Öğretmenlerin Medya Araçlarında Yer Alan İklim Haberlerine İlişkin Görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 260 - 281, 30.12.2025

Erhan Görmez , Vefa Çelikci

https://doi.org/10.48066/kusob.1786778

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin medya araçlarında yer alan iklim haberlerine ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yaklaşımı ile yürütülmüş ve veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla 22 öğretmenden toplanmıştır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş; verilerin analizinde MAXQDA 24 yazılımından yararlanılmıştır. Bulgular, öğretmenlerin büyük çoğunluğunun medya içeriklerini iklim kriziyle mücadelede yetersiz, yüzeysel ve çoğu zaman manipülasyona açık gördüklerini göstermektedir. Katılımcılar, iklim haberlerinin daha doğru, bilimsel verilere dayalı, bilinçlendirici ve yönlendirici bir nitelikte sunulması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, cinsiyet değişkenine göre farklı bakış açıları tespit edilmiş; erkek öğretmenler doğruluk ve samimiyet üzerinde dururken, kadın öğretmenler farkındalık, çevresel duyarlılık ve bilimsel dayanaklara önem vermiştir. Çevreci hareketlerin medyada yeterince yer bulmadığı, haberlerin çoğunlukla propaganda aracı olarak kullanıldığı ve ekonomik-siyasi güç odaklarının etkisiyle biçimlendiği de öne çıkan bulgular arasındadır. Sonuç olarak, medya okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi ve öğretmenlerin bu becerileri öğrencilere aktarması, iklim değişikliğine ilişkin bilinçli ve eleştirel bir toplumun oluşmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

İklim krizi , medya , öğretmen görüşleri

Teachers' Opinions on Climate News in The Media

Öz

The aim of this study is to explore teachers’ views on climate news presented in media outlets. The research was conducted using a qualitative research design, employing content analysis. Data were collected through a semi-structured interview form administered to 22 teachers, who were selected through purposive sampling. MAXQDA 24 software was used in the data analysis process. The findings reveal that the majority of teachers perceive media content related to climate change as insufficient, superficial, and often prone to manipulation. Participants emphasized that climate news should be presented in a more accurate, scientific, informative, and guiding manner. In addition, gender-based differences were identified: male teachers mainly focused on accuracy and sincerity, whereas female teachers highlighted awareness-raising, environmental sensitivity, and reliance on scientific data. The results also indicate that environmental movements are underrepresented in the media, climate news is often used as a propaganda tool, and its content is shaped by economic and political power structures. In conclusion, enhancing media literacy skills and transferring these skills to students through teachers can contribute to the development of a conscious and critical society in the context of climate change.

Anahtar Kelimeler

Climate crisis , media , teachers’ opinions.

Kaynakça

• Agarwal, B. (1998). The gender and environment debate. In R. Keil, D. Bell, P. Penz, & L. Fawcett (Eds.), Political ecology: Global and local (ss. 193–219). Routledge.
• Aksan, Z., & Çelikler, D. (2015). Küresel ısınma ile mücadele hakkında öğretmen adaylarının algı ve görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 48, 207–222.
• Başaran, Y. K. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 480–495. https://doi.org/10.16992/ASOS.12368
• Bilbay, Ö. F. (2024). İklim krizi ve dijitalleşme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22 (Özel Sayı: Endüstri 4.0 ve Dijitalleşmenin Sosyal Bilimlerde Yansımaları), 1544–1568. https://doi.org/10.35408/comuybd.1516721
• Brüggemann, M. (2017). Post-normal journalism – Climate journalism and its changing contribution to an unsustainable debate. In Peter Berglez, Ulrika Olausson & Mart Ots (Eds.), What is Sustainable Journalism? Integrating the Environmental, Social, and Economic Challenges of Journalism (ss. 57-73). New York: Peter Lang. DOI: 10.3726/b11462.
• Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: Kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 62, 113–132. https://doi.org/10.47998/ikad.1252254
• Chitiga-Mabugu, M., Henseler, M., Maisonnave, H., & Mabugu, R. (2023). Climate change and women: Impacts and adaptation. International Review of Environmental and Resource Economics, 17(1), 99–152.
• Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. & Ed.). Siyasal Kitabevi.
• Demir, M., Canatan, E., & Caner, A. M. (2016). Atatürk Üniversitesi öğrencilerinin küresel ısınmaya yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerinin araştırılması. In O. Erdoğan & M. L. Avsever (Eds.), Geleceğin dünyasında bilimsel ve mesleki çalışmalar: Doğa bilimleri ve ziraat (ss. 43–59). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
• Gürer, A., & Sakız, G. (2018). Yetişkinlerin küresel ısınma ile ilgili bilgi düzeyleri ve geri dönüşüm farkındalıkları. Itobiad: Journal of the Human & Social Science Researches, 7(2), 1234–1250.
• Hallegatte, S., Vogt-Schilb, A., Bangalore, M., & Rozenberg, J. (2017). Unbreakable: Building the resilience of the poor in the face of natural disasters. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1003-9
• Hiles, S. S., & Hinnant, A. (2014). Climate change in the newsroom: Journalists’ evolving standards of objectivity when covering global warming. Science Communication, 36(4), 428–453. https://doi.org/10.1177/1075547014534077
• IPCC. (1995). IPCC Second Assessment: Climate change 1995. WMO/UNEP. https://archive.ipcc.ch/pdf/climate-changes-1995/ipcc-2nd-assessment/2ndassessment-en.pdf
• IPCC. (2014). Climate change 2014: Synthesis report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/.
• İBB. (2018). İstanbul iklim değişikliği eylem planı: Final raporu 2018. https://www.iklim.istanbul/wp-content/uploads/FinalRaporu.pdf
• Junsheng, H., Akhtar, R., Masud, M. M., Rana, M. S. and Banna, H. (2019). The role of mass media in communicating climate science: An empirical evidence. Journal of Cleaner Production, 238. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.117934
• Karabulut, N. (2023). Öğretmenlerin küresel iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarının değerlendirilmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(2), 265–294. https://doi.org/10.5281/zenodo.7612680
• Knight, K. W., & Givens, J. E. (2021). Gender and climate change views in context: A cross-national multilevel analysis. The Social Science Journal, 1–18. https://doi.org/10.1080/03623319.2021.1913041
• Külcür, R. (2020). Toplumsal cinsiyetin çevresel adalet ve iklim değişikliği bağlamında Türkçe literatürdeki görünürlüğü. İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 24, 31–54.
• Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Pirani, A., Connors, S. L., Péan, C., Berger, S., … Zhou, B. (Eds.). (2021). Summary for policymakers. In Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf
• Maxwell, J. A. (2018). Nitel araştırma tasarımı: Etkileşimli bir yaklaşım (M. Çevikbaş, Çev. & Ed., 2. basım.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Mohammadi, M. K. (2022). Diachronic ecological discourse analysis of IMDb. Facta Universitatis – Linguistics and Literature, 20(1), 1–15. https://doi.org/10.22190/FULL210314001K
• Morton, T. (2020). Hiper nesneler (B. Demirtaş, Çev.). Tellekt
• OECD. (2021). Gender and the environment: Building evidence and policies to achieve the SDGs. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3d32ca39-en
• Özkan, O. (2024). Sulak alanların politik-ekolojisi bağlamında Marmara Gölü’nün kurutulması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Statista. (2025). Number of internet and social media users worldwide as of February 2025. https://www.statista.com/statistics/617136/digital-population-worldwide
• Talu, N. (2017). İklim değişikliği ve toplumsal cinsiyet politika belirleme süreçleri. Yasama Dergisi, 33, 68–87.
• Tekin, M. K., & Deniz, O. (2024). A political and ecological approach to environmental disasters in the vortex of human intervention, climate change, and social issues: The case of Lake Marmara (Manisa). Coğrafya Dergisi, 49, 191–210. https://doi.org/10.26650/JGEOG2024-1534874
• UN. (2013). Climate change. https://unis.unvienna.org/unis/en/topics/climate_change.html
• UN. (2020). The climate crisis – A race we can win. https://www.un.org/en/un75/climate-crisis-race-we-can-win
• Uzunoğlu, S., & Karaca, H. S. (2021). Haber medyasında iklim krizi. NewsLabTurkey. https://www.newslabturkey.org/haber-medyasinda-iklim-krizi/
• Većkalov, B., Geiger, S. J., Bartoš, F., White, M. P., Rutjens, B. T., van Harreveld, F., … van der Linden, S. (2024). A 27-country test of communicating the scientific consensus on climate change. Nat Hum Behav 8, 1892–1905. https://doi.org/10.1038/s41562-024-01928-2
• World Bank. (2018). Climate change could force over 140 million to migrate within countries by 2050: World Bank report. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/03/19/climate-change-could-force-over-140-million-to-migrate-within-countries-by-2050-world-bank-report
• Yaşa, H. (2022). Çevre(cilik) hareketi olarak sosyal medyada sıfır atık hareketi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 212–230.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Zelezny, L., & Bailey, M. (2006). Calling for women to lead a different environmental movement. Organization & Environment, 19(1), 103–109. https://doi.org/10.1177/1086026605285588
• Zülfünaz, Ö. Z., Tek, N., Görümlü, N., & Kılınç, Z. (2021). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin küresel ısınma hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(3), 199–205. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/issue/64770/888949.