Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Türkçe Ders Kitaplarının Metin-Görsel Uyumunun İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli temel alınarak hazırlanan Türkçe ders kitaplarında yer alan metinler ile bu metinlere eşlik eden görseller arasındaki uyumun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın verileri “Görsel–Metin İlişkisi Kategori Listesi” değerlendirme formundan yararlanılarak toplanmıştır. Araştırmanın çalışma materyali, Millî Eğitim Bakanlığı yayınları kapsamında 2024-2025 eğitim-öğretim yılından itibaren okutulmaya başlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabı ile 2025-2026 eğitim-öğretim yılında okutulan 6. sınıf Türkçe ders kitabından oluşmaktadır. Araştırma bulguları, 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan metinlerde görsel–metin uyumunun pek çok açıdan yeterince sağlanamadığını; buna karşılık 6. sınıf Türkçe ders kitabında bu uyumun büyük ölçüde sağlandığını ortaya koymuştur. Ayrıca çalışmada, ders kitabı hazırlayıcılarına metin seçimi ve metin oluşturma sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlara ilişkin öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergede Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler başlığı altında açıklanan eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.
Kaynakça
- Alkan, A., & Kardaş, M. N. (2025). Üçüncü sınıf Türkçe ders kitabındaki görsellerin metinlerle uyumu üzerine bir araştırma. İçinde S. Maden & Y. Ustabulut (Ed.), Türkçe eğitimi ile ilgili güncel araştırmalar IV (1. Baskı, pp. 65–81). Hiperyayın.
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. doi:10.3316/QRJ0902027
- Can, F., & Altıner Bozlak, Ü. G. (2023). Özel eğitim 2. kademe Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (33), 172–190. doi:10.29000/rumelide.1283688
- Çağatay, V., & Kavruk, H. (2025). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki (2024–2025) okuma metinlerinin metinler arasılık açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi / International Journal of Social Sciences Academy, 7(20), 1679–1721.
- Çıplak, G., & Balcı, A. (2022). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik özelliğinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (30), 170–187. doi:10.29000/rumelide.1193033
- Demirel, Ö. (1993). Yabancı dil öğretimi: İlkeler, yöntemler, teknikler (3. Basım). Usem.
- Halis, İ. (2002). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme. Nobel.
- İlhan, E., & Yazar, İ. (2021). Temel eğitim Türkçe ders kitaplarındaki metin görsel ilişkisinin görsel tasarım unsurları bağlamında incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 744–763.
- İşcan, A., & Cımbız, A. T. (2018). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 250–272.
- İşcan, A., & Kanca, E. (2021). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında resim-metin uyumu. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 133–160.
