Sanat ve Edebiyat

-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia'nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-

Cilt: 12 Sayı: 1 31 Ocak 2022
PDF İndir
TR EN

-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia'nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-

Öz

لم يعد النظر إلى اللغة مقتصرًا على أنها أداة للتفكير والوصف الاجتماعي، بل تخطّى ذلك إلى مجال فلسفي أوسع هو صناعة العالَم والتأثير به، وذلك من خلال المُقاربة التّداولية للخطاب. ولمعرفة أسرار أي عمل فنيِّ لا بدَّ "من الوقوفِ عند أسرارِ الانزياحِ القائمِ على خروجِ اللغةِ من منطقها النحوي العادي إلى منطقها الجمالي القائمِ على إكسابِ الدلالةِ والتركيبِ المُفَنِّ والمعجم الشعري اللطيف". (Hafel Alyounes ،2020، ص710). والتداولية هي فرع لساني تالٍ للنظرية التوليدية التحويلية التي نادى بها نعوم تشومسكي التي أعلت من شأن النحو على حساب الدّلالة، ودرست اللغة الرسمية وهمّشت اللغة اليومية، فجاءت التداولية لتُؤكد أهمية دراسة لغة الحياة اليومية التي يتمّ التواصل بها بشكل أكبر وأوسع من اللغة الرّسمية، فانتقدت بذلك نظريته التوليدية التحويلية التي لم تُركّز على الجانب التداولي المرتبط بالدلالة والسياق. ولعلّ أبسط تعاريف التداولية أنها الفرع اللساني الذي يدرس اللغة في الاستعمال؛ الذي يُركّز جُلّ اهتمامه على اللغة الحياتية. (أحمد قدور، مبادئ اللسانيات،257) ويسعى هذا البحث لتطبيق نظرية أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة وَفق النظرة العربية مُنطلقًا مما قدّمه الغربيون في الدرس التداولي، وذلك أننا لمحنا أنّ في شعره أفعالًا تُدرج تحت بند "أفعال الكلام"، كالوعديات والحكميات وغيرهما. أما النظرة العربية لنظرية أفعال الكلام فتُدرج ضمن مبحث الخبر والإنشاء الذي يُراعي مقتضى الحال وهو مظهر من مظاهر البلاغة. Dil yalnızca düşünce ve sosyal bir tasvir olarak değil aynı zamanda konuşmaya yönelik pragmatik bir yaklaşımla yapılan Dünya’yı üreten ve etkileyen daha geniş felsefi bir alana geçiş yaptı. Herhangi bir sanat eserinin sırlarını bilmek için, “Dilin normal gramer yapısından çıkıp yer değiştirmesinden, anlam kazanmaya yönelik estetiksel mantığa, sanatsal yapısına ve güzel şiirsel sözlüğe dayanan sırlarını anlamak” gerekir. (Hafel Alyounes, 2020, s.710.) Pragmatik, anlambilim pahasına dil bilgisinin önemini artıran Noam Chomsky tarafından savunulan dönüşümsel üretken kuramın bir dilbilim dalıdır. Resmi dil okundu ve gündelik dil ikinci plana atıldı, pragmatik, resmi dilden daha geniş daha kapsamlı bir şekilde iletilen günlük yaşam dilini çalışmanın önemini vurgulamak için geldi. Bu nedenle anlambilim ve akışın bağlantılı olduğu pragmatik yönüne odaklanmayan dönüşümsel üretken kuramı eleştirdi. Belki de pragmatiğin en basit tanımı, kullanılan dili inceleyen ve dikkatinin çoğunu yaşam diline odaklayan dilbilim dalı olabilir. (Ahmet Kadur, Dilbilimin İlkeleri, 257). Bu araştırma batılıların pragmatik derste sunduklarına dayanarak, Arap görüşüne göre Ömer b. Ebî Rabia'nın şiirinde konuşma fiilleri teorisini uygulamayı amaçlamaktadır. Zira onun şiirlerinde “konuşma fiilleri” başlığı altında yer alan vaatler, hikmetler ve diğerleri gibi fiiller olduğunu gördük. Arapların konuşma fiilleri bakışına gelince, durumun gereğini dikkate alan haber ve inşa etme konuşunu kapsayarak ilerler ve bu da belagat olgusundan bir olgudur.

Anahtar Kelimeler

Pragmatik , Konuşma Fiilleri , Üslup , Ömer B. Ebî Rabia

Kaynakça

  1. الجراح، عامر خليل: الإجراءات التداولية التأثيرية في التراث البلاغي العربي بين التأويل والحجاج والإنجاز، دار سنابل، إسطنبول، ط1، 2019م.
  2. - الزركلي، خير الدين: الأعلام، دار العلم للملايين، بيروت، ط15، 2002م.
  3. - صحراوي، مسعود: التداولية عند العلماء العرب- دراسة تداولية لظاهرة الأفعال الكلامية في التراث اللساني العربي، دار الطليعة، بيروت، ط1، 2005م.
  4. - ضيف، شوقي: تاريخ الأدب العربي- العصر الإسلامي، دار المعارف، مصر، ط17، 1976م.
  5. - قدور، أحمد محمد، مبادئ اللسانيات، دار الفكر المعاصر، 2014م،
  6. - عبد الحميد، محيي الدين: شرح ديوان عمر بن أبي ربيعة المخزومي، مطبعة السعادة بمصر، ط1، 1952م.
  7. - عبد العزيز، محمد حسن: علم اللغة الحديث، مكتبة الآداب، القاهرة، ط1، 2011م.
  8. - عزوز، أحمد: المدارس اللسانية، دار آل رضوان، الجزائر، ط2، 2008م.
  9. - لونجي، جوليان، وجورج إيليا سرفاتي: قاموس التداولية، ترجمة: لطفي السيد منصور، دار الرافدين، لبنان، ط1، أيلول 2020م.
  10. - الماشطة، مجيد: شظايا لسانية، دار السياب، لندن، توزيع دار اليقظة الفكرية، دمشق، ط1، 2008م.

Kaynak Göster

APA
Mawas, M. (2022). -أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 383-393. https://izlik.org/JA62HD53TU
AMA
1.Mawas M. -أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-. KUSBD. 2022;12(1):383-393. https://izlik.org/JA62HD53TU
Chicago
Mawas, Mustafa. 2022. “-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-”. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12 (1): 383-93. https://izlik.org/JA62HD53TU.
EndNote
Mawas M (01 Ocak 2022) -أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12 1 383–393.
IEEE
[1]M. Mawas, “-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-”, KUSBD, c. 12, sy 1, ss. 383–393, Oca. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62HD53TU
ISNAD
Mawas, Mustafa. “-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-”. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12/1 (01 Ocak 2022): 383-393. https://izlik.org/JA62HD53TU.
JAMA
1.Mawas M. -أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-. KUSBD. 2022;12:383–393.
MLA
Mawas, Mustafa. “-أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-”. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 1, Ocak 2022, ss. 383-9, https://izlik.org/JA62HD53TU.
Vancouver
1.Mustafa Mawas. -أفعال الكلام في شعر عمر بن أبي ربيعة -دراسة تداولية Ömer B. Ebî Rabia’nın Şiirinde Konuşma Fiilleri -Pragmatik Çalışma-. KUSBD [Internet]. 01 Ocak 2022;12(1):383-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62HD53TU