Gibi Edatının Tahkiyeli Üslupta Kullanımı Çevresinde Paul Henle’nin Metafor Anlayışının Tahlili
Öz
Paul Henle’ye göre metafor üstüne söylenecek fazla yeni bir şey yoktur. Metafor teorileri hâlâ temel prensiplere göre ayrılmaktadır. Yani “geçici ikâme” (substitution) ve “mukayese” (vergleich) teorileri temel kabul edilip bunlara göre istikamet bulmaları sağlanmaktadır. Daha muteber ve yol gösterici olan ise etkileşim teorisidir. Tasnifteki zorluğun temeli olan bu “sınırlandırılamazlık” metaforun temel özelliklerindendir. Dolayısı ile yeni bir teorinin yahut bakışın temel tavrı (1) tamirat ve tadilat yahut (2) muhalefet ve tamirat şeklinde olacaktır. Paul Henle’nin metafor idraki çok fazla öne çıkmasa da ciddi anlamda sağlam ve yorumlanmaya müsait bir kavramsal temele sahiptir. Bilhassa benzetme esaslı kullanımların metaforik yapısının tetkikindeki “poetik” kıymetin mikyas olarak öne çıkarılması bu bakışın temellerindendir. Konuyu teorik bakımdan mukayese etmek yerine “gibi” edatını merkeze alarak misaller üzerinden derinleştirmeye çalıştık. Böylece belirlenen misaller “geçici ikâme” ve “mukayese” teorilerine göre “etkileşim teorisi”nin konumunu anlamaya da yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles (1982/ 1994a): Poetik, Üb. Manfred Fuhrmann, Griechisch/ Deutsch, Reclam, Stuttgart.
- Aristoteles (1999): Rhetorik, Üb. u. Hg. Krapinger Gernot, Reclam.
- Austin, John Langshaw (1962): How To Do Things With Words. Oxford: Oxford University Press; Deutsch (1972): Zur Theorie der Sprechakte, Stuttgart: Reclam)
- Black, Max ([1954]/1983): „Die Metapher“. In: Haverkamp, Anselm (ed.) (erste Ausg. 1954) (1983/1996); (1983): „Die Metapher“, In: Haverkamp, Anselm (Hg.): Theorie der Metapher, Darmstadt.
- Black, Max (1962): Models and Metaphors. Studies in Language and Philosophy. Ithaca: Cornell University Press. Deutsch (1996): Die Metapher. Üb. Margit Smuda. In: Haverkamp, s. 55-79.
- Black, Max (1977/ 1996): „More about Metaphor“, in Dialectica 31 , 431-457; (Deutsch: Mehr über die Metapher, Üb. Margit Smuda, ln: Haverkamp 1996, s. 379-413).
- Blumenberg, Hans (1960/1996): „Paradigmen zu einer Metaphorologie“, Bonn: Bouvier. (Archiv für Begriffsgeschichte 6), Einleitung und Kap. VI-VIII (s.7-11;69 [gekürzt]; s.84-105); (1996): In: Haverkamp, Anselm (Hg.), Theorie der Metapher, Frankfurt a. M.: Suhrkamp, s.285-315.
- Blumenberg, Hans (1971): Beobachtungen an Metaphern , in: Archiv für Begriffsgeschichte, Vol. 15, s.161-214.
- Blumenberg, Hans (1979): Die Lesbarkeit der Welt, Frankfurt a.M: Suhrkamp.
- Blumenberg, Hans (1979/ 1996): „Ausblick auf eine Theorie der Unbegrifflichkeit“, Schiffbruch mit Zuschauer. Paradigma einer Daseinsmetapher. Frankfurt a. M.: Suhrkamp, 75-93; In: Haverkamp, Anselm (Hg.) Theorie der Metapher, s.438-454.
