Tavan Arasındaki Eski Lamba ve Alaaddin’in Sihirli Lambası Eserlerine Göstergelerarası Bir Yaklaşım Denemesi
Öz
Son yıllarda sanat, mimari, fotoğrafçılık, sinema, resim gibi farklı alanlarda yapılan çalışmalarda göstergebilimsel yöntemden yararlanıldığı bilinmektedir. Özellikle yazınsal metinlerin irdelenmesinde kullanılan göstergebilim ışığında, yapıtların yüzey yapısından derin yapısına ulaşmak ve daha anlamlı bir okuma süreci gerçekleştirmek mümkündür. Bu düzlemde çalışmanın amacı çocuk yazınında önemli bir yere sahip olan Fatih Erdoğan’ın “Tavan Arasındaki Eski Lamba” hikayesi ile “Binbir Gece Masalları”ndan biri olan “Alaaddin’in Sihirli Lambası” masalının göstergebilimsel çerçevede karşılaştırılmasıdır.
A. J. Greimas’ın geliştirdiği eyleyenler modeli dikkate alınarak yapılan çözümlemede anlatılar; öncelikle betisel, anlatısal ve izleksel olmak üzere üç aşamada incelenmiştir. Sonrasında iki eser yazınsal ve görsel göstergeler bağlamında karşılaştırılmış; bu karşılaştırma sonucunda eserler arasında göstergelerarasılık tespit edilmiştir. Ayrıca, “Tavan Arasındaki Eski Lamba” hikayesinin metninde ve görsellerinde, “Alaaddin’in Sihirli Lambası” masalına göndermeler yapıldığı görülmüştür. Bu göstergelerarası karşılaştırma sonucunda “Tavan Arasındaki Eski Lamba” hikayesinin, özellikle okuma-yazmayı yeni öğrenen çocuklar için; dil ve üslup, konu ve görsellik bakımından uygun olabileceği söylenebilir.
A. J. Greimas’ın geliştirdiği eyleyenler modeli dikkate alınarak yapılan çözümlemede anlatılar; öncelikle betisel, anlatısal ve izleksel olmak üzere üç aşamada incelenmiştir. Sonrasında iki eser yazınsal ve görsel göstergeler bağlamında karşılaştırılmış; bu karşılaştırma sonucunda eserler arasında göstergelerarasılık tespit edilmiştir. Ayrıca, “Tavan Arasındaki Eski Lamba” hikayesinin metninde ve görsellerinde, “Alaaddin’in Sihirli Lambası” masalına göndermeler yapıldığı görülmüştür. Bu göstergelerarası karşılaştırma sonucunda “Tavan Arasındaki Eski Lamba” hikayesinin, özellikle okuma-yazmayı yeni öğrenen çocuklar için; dil ve üslup, konu ve görsellik bakımından uygun olabileceği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al Khawaja, H. (2017). Alaaddin’in sihirli lambası. İstanbul: GençKaknüs Yay.
- Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri. (Çev. B. Vardar ve M. Rifat). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Barthes, R. (1993). Göstergebilimsel serüven. (Çev. M. Rifat ve S. Rifat). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Binbir Gece Masalları (2017). Alaaddin’in sihirli lambası. (Çev. O. Gündüz). İstanbul: Kaknüs.
- Erdoğan, F. (2017). Tavan arasındaki eski lamba. İstanbul: Mavibulut Yayınları.
- Kamiltürk, O. K. (2015). Göstergebilim açısından Türkçe ders kitapları (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi. Çanakkale.
- Kıran, E. A. & Kıran, Z. (2003). Yazınsal okuma süreçleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Kıran, Z. & Kıran, A. (2010). Dilbilime giriş. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Randal, W. L. (2001). Bizi biz yapan öyküler (The Stories We Are, Çev. Şen Süer Kaya). İstanbul: Ayrıntı Yay.
- Rifat, M. (2014). Göstergebilimin abc’si. Ankara: Say Yayınları.