Investigation of the Relationship Between Health Literacy Levels and Rational Drug Use Among Veterinary Faculty Students

Öz

This study aimed to examine the relationship between health literacy and rational drug use among veterinary faculty students. The cross-sectional and descriptive study was conducted with 234 students enrolled in a veterinary faculty in Turkey. Data collection tools included a sociodemographic information form, the Health Literacy Scale, and the Rational Drug Use Scale. Health literacy was assessed under two themes, “Treatment and Services” and “Disease Prevention / Health Promotion,” and their respective subdimensions. Descriptive statistics and correlation analyses were applied. Results showed that students’ health literacy subdimension scores were moderate, and the total score for rational drug use was 34.35 ± 5.88. All subdimensions of the “Treatment and Services” theme demonstrated low but statistically significant negative correlations with rational drug use (p < 0.05). In the “Disease Prevention / Health Promotion” theme, only the “understanding information” subdimension was significantly related to rational drug use. Furthermore, rational drug use was positively associated with class level, while no significant association was found with gender. Overall, a significant relationship was identified between health literacy and rational drug use among veterinary students. Highlighting this relationship, particularly among students who have not received rational drug use training, underscores the importance of integrating health literacy and rational drug use education into the veterinary curriculum.

Anahtar Kelimeler

• Health literacy
• Rational drug use
• Veterinary students

Etik Beyan

Republic of Turkey Sivas Cumhuriyet University Rectorate Social Sciences Scientific Research Proposal Ethics Evaluation Board Number: E-99711239-050.04-639983 ………… Subject: Ethics Committee Decision Dear Dr. Lecturer TOLGAY ERCAN The Social Sciences Scientific Research Proposal Ethics Evaluation Board of our University, with its decision number 18 dated 21.11.2025, unanimously decided that the research titled "Examination of the Relationship Between Health Literacy Levels of Veterinary Faculty Students and Rational Drug Use" is ethically appropriate. I kindly request your information. Dr. Lecturer Kürşad ÖZKAYNAR Chairman of the Board

Veteriner Fakültesi Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve Akılcı İlaç Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, veteriner fakültesi öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte yürütülen araştırma, Türkiye’de bir veteriner fakültesinde öğrenim gören 234 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik bilgi formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği kullanılmıştır. Sağlık okuryazarlığı, “Tedavi ve Hizmet” ile “Hastalıklardan Korunma / Sağlığın Geliştirilmesi” temaları ve bunlara ait alt boyutlar kapsamında değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, öğrencilerin sağlık okuryazarlığı alt boyut puanlarının orta düzeyde olduğunu ve akılcı ilaç kullanım ölçeği toplam puanının 34,35 ± 5,88 olduğunu göstermiştir. “Tedavi ve Hizmet” temasına ait tüm alt boyutlar ile akılcı ilaç kullanımı arasında düşük düzeyde ancak istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişkiler saptanmıştır (p < 0,05). “Hastalıklardan Korunma / Sağlığın Geliştirilmesi” temasında ise yalnızca “bilgiyi anlama” alt boyutu ile akılcı ilaç kullanımı arasında anlamlı ilişki belirlenmiştir. Ayrıca, akılcı ilaç kullanımı ile sınıf düzeyi arasında pozitif ilişki bulunurken, cinsiyet ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, veteriner öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımı arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Özellikle akılcı ilaç kullanımı dersi almamış öğrencilerde bu ilişkinin ortaya konması, veteriner hekimliği eğitim müfredatında sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımına yönelik eğitimlerin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık okuryazarlığı
• Akılcı ilaç kullanımı
• Veterinerlik öğrencileri

Etik Beyan

T.C. SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırma Önerisi Etik Değerlendirme Kurulu Sayı :E-99711239-050.04-639983 ………… Konu :Etik Kurul Kararı Sayın Dr. Öğr. Üyesi TOLGAY ERCAN Üniversitemiz Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırma Önerisi Etik Değerlendirme Kurulunun 21.11.2025 tarih 18 sayılı kararı ile Veteriner Fakültesi Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve Akılcı İlaç Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi isimli araştırmanın etik olarak uygunluğuna oy birliğiyle karar verilmiştir. Bilgilerini rica ederim. Dr. Öğr. Üyesi Kürşad ÖZKAYNAR Kurul Başkanı

Kaynakça

1. Abacıgil, F., Turan, S. G., Adana, F., Okyay, P., & Demirci, B. (2019). Rational use of drugs among inpatients and its association with health literacy. Meandros Medical and Dental Journal, 20(1), 64-73. https://doi.org/10.4274/meandros.galenos.2018.35119
2. Aker, C. (2024). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, Türkiye. https://hdl.handle.net/20.500.12831/25060
3. Aydın, M., Altan, A. Ö., Çelik, M. M. Ö., & Canbaz, S. (2024). Türkiye’de tıp fakültesi öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma durumlarının değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler ve Sağlık Bülteni, (12), 49-56.
4. Beese, A. S., Jaks, R., Alder, E., & Gani, S. M. D. (2025). A Delphi study on health literacy competencies for health professionals. BMC medical education, 25(1), 38. https://doi.org/10.1186/s12909-024-06539-z
5. Budhathoki, S. S., Pokharel, P. K., Jha, N., Moselen, E., Dixon, R., Bhattachan, M., & Osborne, R. H. (2019). Health literacy of future healthcare professionals: a cross-sectional study among health sciences students in Nepal. International health, 11(1), 15-23. https://doi.org/10.1093/inthealth/ihy090
6. Chu-Ko, F., Chong, M. L., Chung, C. J., Chang, C. C., Liu, H. Y., & Huang, L. C. (2021). Exploring the factors related to adolescent health literacy, health-promoting lifestyle profile, and health status. BMC public health, 21(1), 2196. https://doi.org/10.1186/s12889-021-12239-w
7. Coleman, C. (2011). Teaching health care professionals about health literacy: A review of the literature. Nursing Outlook, 59(2), 70-78.https://doi.org/10.1016/j.outlook.2010.12.004
8. Çavdar, M., & Suvak, Ö. (2023). Pandemi gölgesinde akılcı ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlığı ilişkisi: Kesitsel bir çalışma. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 655-666.

9. Demirtaş, Z., Dağtekin, G., Alaiye, M., Sağlan, R., Önsüz, M. F., Işıklı, B., Kılıç, F. S., Metintaş, S. (2018) Akılcı ilaç kullanımı ölçeği geçerlilik ve güvenilirliği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 3(1), 12-23.
10. Doğan, M., & Doğan, B. D. (2025). Investigation of the relationship between health literacy and rational drug use in university students: A cross-sectional study. Medicine, 104(39), e44641 https://doi.org/10.1097/MD.0000000000044641
11. Eser, N., & Çelik, N. (2022). Association between rational drug use and health literacy among pregnant women: A cross-sectional study. Women & health, 62(7), 612-620. https://doi.org/10.1080/03630242.2022.2100033
12. Fidan, C. (2025). Sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişki: Bir meta analiz çalışması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 28(1), 51-64. https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1580137
13. Fitzpatrick, P. J. (2023). Improving health literacy using the power of digital communications to achieve better health outcomes for patients and practitioners. Frontiers in Digital Health, 5, 1264780. https://doi.org/10.3389/fdgth.2023.1264780
14. Göde, A., Öztürk, Y. E., & Kuşcu, F. N. (2023). Examining the relationship between e-health literacy and rational drug use: A study on university students. Journal of International Health Sciences and Management, 9(18), 8-16. https://doi.org/10.48121/jihsam.1293638
15. Güner, T. A., Kuzu, A., & Bayraktaroğlu, T. (2020). Diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişki. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 4(3), 214-223. https://doi.org/ 10.25048/tudod.775075
16. Holden, C. E., Wheelwright, S., Harle, A., & Wagland, R. (2021). The role of health literacy in cancer care: a mixed studies systematic review. PlOS ONE, 16(11), e0259815. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0259815
17. İlhan, S. Ö., Yildiz, M., Tüzün, H., & Dikmen, A. U. (2022). Evaluation of irrational drug use of individuals over the age of 18 who applied to a university hospital. Turkish journal of medical sciences, 52(2), 484-493. https://dx.doi.org/10.55730/1300-0144.5337
18. İncesu, E. (2017). Akılcı ilaç kullanımında sağlık okuryazarlığı: Bir kamu hastanesi yatan hastaları üzerine bir araştırma. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 4(1), 28-38. https://doi.org/10.5455/sad.13-1483603442
19. Jovanić, M., Zdravković, M., Stanisavljević, D., & Jović Vraneš, A. (2018). Exploring the importance of health literacy for the quality of life in patients with heart failure. International journal of environmental research and public health, 15(8), 1761. https://doi.org/10.3390/ijerph15081761
20. Jürgensen, I. N., Koch, P., Otto, R., Nock, A. M., & Petersen-Ewert, C. (2024). Subjective health status, health-related behavior, and health literacy of health professional students: Results from a cross-sectional study. In Healthcare (Vol. 12, No. 2, p. 277). MDPI. https://doi.org/10.3390/healthcare12020277
21. Kan, Z., & Sevim, E. (2023). Sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 641-654.
22. Karagöz, Yalçın (2016). Bilimsel araştırma teknikler ve yayın etiği. Nobel Akademik Yayıncılık.
23. Kuşcu Şahin, F. N. (2026). Health Literacy and Drug Utilization Behavior: A Relational Approach. Acibadem Saglik Bilimleri Dergisi, 17, 1. https://dx.doi.org/10.31067/acusaglik.1819575
24. Lambert, M., Luke, J., Downey, B., Crengle, S., Kelaher, M., Reid, S., & Smylie, J. (2014). Health literacy: Health professionals’ understandings and their perceptions of barriers that Indigenous patients encounter. BMC health services research, 14(1), 614. https://doi.org/10.1186/s12913-014-0614-1
25. Li, Y., Lv, X., Liang, J., Dong, H., & Chen, C. (2022). The development and progress of health literacy in China. Frontiers in public health, 10, 1034907.
26. Liu, C., Wang, D., Liu, C., Jiang, J., Wang, X., Chen, H., ... & Zhang, X. (2020). What is the meaning of health literacy? A systematic review and qualitative synthesis. Family medicine and community health, 8(2), e000351. doi: 10.1136/fmch-2020-000351
27. Melku, L., Wubetu, M., & Dessie, B. (2021). Irrational drug use and its associated factors at Debre Markos referral hospital’s outpatient pharmacy in East Gojjam, Northwest Ethiopia. SAGE Open Medicine, 9, 20503121211025146.https://doi.org/10.1177/205031212110251
28. Mullan, J., Burns, P., Weston, K., McLennan, P., Rich, W., Crowther, S., ... & Osborne, R. H. (2017). Health literacy amongst health professional university students: A study using the health literacy questionnaire. Education Sciences, 7(2), 54. https://doi.org/10.3390/educsci7020054
29. Okyay, P, Abacıgil, F. ve Harlak, H. (2016). Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçekleri Geçerlik ve Güvenirlik Analizleri (s.43-55). Sağlık Bakanlığı
30. Oztas, B., & Aydoğan, A. (2021). Assessment of mental health literacy of health professionals. J Psychiatr Nurs, 12(3), 198-204. https://doi.org/10.14744/phd.2021.43265
31. Qamariat, H. (2021). Rational and irrational drug use: Factors, impacts and strategies to combat irrational drug use: A narrative review. International Journal of Pharmaceutical Sciences and Clinical Pharmacy, 2(1), 6-17. https://dx.doi.org/10.47890/IJPSCP/ZahraHassanALQamariat/2021/24148307
32. Ratzan, S. C., & Parker, R. M. (2000). Health literacy. National Library of Medicine Current Bibliographies in Medicine. Bethesda: National Institutes of Health, US Department of Health and Human Services.
33. Samoil, D., Kim, J., Fox, C., & Papadakos, J. K. (2021). The importance of health literacy on clinical cancer outcomes: A scoping review. Annals of cancer epidemiology, 5. https://doi: 10.21037/ace-20-30
34. Saunders, C., Palesy, D., & Lewis, J. (2019). Systematic review and conceptual framework for health literacy training in health professions education. Health Professions Education, 5(1), 13-29. https://doi.org/10.1016/j.hpe.2018.03.003
35. Schulz, P. J., & Nakamoto, K. (2022). The perils of misinformation: When health literacy goes awry. Nature Reviews Nephrology, 18(3), 135-136. https://doi.org/10.1038/s41581-021-00534-z
36. Sørensen, K., Van den Broucke, S., Pelikan, J. M., Fullam, J., Doyle, G., Slonska, Z., ... & Brand, H. (2013). Measuring health literacy in populations: Illuminating the design and development process of the European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-Q). BMC public health, 13(1), 948. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-948
37. Voigt-Barbarowicz, M., & Brütt, A. L. (2020). The agreement between patients’ and healthcare professionals’ assessment of patients’ health literacy—A systematic review. International journal of environmental research and public health, 17(7), 2372.https://doi.org/10.3390/ijerph17072372
38. Yalman, F., & Yaşar, M. E. (2021). The effect of health literacy on healthy lifestyle and rational drug use behaviors. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 292-307.
39. Yang, J., Zheng, L., Guan, Y. Y., & Lv, Y. T. (2022). Drug and therapeutics committee interventions in managing irrational drug use and antimicrobial stewardship in China. Frontiers in Pharmacology, 13, 829408. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.829408
40. Yasa, R. (2023). Kronik hastalarda sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımına etkisi. Güncel Sağlık Yönetimi, 1(1), 16-23.
41. Yılmaz, C. K., & Kıl, A. (2018). Individuals’ health literacy level and their knowledge and practices with respect to rational drug use. Kontakt, 20(4), e401-e407. https://doi.org/10.1016/j.kontakt.2018.08.001
42. Zaidman, E. A., Scott, K. M., Hahn, D., Bennett, P., & Caldwell, P. H. (2023). Impact of parental health literacy on the health outcomes of children with chronic disease globally: A systematic review. Journal of Paediatrics and Child Health, 59(1), 12-31. https://doi.org/10.1111/jpc.16297
43. Zanobini, P., Del Riccio, M., Lorini, C., & Bonaccorsi, G. (2024). Empowering sustainable healthcare: The role of health literacy. Sustainability, 16(10), 3964.https://doi.org/10.3390/su16103964
44. Zhang, N. J., Terry, A., & McHorney, C. A. (2014). Impact of health literacy on medication adherence: A systematic review and meta-analysis. Annals of Pharmacotherapy, 48(6), 741-751.