Yıl 2019, Cilt 3 , Sayı 2, Sayfalar 205 - 218 2019-07-02

POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET

Mürsel Tekin [1]


XIX. yüzyılın ilk yarısında A.Comte tarafından sistemleştirilen pozitivizm akımı, deneye ve gözleme dayalı bilginin, tek geçerli bilgi türü olacağı varsayımından yola çıkan bir düşünce sistemidir. Pozitivizmi hazırlayan nedenlerin başında Fransız İhtilali ve aydınlanma düşüncesi yer almaktadır. Pozitivizmin Osmanlı düşüncesine girişi, devletin en buhranlı dönemini yaşadığı XIX. Yüzyıla denk gelir. Islahat hareketlerinin hız kazandığı, buna bağlı olarak batıcılık düşüncesinin iyiden iyiye hissedildiği bu yüzyılda, batı kaynaklı düşünce akımları da Osmanlı düşüncesinde kendilerine yer bulmaya başlamışlardır. Batılaşma çerçevesi içerisinde Fransa’ya gönderilen öğrenciler ve tercüme eserler vasıtasıyla kendisini ortaya koyan pozitivizm, dönemin birçok düşünürünü etkilemiştir. Pozitivizmden etkilenen düşünürlerden birisi olarak Abdullah Cevdet, siyasi ve kültürel birçok alanda düşüncelerini bu doğrultuda dile getirmiştir. Cevdet’in düşünceleri başta yaşadığı dönem olmak üzere, kendisinden sonra da günümüze kadar ulaşmış ve pozitivist-materyalist cenahta kendisine yer bulmuştur. Halifelik müessesesini bünyesinde barındıran bir imparatorluk olarak Osmanlı’nın, pozitivist-materyalist görüşleri benimseme eğiliminde çok da istekli bir eğilim sergilemediği düşünülmektedir. Tüm eleştirilere ve kabullenememelere rağmen Abdullah Cevdet ve pozitivist fikirleri son dönem Osmanlı düşüncesinde sağladığı fikri dinamizm sebebiyle, düşünce dünyamız açısından olumlu bir etkiye sahip olmuştur.

Pozitivizm, Osmanlı Düşüncesi, Abdullah Cevdet
  • AĞAOĞLU, S. (1998). Babamın Arkadaşları, İstanbul, İletişim Yayınları.BACON, F. (1999). Novum Organum, (Çev.) AKKAŞ, S. Ö., Ankara, Doruk Yayınları.BOLAY, S. H. (2008). Türkiye’de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım.BOLAY, S. H. (2007). Türk Düşüncesinde Gezintiler, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım.CEVDET, A. (2009). Fünun ve Felsefe Sanihaları, (Yayına Haz.) YANIK, N.-UTKU, A., Konya, Çizgi Kitabevi.CEVDET, A. (2008). İçtihad’ın İçtihadı, (Yayına Haz.) GÜNDÜZ, M., Ankara, Lotus Yayınevi.CEVİZCİ, A. (2013). 17. Yüzyıl Felsefesi, İstanbul, Say Yayınları.CEVİZCİ, A. (2010). Felsefe Sözlüğü, İstanbul, Paradigma Yayıncılık.COMTE, A. (2001). Pozitif Felsefe Kursları, (Çev.) ATAÇAY, E., İstanbul, Sosyal Yayınları.COMTE, A. (1986). Pozitivizm İlmihali, (Çev.) ERMAN, P., İstanbul, Milli Eğitim Basımevi.CORNFORTH, M. (2009). Pozitivizme ve Pragmatizme Karşı Felsefeyi Savunmak, (Çev.) OK, T., İstanbul, Evrensel Basın Yayın.DAVAL, R. (1968). Fransız Düşünce Tarihi, (Çev.) ANGIN, A., İstanbul, Bahar Matbaası.DESCARTES, R. (2000). Metot Üzerine Konuşma, (Çev.) MESUT, İ. E., Erzurum, Babil Yayınları.KARACA, N. (2008). Pozitivizmin Erken Cumhuriyet Dönemine Etkisi, Ankara, Anı Yayıncılık.KAYGI, A. (1992). Türk Düşüncesinde Çağdaşlaşma, Ankara, Gündoğan Yayınları.KORLAELÇİ, M. (2002). Pozitivizmin Türkiye’ye Girişi, Ankara, Hece Yayınları.LEVİS, B. (2010). Modern Türkiye’nin Doğuşu, (Çev.) BOĞAÇ, B. T., Ankara, Arkadaş Yayınevi.MERİÇ, C. (1998). Jurnal 1, İstanbul, İletişim Yayınları.ÖZBİLGEN, E. (1994). Pozitivizmin Kıskacında Türkiye, İstanbul, Ağaç Yayıncılık.ÖZÜGÜL, O. (1991). Pozitivizm Ya Da Mantık Olarak Felsefe, İstanbul, Us Yayıncılık.IŞIN, E. (1985). “Osmanlı Materyalizmi”. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, c.2, sf.363, İstanbul, İletişim Yayınları.URAL, Ş. (2006). Pozitivist Felsefe, İstanbul, Say Yayınları.ÜLKEN, H. Z. (2010). Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, İstanbul, Ülken Yayınları.VON ASTER, E. (2004). Fransız İhtilali’nin Siyasi ve Sosyal Fikirleri, (Çev.) ŞENEL, Ş., Ankara, Phoenix Yayınevi.WEBER, A. (1998). Felsefe Tarihi, (Çev.) ERALP, H. V., İstanbul, Sosyal Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Felsefe
Bölüm Makale
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3659-6606
Yazar: Mürsel Tekin (Sorumlu Yazar)
Kurum: KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 2 Temmuz 2019

Bibtex @tez Özeti { kusbder573777, journal = {Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {}, eissn = {2602-4314}, address = {Kırklareli Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Rektörlük Kültür Merkezi B-Blok (Otogar Karşısı) Merkez/Kırklareli}, publisher = {Kırklareli Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {3}, pages = {205 - 218}, doi = {}, title = {POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET}, key = {cite}, author = {Tekin, Mürsel} }
APA Tekin, M . (2019). POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (2) , 205-218 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbder/issue/46706/573777
MLA Tekin, M . "POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET". Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 205-218 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbder/issue/46706/573777>
Chicago Tekin, M . "POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET". Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 205-218
RIS TY - JOUR T1 - POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET AU - Mürsel Tekin Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 205 EP - 218 VL - 3 IS - 2 SN - -2602-4314 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET %A Mürsel Tekin %T POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET %D 2019 %J Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -2602-4314 %V 3 %N 2 %R %U
ISNAD Tekin, Mürsel . "POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET". Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 / 2 (Temmuz 2019): 205-218 .
AMA Tekin M . POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 3(2): 205-218.
Vancouver Tekin M . POZİTİVİST ANLAYIŞIN SON DÖNEM OSMANLI DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE BİR ÖRNEK: ABDULLAH CEVDET. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 3(2): 218-205.