Malta ırkı oğlakların bazı büyüme özellikleri

Öz

Çalışmada, Fethiye’nin Yakacık köyünde bulunan Malta keçilerinin oğlaklarının büyümeleri doğumdan 120. güne kadar gözlemlenmiştir. Çalışmada cinsiyet doğum, 30., 60., 90. ve 120. gün ağırlıkları üzerine önemli düzeyde etkili olmuştur (p<0.05). Erkek ve dişi oğlakların ağırlıkları doğumdan 120. güne kadar sırasıyla 3,26 kg ve 3,00 kg, 9,37 kg ve 8,31 kg, 13,33 kg ve 11,86 kg, 19,25 kg ve 16,76 kg, 35,47 kg ve 29,13 kg olarak tespit edilmiştir. Doğum tipinin önemli düzeyde etki ettiği doğum ve 30. gün ağırlığı tek ve çoklu doğan oğlaklar için sırasıyla 3,51 kg ve 2,76 kg, 10,07 kg ve 7,61 kg olarak bulunmuştur (p<0.05). Ana yaşı da doğum ve 30. gün ağırlığı üzerine önemli bir etki yapmıştır. Bu iki değişken için 2, 3, 4 ve 5 yaşlı analardan doğan oğlakların doğum ve 30. gün ağırlıkları sırasıyla 2,64 kg, 3,14 kg, 3,37 kg, 3,37 kg ve 7,82 kg, 8,59 kg, 8,81 kg, 10,14 kg olarak belirlenmiştir (p<0.05). Doksanıncı gün vücut ölçülerinden cidago yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs çevresi ve sağrı yüksekliği, cinsiyet tarafından önemli düzeyde etkilenirken (56,91 cm, 53,19 cm; 47,21 cm, 44,55 cm; 59,70 cm, 57,99 cm; 55,54 cm, 51,50 cm) doğum tipi göğüs çevresi, sağrı yüksekliği ve sağrı genişliğini (60,39 cm, 57,28 cm; 56,53 cm, 51,88 cm; 14,45 cm, 12,16 cm) önemli düzeyde etkilemiştir (p<0.05). Ana yaşı ise sadece sağrı yüksekliğini (49,29 cm, 55,02 cm, 55,86 cm, 56,65 cm) önemli düzeyde etkilemiştir (p<0.05). Bu çalışmada, belli bir bölgedeki Malta keçisi oğlakları küçük bir popülasyon dahilinde incelenerek, bu ırkın büyüme özelliklerine yönelik verilerin toplanması adına önemli bir katkı verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Malta keçisi
• oğlak
• büyüme özellikleri
• vücut ölçüleri
• Fethiye

Some growing traits of the kids in Maltese breed

Öz

In the study, the growth characteristics of Maltese goats kids in Yakacık village of Fethiye have been observed from birth to 120 day. Statistically significant effects of gender were observed on birth, 30., 60., 90. and 120. day weights (p<0.05). The weight of male and female kids from birth to 120. day were found respectively 3.26 kg and 3.00 kg, 9.37 kg and 8.31 kg, 13.33 kg and 11.86 kg, 19.25 kg and 16.76 kg, 35.47 kg and 29.13 kg. Birth type has significant effects on birth and 30. day weight and respectively listed as 3.51 kg and 2.76 kg, 10.07 kg and 7.61 kg for single and multiple born kids (p<0.05). Dam age has made significant effect on birth and 30. day weights. Birth weight and 30-day weight of kids were obtained and respectively listed according to dam age of 2, 3, 4 and 5 as 2.64 kg, 3.14 kg, 3.37 kg, 3.37 kg and 7.82 kg, 8.59 kg, 8.81 kg, 10.14 kg (p<0.05). Body measurements on the ninetieth day withers height, body length, chest circumference and rump height, were significantly affected by gender (56.91 cm and 53.19 cm; 47.21 cm and 44.55 cm; 59.70 cm and 57.99 cm; 55.54 cm and 51.50 cm). Birth type significantly affected chest circumference, rump height and rump width (60.39 cm and 57.28 cm; 56.53 cm and 51.88 cm; 14.45 cm and 12.16 cm). Dam age (2-5) significantly affected the rump height as 49.29 cm, 55.02 cm, 55.86 cm and 56.65 cm respectively (p<0.05). In this study, Maltese goat kids in a certain location were examined within a small population and an important contribution was made to the collection of data on the growth characteristics of this breed.

Anahtar Kelimeler

• Maltese goat
• kid
• growing traits
• body measurements
• Fethiye

Kaynakça

1. Akçapınar H ve Özbeyaz C (1999). Hayvan yetiştiriciliği temel bilgileri. Kariyer Matbaacılık Ltd. Şti, Ankara. Batu S (1951). Türkiye keçi ırkları ve keçi yetiştirme bilgisi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi yayınları.
2. Blundell R (1995). Reintroduction of the local breeds of sheep and goats in Malta. Cahiers Options Mediterraneennes, 11, 97-107.
3. Bolacalı M ve Küçük M (2012). Saanen oğlaklarının çeşitli vücut ölçüleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 23(1): 23-28.
4. Carnicellaa D, Darioa M, Maria Consuelo Caribe Ayres, Laudadioa V, Darioa C. (2008). The effect of diet, parity, year and number of kids on milk yield and milk composition in Maltese goat. Small Ruminant Research 77(1): 71-74.
5. De Marzo D, Nicastro F (2017). İtalya'nın Farklı Bölgelerinde Yetiştirilen Jonica ve Malta Keçi Irkları. İçinde: J Simões, C Gutiérrez (Eds), Olumsuz Ortamlarda Sürdürülebilir Keçi Üretimi, Cilt II. Springer, Şam.
6. Di Trana A, Sepe L, Di Gregorio P, Di Napoli M A, Giorgio D, Caputo R, Claps S (2015). The Role of Local Sheep and Goat Breeds and Their Products as a Tool for Sustainability and Safeguard of the Mediterranean Environment. The Sustainability of Agro-Food and Natural Resource Systems in the Mediterranean Basin 77–112.
7. Duman A ve Demirören E (2002). Süt tipi oğlakların doğum, 30. gün ve 60. gün canlı ağırlıkları üzerine sistematik çevre etmenlerinin etkileri. Ege Üniversitesi. Ziraat Fakültesi Dergisi 39(2): 73-78.
8. Elmaz Ö, Saatcı M, Mamak N, Dağ B, Aktaş A H, Gök B (2012). Türkiye’de yeni bir yerli ırk olarak tanımlanan honamlı keçi ve oğlaklarının bazı morfolojik özelliklerinin belirlenmesi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 18(3): 481-485.

9. Elmaz Ö ve Saatcı M (2017). Turkish haır goat, the main pillarof goat population in Turkey. In: J Simoes, C Gutierrez (Eds), Sustainable goat production in adverse environments: volume II local goat breeds, Springer, Cham- İsviçre, pp. 113-130.
10. Erduran H ve Yaman B (2012). Dağlık şartlarda kıl x kıl, saanen x kıl ve alpin x kıl melezlerine ait büyüme, yaşama gücü özellikleri ve vücut ölçülerinin karşılaştırılması. In: International Animal Science Congress of Turkish And Relatives Communities, pp. 114-120.
11. Erol H, Akçadağ H İ, Ünal N, Akçapınar H (2012). Ankara keçilerinde süt verimi ve oğlaklarda büyümeye etkisi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 59: 129-134.
12. Erten Ö ve Yılmaz O (2013). Ekstansif koşullarda yetiştirilen kıl keçilerinin döl ve süt verimi özelliklerinin araştırılması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 24(3): 105-107
13. Kaymakçı M ve Engindeniz S (2010). Türkiye’de Keçi Yetiştiriciliği: Sorunlar ve Çözümler. Ulusal Keçicilik Kongresi, Çanakkale
14. Keskin M ve Gül S (2006). Hatay ili keçi yetiştiriciliğinde Şam keçisi ve Türkiye için önemi. Hasad Hayvancılık 255: 46-49
15. Koluman N, Görgülü M, Göncü S, Daşkıran İ (2016). Sürdürülebilir keçi yetiştiriciliği: keçi eti. 2(3): 32-38
16. Marzo D D ve Nicastro F (2017). The Jonica and Maltese Goat Breeds Reared in Different Regions of Italy. In Sustainable Goat Production in Adverse Environments: Volume II Springer, Cham
17. Minitab (2019). Minitab for windows version release 19.1.1, Minitab INC.
18. Morris T R (1999). Experimental Design and Analysis in Animal Science. CABI Publishing, UK Pappas B G, Boyazoglu J, Vasiloudis Ch. (2011). The Skopelos goat breed of Greece. Animal Genetic Resources. Food and Agriculture Organization of the United Nations 1992, pp. 69 – 76
19. Rubino R, Moiolib B, Fedele V, Pizzillo M, Morand-Fehr P (1995). Milk production of goats grazing native pasture under different supplementation regimes in southern Italy. Small Ruminant Research 17: 213-221
20. Saatcı M ve Elmaz Ö (2017). Honamlı, newly regıstered special goat breed of Turkey. In: J Simoes, C Gutierrez (Eds), Sustainable goat production in adverse environments: volume II local goat breeds, Springer, Cham- İsviçre
21. Sönmez R, Şengonca M, Alpbaz A G (1971). Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesinde yetiştirilen Malta keçilerinin çeşitli özellikleri ve verimleri üzerinde bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları 8: 57-72
22. Şengonca M, Taşkın T, Koşum N (2003). Saanen x Kıl keçi melezlerinin ve saf Kıl keçilerinin kimi verim özelliklerinin belirlenmesi üzerine eş zamanlı bir araştırma, Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 27: 1319- 1325
23. Şimşek Ü G ve Bayraktar M (2006). Kıl keçisi ve Saanen x Kıl keçisi (F1) melezlerine ait büyüme ve yaşama gücü özelliklerinin araştırılması. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 20: 229-238
24. Tölü C (2009). Farklı keçi genotiplerinde davranış, sağlık ve performans özellikleri üzerine araştırmalar. Doktora Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Türkiye
25. Tölü C ve Savaş T (2012). Gökçeada, Malta ve Türk Saanen keçi genotiplerinin doğum ve oğlak büyümesi açısından karşılaştırılması. Hayvansal Üretim 53(2): 17-25
26. Tölü C ve Savaş T (2021). An Important Genetic Material for the Turkish Goat Production: The Maltese Goat. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 4(1): 110-119