EBEVEYN GESTALT TEMAS ENGELLERİYLE ÇOCUKTA ANKSİYETE ARASINDAKİ İLİŞKİDE EBEVEYNLİK STİLLERİNİN ARACILIK ROLÜ
Öz
Ebeveynlerin temasını olumsuz etkileyen Gestalt temas engellerinin çocukların anksiyete düzeylerini etkileyebileceği varsayımından hareketle yürütülen bu çalışmada değişkenler arasındaki yordayıcı etkinin ortaya konulması ve bu etkide ebeveynlik stillerinin aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2-6 yaş aralığında (okul öncesi dönem) çocuğa sahip 104 ebeveynin katılımı ile gerçekleşmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Gestalt Temas Engelleri Ölçeği (GTEÖ), Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ve Okul Öncesi Çocuklarda Anksiyete Ölçeği (OÖÇAÖ) kullanılmıştır. Değişkenler arasında yürütülen basit regresyon analizi sonuçlarına göre temas boyutunun aşırı korumacı ebeveynlik tutumunu ve tam temas boyutunun ise otoriter ebeveyn tutumunu pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur (sırasıyla B=.43, p<.05; B=.25, p<.05). Sonuç olarak değişkenler arasında tam aracılık etkisine rastlanılmamış olup, aşırı koruyucu ebeveynlik tutumunun temas boyutu temas engelleri ile ayrılık anksiyetesi arasında, otoriter ebeveyn tutumunun ise tam temas boyutu temas engelleri ile yaygın anksiyete ve toplam anksiyete puanı arasında aracı değişken rolü üstlendiği bulunmuştur. Tüm bu bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alabay, E. (2017). Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerin ebeveynlik tutumlarının incelenmesi. Erken Çocukluk Araştırmaları Dergisi, 1(2), 156-174.
- Amerikan Psikiyatri Birliği, Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı’ndan, çev. Köroğlu E, Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2014.
- Arı, R. ve Şahin-Seçer, Z. (2003). Farklı anne baba tutumlarının çocukların psikososyal temelli problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(45), 1-463.
- Baumrind, D.(1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56-95.
- Bulut, M., Mercan, N. ve Yüksel, Ç.(2020). Bilişsel çarpıtma düzeyi ile depresyon ve anksiyete düzeyi arasındaki ilişki: sistematik derleme. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(3), 215-226.
- Bulut Serin, N. ve Öztürk, S.(2007). Anne babası boşanmış 9-13 yaşlarındaki çocuklar ile aynı yaş grubundaki anne babası boşanmamış çocukların benlik saygısı ve kaygı düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 8(2), 117-128.
- Carpenter K., L., H., Sprechmann P, Calderbank R, Sapiro G, Egger H., L. (2016). Quantifying risk for anxiety disorders in preschool children: A machine learning approach. Plos One, 11(11), 1-20. doi:10.1371/journal.pone.0165524.
- Chorpita, B.F., & Barlow, D.H. (1998). The development of anxiety: The role of control in the early environment. Psychological Bulletin, 124, 3–21.
- Corey, G. (2015). Psikolojik danışma kuram ve uygulamaları (Çev. T. Ergene). Ankara: Mentis Yayıncılık. (Orijinal yayın tarihi: 2009).
- Daş, C. (2020). Geştalt terapi bütünleşmek ve büyümek. Ankara: Altınordu Yayınları.