ÇOCUK EDEBİYATI YAPITLARININ ERDEM-DEĞER-EYLEM ÇERÇEVESİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Bu araştırmanın amacı, çocuğa görelik ve çocuk gerçekliği ilkelerini destekleyen ortaokul düzeyine uygun sekiz çocuk romanını “Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi”ne göre inceleyip bunların kitaplardaki varlığını belirlemek ve değer eğitiminde nitelikli çocuk edebiyatı yapıtlarının işlevini ortaya koymaktır. Araştırma, genel tarama modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak çalışmanın evreninin sınırlandırılmasında amaçlı örnekleme yöntemlerinden “ölçüt örnekleme” kullanılmıştır. Belirlenen ölçütlere göre üç uzmanın ortak olarak seçtiği sekiz çocuk romanı araştırma kapsamında veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Veriler, nitel araştırma yöntemlerinden olan belgesel tarama yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. İçerik çözümlenmesinde MEB (2024) tarafından belirlenen “Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi”ndeki kategoriler kullanılmıştır. Araştırmada kayıt birimi olarak “cümle ve paragraf” kullanılmış olup bağlam birimi olarak da “izlek” seçilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre incelenen çocuk romanlarında en çok aile bütünlüğü (183) değerinin işlendiği saptanmıştır. Bunu sırasıyla sevgi (102), özgürlük (100), yardımseverlik (91), duyarlılık (80), merhamet (74), mahremiyet (67), saygı (65), dostluk (62), sorumluluk (55), çalışkanlık (53), adalet (45), sabır (36), mütevazılık (26), dürüstlük (22), temizlik (19), estetik (16), sağlıklı yaşam (9), tasarruf (7) ve vatanseverlik (4) değerleri takip etmektedir. Sonuç olarak bu çalışma kapsamında incelenen çocuk romanlarının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni’nde belirtilen 20 değerin tamamını içerdiği, bu bağlamda yapıtların değerleri çocuklara sezdirmede yazınsal nitelikli araç olarak kullanılabileceği saptanmıştır.

The aim of this study is to analyze eight children's novels suitable for middle school level that support the principles of child relativity and child reality according to the “Virtue-Value-Action Framework” and to determine their presence in the books and to reveal the function of qualified children's literature works in value education. The research was conducted with the general survey model. In accordance with the purpose of the study, “criterion sampling”, one of the purposeful sampling methods, was used to limit the population of the study. According to the criteria determined, eight children's novels selected jointly by three experts were used as data sources within the scope of the research. The data were collected through documentary screening, one of the qualitative research methods. Content analysis method was used to analyze the data obtained. The categories in the “Virtue-Value-Action Framework” determined by Ministry of National Education (2024) were used in content analysis. In the study, “sentence and paragraph” were used as the recording unit and “theme” was chosen as the context unit. According to the findings of the study, it was determined that the value of family integrity (183) was the most common value in the analyzed children's novels. This is followed by love (102), freedom (100), helpfulness (91), sensitivity (80), compassion (74), privacy (67), respect (65), friendship (62), responsibility (55), diligence (53), justice (45), patience (36), modesty (26), honesty (22), cleanliness (19), aesthetics (16), healthy life (9), thrift (7) and patriotism (4). As a result, it was determined that the children's novels examined within the scope of this study contain all 20 values specified in the Turkish Century Education Model Curriculum Common Text, and in this context, the works can be used as a literary tool for children to intuit values.