ARAP DİL ALİMİ EL-ASMAʿÎ'NİN KONULU SÖZLÜKLERİNDE RENKLER

Colors carry not only aesthetic but also symbolic and cultural meanings. The theme of color established by humans with nature and their environment indicates the existence of a deep connection beyond a superficial one. Colors, which also find their place in lexicographical works in Arabic written culture, are the focus of our study. Al-Asmaʿî frequently included color names in his lexicographical works. The aim of this study is to examine the color concepts mentioned in the ten monographic dictionaries of al-Asmaʿî, one of the important linguists of the second century AH, to examine his systematic and cultural approach to colors, and to reveal the grammatical and semantic equivalents of these concepts. In addition, this study draws attention to the social and psychological effects of colors and their equivalents in different societies. The works were scanned using the document analysis method. The identified color names were examined and analyzed using meaning, scientific analysis, and content analysis methods. This article discusses colors in Arab culture, their semantic relationships and contexts, and their psychological reflections. In el-Asmaʿî's lexical works, colors demonstrate the conceptual richness of the Arabic language. The original aspect of the research is that Arabic dictionary studies focusing on the concept of color are limited in the literature, and the classification of colors in al-Asmaʿî's thematic dictionaries occupies a unique place in Arabic linguistics. It is hoped that this study will contribute to Arabic language research by examining the lexicological, psychological, and cultural aspects of colors together. Furthermore, this article aims to draw attention to the rich color concepts found in classical Arabic dictionaries.

Renkler sadece estetik olarak değil, sembolik ve kültürel anlamlar da taşımaktadır. İnsanın doğayla ve çevresiyle kurduğu renk teması, yüzeysel bir temasın ötesinde derin bir bağın varlığına işaret etmektedir. Arap yazılı kültüründe, sözlük çalışmalarında da kendine yer bulan renkler çalışmamızın odak noktasıdır. el-Asmaʿî sözlük çalışmalarında sıkça renk isimlerine yer vermiştir. Bu çalışmanın amacı, Hicri ikinci yüzyılın önemli dil alimlerinden biri olan el-Asmaʿî’nin on adet monografik sözlüğünde ismi geçen renk kavramlarını ele almak, renklere sistematik ve kültürel yaklaşımını incelemek ve bu kavramların dilbilgisel ve anlam bilimsel karşılıklarını ortaya koymaktır. Ayrıca bu çalışma renklerin farklı toplumlarda karşılığına, sosyal ve psikolojik tesirine de dikkat çekmektedir. Araştırmada eserler doküman analizi yöntemiyle taranmıştır. Tespit edilen renk isimlere anlam, bilimsel çözümleme ve içerik analizi yöntemiyle ele alınıp incelenmiştir. Bu makalede Arap kültüründeki renkler ile bunların semantik ilişkileri ve bağlamları ile psikolojik yansımaları tartışılmıştır. el-Asmaʿî’nin sözlük çalışmalarında renkler, Arap dilindeki kavramsal zenginliği göstermektedir. Araştırmanın özgün yönü, literatürde renk kavramına odaklanan Arapça sözlük çalışmalarının sınırlı olmasıdır ve el-Asmaʿî’nin konulu sözlüklerindeki renk tasnifi Arap dil biliminde özgün bir yere sahiptir. Bu çalışma ile renklerin leksikolojik, psikolojik ve kültürel yönlerini bir arada incelenmesi ile Arap dili araştırmalarına katkı sunulması umulmaktadır. Ayrıca bu makale ile klasik dönem Arap sözlüklerindeki zengin renk kavramlarına dikkat çekmek hedeflenmiştir.