EBÛ’L-HASAN EŞ-ŞUŞTERİ'NİN TASAVVUF ŞİİRİNDE GAZEL
Öz
Bu makalede öncelik olarak Ebû’l-Hasan eş-Şuşterî’nin kim olduğundan bahsedilmiştir. Şuşterî’nin mutasavvıf bir şair olma yolundaki tecrübelerine değinilmiştir. Tasavvufta takip ettiği tarikatlardan kısaca bahsedilmiştir. Sonrasında divanı tanıtılmıştır. Ardından divanındaki tasavvuf şiirinde kullanmış olduğu gazel türünün örnekleri ele alınmıştır. Bu örnekler üzerinden şairin gazel sanatını nasıl ve ne amaçla kullandığı ortaya konulmuştur. Şairin tasavvuf şiirindeki gazel türünü gösteren terim ve sözcükler, onun şiirindeki manalarıyla açıklanmıştır. Bu manalar açıklanırken deliller gösterilmiş ve bu delillerin amacı saptanmıştır. Şairin tasavvuf şiirlerinde gazel türünü kullanmasının sebeplerinden birinin de Endülüs dönemindeki Cahiliye dönemi gazel şiirine olan eğilim olmuştur. Şuşterî bunun önüne geçmek istemiş ve başarılı da olmuştur. Ustalıkla yazmış olduğu kaside, muvaşşah ve zecel türü şiirleriyle Endülüs’ten başlayarak tüm Arap ülkelerine ününü salmıştır. Şiirleri dilden dile, tasavvuf meclislerden zaviyelere kadar uzanmıştır. Günümüzde de ilahi ve virt şeklinde okunmaya devam etmektedir. Şuşterî ve tecrübesi hakkında Batı’da yapılmış çalışmalarda, İbn Arabî kadar mühim bir zat, ancak onun özelinde yapılan çalışmaların azlığından bahsedilmiştir. Bu da Şuşterî’nin üzerine yapılacak olan çalışmaların önemli olduğunu kanıtlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
Ebû'l-Hasan eş-Şuşterî'nin Tasavvuf Şiirinde Gazel
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz
ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun
davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak
gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir
değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını
ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.
Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun
saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu
bildiririm
Teşekkür
Çalışmalarım süresince engin bilgi ve fikirleriyle desteklerini esirgemeyen Prof. Dr. Abdüssamet Yeşildağ, Prof. Dr. Soner Gündüzöz ve Prof. Dr. Osman Düzgün Hocalarıma ve araştırmalarım sırasında her türlü sıkıntı ve zorlukta yanımda olan eşim Şeyma Yaraşır Zor'a teşekkürlerimi borç bilirim.
Kaynakça
- Abbâs, İ. (1983), Târîhu’n-nakdi’l-edebî ʻinde’l-ʻArabi (4. Baskı), Beyrut: Dâru’s-Segâfe.
- Ebû Bekir (1998), Mevcez dâiretu’l-maʻârifi’l-İslâmiyyeti (1.Baskı), Merkezu’ş-Şargiyyeti li’l-’İbdâʻi’l-Fikrîyyi, c. 10.
- el-ʻAdlûnî M. (2005), Ebû’l-Hasan eş-Şuşterî ve felsefetihi’s-sûfîyeti (1. Baskı), Kazablanka, Dâru’s-Segâfe.
- el-’Âsaru’l-ʻUlviyyeti (1988), Muʻcizeti dâ’irati’l-maʻârifi’l-İslâmiyyeti (1.Baskı), Merkezu’ş-Şargiyyâti li ’İbdâʻi’l-Fikri, c. 20.
- el-Cebîrî, A. (2017), Târîh ʻAcâ’ibi’l-’âsâri fî’t-terâcimi ve’l-ehbâri, ABD, Muessesetu Hindâvî, c. 1.
- el- Endelusî, İ. H. S. (1983), Cemheretu insâbi’l-ʻArabi, Beyrut, Dâru’l-Kutubi’l-ʻİlmiyyeti.
- el-Ğaberînî, A. A. (1979), ʻunvânu’d-Dirâye fî’men ʻarefe mine’l-ʻUlemâ’i fî’l-mi’eti’s-Sâbiʻati bi Bicâyeti, Beyrut, Dâru’l-‘Âfâgi’l-Cedîde.
- el-Hacî, A. A. (1981). Târîhu’l-Endelusi (1. Baskı). Beyrut: Dâru’l-Kalem.
- el-Makkarî, E. (1997), Nefhi’t-Tayyib min Ğusni’l-Endelüsi’r-Ratîb, Beyrut, Dâr Sâdır, c. 2.
- en-Neşşâr, A. S. (1953), Ebû’l-Hasan eş-Şuşterî es-Sûfî el-Endelusî ez-Zeccâl ve ’âsârihî fî’l-ʻâlemi’l-İslâmî, Mecelletu’l-Maʻhedi’l-Mısrî li’d-Dirâsâti’l-İslâmiyyeti bi Madrid, 1(1), 129-158.