TR
EN
COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ
Öz
Amaç: Coronavirüs 2019 hastalığı (COVID-19) iyileşme sonrasında da devam edebilen koku ve tat bozukluklarına sebep olabilmektedir. Bu çalışmada; COVID-19’un, koku alma fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesine (KYK) etkisi ve yeme davranışı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntemler: Bu analitik çalışma; üçüncü basamak bir hastanenin Aile Hekimliği Polikliniği’ne Ocak-Mayıs 2022 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri kişilerden, son 2-6 ay içerisinde COVID-19 geçirmiş ve tanı konmuş yeme bozukluğu olmayanlar ile gerçekleştirildi. Verilerin elde edilmesinde; Hasta Bilgi Formu, Koku Alma Fonksiyonu ve Koku İle İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (ASOF) ve Hollanda Yeme Davranış Anketi (HYDA) kullanıldı.
Bulgular: Çalışma yaş ortalaması 39.71±13.40 yıl olan 316 kişi ile gerçekleştirildi. ASOF alt boyutlarından alınan ortalama puanlar; bildirilen genel koku alma kapasitesi (BKK) için 9.16±1.47, belirli kokuları algılama kapasitesi (BKA) için 4.66±0.75 ve KYK için 4.70±0.65 idi. Katılımcıların %1.26’sında BKK’da; %3.8’inde BKA’da ve %8.5’inde KYK’da bozulma saptandı. HYDA’dan alınan ortalama puanlar ise; ‘’Duygusal yeme’’ için 32.57±13.16; ‘’Kısıtlayıcı Yeme’’ için 27.60±7.85 ve ‘’Dışsal Yeme’’ için 31.10 ±7.47 idi. ASOF ile HYDA puanları arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmadı. 4-6 ay önce COVID-19 geçirenlerde BKK, BKA, KYK ve ’Kısıtlayıcı Yeme’’ puanları daha yüksek bulundu (p<0.001; p<0.001; p<0.001; p=0.044 sırasıyla).
Sonuç: COVID-19 geçirenlerin %1.26’sında anormal koku kapasitesi saptanmış olup, %3.8’inde kokuları algılama kapasitesinde ve %8.5’inde ise KYK’da azalma saptandı. Koku ile ilişkili fonksiyonlar ve KYK hastalığı daha yakın zamanda geçirenlerde daha bozuk idi. Ancak koku alma fonksiyonu ve KYK ile yeme davranışları arasında ise anlamlı ilişki bulunmadı.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- World Health Organization (WHO). Naming the corona virus disease (COVID-19) and the virus that causes it. Erişim tarihi: 20.03.2023. Erişim adresi: https://www.who.int/emergencies/diseases/ novel-coronavirus-2019/technical-guidance/ naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it
- World Health Organization (WHO). Erişim tarihi: 15.03.2023. Erişim adresi: https://www.who.int/ emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/ question-and-answers-hub
- Mastrangelo A, Bonato M, Cinque P. Smell and taste disorders in COVID-19: From pathogenesis to clinical features and outcomes. Neurosci Lett. 2021;748:135694.
- Desai I, Manchanda R, Kumar N, Tiwari A, Kumar M. Neurological manifestations of coronavirus disease 2019: Exploring past to understand present. Neurol Sci. 2021;42(3):773-85.
- Klopfenstein T, Kadiane-Oussou NJ, Toko L, Royer PY, Lepiller Q, Gendrin V et al. Features of anosmia in COVID-19. Med Mal Infect. 2020;50(5):436-9.
- Boscolo-Rizzo P, Guida F, Polesel J, Marcuzzo AV, Antonucci P, Capriotti V et al. Self-reported smell and taste recovery in coronavirus disease 2019 patients: A one-year prospective study. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2022;279(1):515-20.
- Zhou F, Zhang T, Jin Y, Ma Y, Li Y, Zeng M et al. Unveiling the knowledge domain and emerging trends of olfactory dysfunction with depression or anxiety: A bibliometrics study. Front Neurosci. 2022;16:959936.
- Mullol J, Alobid I, Mariño-Sánchez F, Izquierdo-Domínguez A, Marin C, Klimek L et al. The loss of smell and taste in the COVID-19 outbreak: A tale of many countries. Curr Allergy Asthma Rep. 2020;20(10):61.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2023
Gönderilme Tarihi
22 Haziran 2023
Kabul Tarihi
24 Temmuz 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 25 Sayı: 2
APA
Artuk, M., Tunç Karaman, S., & Basat, O. (2023). COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine, 25(2), 303-312. https://doi.org/10.24938/kutfd.1318541
AMA
1.Artuk M, Tunç Karaman S, Basat O. COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ. Kırıkkale Üni Tıp Derg. 2023;25(2):303-312. doi:10.24938/kutfd.1318541
Chicago
Artuk, Mert, Sibel Tunç Karaman, ve Okcan Basat. 2023. “COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 25 (2): 303-12. https://doi.org/10.24938/kutfd.1318541.
EndNote
Artuk M, Tunç Karaman S, Basat O (01 Ağustos 2023) COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 25 2 303–312.
IEEE
[1]M. Artuk, S. Tunç Karaman, ve O. Basat, “COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ”, Kırıkkale Üni Tıp Derg, c. 25, sy 2, ss. 303–312, Ağu. 2023, doi: 10.24938/kutfd.1318541.
ISNAD
Artuk, Mert - Tunç Karaman, Sibel - Basat, Okcan. “COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 25/2 (01 Ağustos 2023): 303-312. https://doi.org/10.24938/kutfd.1318541.
JAMA
1.Artuk M, Tunç Karaman S, Basat O. COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ. Kırıkkale Üni Tıp Derg. 2023;25:303–312.
MLA
Artuk, Mert, vd. “COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine, c. 25, sy 2, Ağustos 2023, ss. 303-12, doi:10.24938/kutfd.1318541.
Vancouver
1.Mert Artuk, Sibel Tunç Karaman, Okcan Basat. COVID-19’UN KOKU ALMA FONKSİYONU VE KOKU İLE İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ VE YEME DAVRANIŞI İLE İLİŞKİSİ. Kırıkkale Üni Tıp Derg. 01 Ağustos 2023;25(2):303-12. doi:10.24938/kutfd.1318541