DEPREMİN AİLEDE YARATTIĞI PSİKOSOSYAL VE YAPISAL DEĞİŞİMLER: HATAY ÖRNEĞİ

This study examines the psychosocial and structural impacts of the 6 February 2023 earthquakes centred in Kahramanmaraş on families living in Hatay province through the lens of family systems and resilience approaches. Conducted using a qualitative research design, the study involved semi-structured interviews with four families directly affected by the earthquake in Antakya and İskenderun, and the data were analysed using Braun and Clarke's thematic analysis approach. The analysis identified four main themes: (i) emotional and relational impacts, (ii) disruption of daily life and routines, (iii) psychosocial support and social assistance, and (iv) future perspective and resilience. The findings reveal that housing uncertainty and forced migration transformed roles and communication patterns within families; the loss of routine particularly complicated children's adjustment processes; and although social support networks functioned as a protective resource, their discontinuity increased feelings of exhaustion and loneliness. The results indicate that post-disaster services should not be limited to individual-focused interventions; a holistic approach is necessary, including psychosocial support at the family system level, the re-establishment of routines, and programmes that strengthen resilience.

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin Hatay ilinde yaşayan aileler üzerindeki psikososyal ve yapısal etkilerini aile sistemi ve dayanıklılık yaklaşımları üzerinden incelemektedir. Nitel araştırma deseninde yürütülen çalışmada Antakya ve İskenderun’da depremden doğrudan etkilenen dört aile ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, veriler Braun ve Clarke’ın tematik analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Analiz sonucunda (i) duygusal ve ilişkisel etkiler, (ii) günlük yaşam ve rutinlerde bozulma, (iii) psikososyal destek ve toplumsal yardım ve (iv) gelecek perspektifi ve dayanıklılık olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. Bulgular, barınma belirsizliği ve zorunlu göçün aile içi rol ve iletişim örüntülerini dönüştürdüğünü; rutin kaybının özellikle çocukların uyum süreçlerini zorlaştırdığını; sosyal destek ağlarının ise koruyucu bir kaynak olarak işlev görmesine rağmen süreklilik göstermediğinde tükenmişlik ve yalnızlık duygularını artırdığını ortaya koymaktadır. Sonuçlar, afet sonrası hizmetlerin birey odaklı müdahalelerle sınırlı kalmaması; aile sistemi düzeyinde psikososyal destek, rutinlerin yeniden kurulması ve dayanıklılığı güçlendiren programlarla bütüncül bir yaklaşımın gerekliliğine işaret etmektedir.