Diyarbakır İlinde Yetiştirilen Karakaş Koyunlarında Doğum ve Çeşitli Dönem Canlı Ağırlıkları
Öz
Araştırmamızın amacı Karakaş koyunlarının doğum ve çeşitli dönem canlı ağırlıkları ortalamalarını tespit etmek, büyüme ve gelişme düzeylerini belirlemek ve etkili çevre faktörlerini tanımlamaktır. Araştırmanın verilerini Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Diyarbakır ilinde yürütülen “ Karakaş Koyunlarının Halk Elinde Islahı Projesi” nde yer alan 6000 koyun ile 300 baş koç ve bunların 2020 ve 2021 yıllarına ait bilgileri oluşturmaktadır. Sahada doğum ağırlığı ile birlikte üç tartım yapılmıştır. Kuzuların 30.gün, 60.gün, 90.gün ve 120.gün canlı ağırlıkları interpolasyon yöntemiyle hesaplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS Statistics Version 26 programı kullanılmıştır. Buna göre Karakaş koyunlarında ortalama doğum, 30., 60., 90. ve 120. gün canlı ağırlık ortalamaları sırasıyla 4,16 kg, 10,43 kg, 17,08 kg, 24,48 kg ve 30,86 kg olarak tespit edilmiştir. Karakaş kuzularının doğum-30.gün, doğum-60. gün, doğum-90. gün ve doğum-120.gün arası günlük canlı ağırlık artış (GCAA) ortalamaları ise sırasıyla 213,71 g, 219,5 g, 224,8 g ve 219,75 g olarak saptanmıştır. Doğum ayının 90.gün canlı ağırlığı hariç bütün canlı ağırlık dönemlerine etkisinin önemli (P<0.05); ana yaşının 30., 90. ve 120.gün canlı ağırlıkları ortalamaları üzerindeki etkisi önemli (P<0.05); yıl faktörünün tüm dönem canlı ağırlıkları ortalamaları üzerindeki etkisinin önemsiz (P>0.05); cinsiyetin etkisi ise tüm ağırlık ortalamaları ve GCAA ortalamaları için önemli bulunmuştur (P<0.05). Sonuç olarak bölgeye uyum sağlamış olan Karakaş genotipini korumak ve bu genotipin ıslahına yönelik araştırmaların yapılmasının önem arz ettiği düşünülmektedir. Bunun için de kaliteli damızlık koç temini, elit sürülerdeki damızlıkların kesiminin engellenmesi ve verimli olan kuzuların ıslah çalışmalarında kullanılmasının sağlanması, yayla şartlarının iyileştirilmesi gibi hususların üzerinde durulması gerektiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alarslan E ve Aygün T (2019). Yalova’ da yetiştirilen Kıvırcık kuzularında büyüme-gelişme ve bazı morfolojik özelliklerinin belirlenmesi. Journal of Animal Production 60 (1): 39-50.
- Altın T, Karaca O, Cemal İ (2003). Sütten kesim yaşının koyunlarda süt verimi ve kuzularda büyüme üzerine etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi 13 (2): 103-111.
- Bayar O O (2015). Yetiştirici koşullarında Karya koyunları süt verim ve kuzu gelişme özellikleri arasındaki ilişkiler. Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
- Belgüzar M (2011). Tokat ilinde farklı bölgelerde yetiştirilen Karayaka koyunlarının büyüme ve üreme performansı. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
- Bingöl E ve Bingöl M (2015). Hamdani kuzularda büyüme-gelişme ve analarının dış yapı özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 25 (2): 200-206.
- Bingöl E ve Aygün T (2014). Hakkari’de yetiştirilen Karakaş koyunlarında büyüme ve gelişme özellikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 4 (3): 65-73.
- Boran Ö (2018). Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde yetiştirilen İvesi ve Çukurova Et Koyunlarının döl verimi ile kuzularının büyüme performansının araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
- Ceyhan A, Sezenler T, Erdoğan İ, Yıldırır M (2009). Siyahbaşlı Merinos (Alman Siyahbaşlı Et X Karacabey Merinosu G1) koyunların döl verimi, kuzularda büyüme ve yaşama gücü özellikleri. Hayvansal Üretim Dergisi 50(2):1-8.
- Çalışkan M E (2019). Halk elinde yetiştirilen İvesi koyunlarının doğum ve sütten kesim ağırlıklarını etkileyen genetik parametrelerin tahmini. Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Şanlıurfa.
- Demirulus H ve Karaca O (1994). Karakaş kuzularının köylü şartlarında kimi gelişme özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 4:78-85.