A. Yayın Etiği ve En İyi Uygulamalar
1. Genel Etik Taahhüt ve Gönderim Politikaları
Kocatepe Veteriner Dergisi, en yüksek akademik ve yayın etiği standartlarını sağlamayı amaçlayan uluslararası hakemli bir dergidir. Yayın sürecine dâhil olan tüm paydaşlar (editörler, yazarlar, hakemler ve yayıncı) etik davranış ilkelerine bağlı kalmakla yükümlüdür. Dergi, yayın süreçlerinin her aşamasında şeffaflık, tarafsızlık, bilimsel bütünlük ve sorumluluk ilkelerini esas alır.
Dergiye gönderilen makaleler özgün, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiş sayılır. Eğer makale ile ilişkili veya benzer bir çalışma daha önce yayımlanmış veya gönderilmiş ise, ilgili çalışmaların kopyaları gönderim sırasında dergiye sunulmalıdır.
Her yazarın birincil bağlılığı, çalışmanın büyük ölçüde gerçekleştirildiği kurum olmalıdır. Yazarın çalışmayı tamamladıktan sonra başka bir kuruma taşınması durumunda, mevcut kurumsal adresin belirtilmesi gerekmektedir. Dergi, yayınlanan içeriklerdeki kurumsal bağlantılar veya yargı yetkisi iddialarında tarafsızlığını korur.
Makale metinlerinde kişisel iletişimler, görüşmeler veya özel veriler yer alıyorsa, ilgili kişiden yazılı onay alınmalıdır; e-posta yoluyla verilen izinler kabul edilmektedir.
Dergi, bilimsel bütünlük ve yayın politikalarına bağlılık ilkesi doğrultusunda, bilimsel içeriğinde ciddi eksiklik veya etik ihlal tespit edilen makaleleri, kabul edildikten sonra dahi reddetme hakkını saklı tutar.
2. Yazar Sorumlulukları ve Yazarlık Kriterleri
Dergimiz, ICMJE yazarlık kriterlerini benimser. Bir yazar, aşağıdakilerin tümünü karşılamalıdır:
1. Çalışmanın tasarımına, veri analizine veya yorumlanmasına anlamlı katkı yapmak.
2. Makalenin taslağını oluşturmak veya bilimsel açıdan kritik biçimde gözden geçirmek.
3. Son versiyonu onaylamak.
4. Çalışmanın tüm yönlerinin doğruluğu ve bütünlüğünden sorumlu olmak.
Yazar sırası ortak karar ile belirlenir; değişiklikler editöre yazılı bildirim gerektirir. Makale kabul edildikten sonra yazarlık listesinde değişiklik (yeni yazar ekleme, mevcut yazar çıkarma), Sorumlu Yazar değişikliği veya yazar sıralamasında değişiklik yapılmasına izin verilmez. Dergi editörleri, yayın öncesi veya sonrası yazarlık anlaşmazlıklarını çözme veya karara bağlama yetkisine sahip değildir. Bu tür anlaşmazlıklar, yazarlar arasında çözülemezse, ilgili kurumsal etik kurullarına veya yetkili makamlara iletilmelidir.
Etik kurul onay belgesinde tüm araştırmacıların isimleri açıkça belirtilmeli ve makaledeki yazar listesi ile uyumlu olmalıdır. Yazarlık kriterlerini tam olarak karşılamayan katılımcılar, makalenin Teşekkür bölümünde belirtilmelidir. Çok merkezli veya bölgesel iş birliklerinde, yerel araştırmacılar da dahil olmak üzere, tüm katkı sağlayanların yazarlık kriterlerine uygunluğu dikkatle değerlendirilmelidir. Bu yaklaşım, araştırma iş birliklerinde daha adil ve eşitlikçi bir uygulamayı desteklemektedir.
3. Yazar Katkı Beyanı
Tüm başvurularda her yazarın katkıları CRediT (Contributor Roles Taxonomy) sınıflandırması esas alınarak ayrı ayrı belirtilmelidir. Yazarların araştırma sürecindeki rollerinin açık biçimde tanımlanması, yazarlık kriterlerinin karşılandığını doğrulamak bakımından zorunludur.
CRediT kapsamında değerlendirilen başlıca katkı kategorileri şunlardır:
• Kavramlaştırma (Conceptualization)
• Metodoloji (Methodology)
• Yazılım (Software)
• Doğrulama (Validation)
• Resmî Analiz (Formal analysis)
• Araştırma/Saha Çalışması (Investigation)
• Kaynak Sağlama (Resources)
• Veri Kürasyonu (Data curation)
• Yazım – Özgün Taslak (Writing – Original Draft)
• Yazım – Gözden Geçirme ve Düzenleme (Writing – Review & Editing)
• Görselleştirme (Visualization)
• Denetim (Supervision)
• Proje Yönetimi (Project administration)
• Fon Sağlama (Funding acquisition)
Yazar katkıları, makalenin sonunda ayrı bir başlık altında sunulmalı ve tüm yazarlar tarafından onaylanmalıdır.
Sample CRediT author statement
ZS: Conceptualization, Methodology, Software PS: Data curation, Writing- Original draft preparation. WW: Visualization, Investigation. JJ: Supervision.: AK: Software, Validation.: SQ: Writing- Reviewing and Editing. All authors have read and agreed to the published version of the manuscript.
4. Yazar Adı Değişikliği
Cinsiyet geçişi, din değişikliği veya benzeri kişisel nedenlerle adını değiştiren yazarlar, daha önce yayımlanmış makalelerindeki ad, zamir veya diğer biyografik bilgilerin güncellenmesini talep edebilir. Yazar, bu değişikliğin sessizce yapılmasını tercih edebilir (Silent Update); bu durumda makalenin PDF veya HTML dosyasında herhangi bir not yer almaz. Alternatif olarak, yazar resmi bir Yazar Düzeltmesi (Author Correction) yayımlanmasını talep edebilir.
5. Sorumlu Yazarın Görev ve Sorumlulukları
Yayın Öncesi Sorumluluklar
Makalenin gönderiminden sorumlu yazar, dergi ile tüm yazışmaları yürütmek ve tüm ortak yazarlar arasında iletişimi sağlamakla yükümlüdür. Gönderim öncesinde, sorumlu yazar:
• Tüm katkıda bulunan yazarların makale yazar listesinde yer aldığını,
• Yazar sıralamasının tüm yazarlar tarafından onaylandığını,
• Her bir yazarın makalenin gönderildiğinden haberdar olduğunu, kontrol etmekle sorumludur.
Makale kabul edildikten sonra, dergi tarafından gönderilen provada (baskı öncesi taslak) sorumlu yazar, tüm ortak yazarların bilgilerini ve içeriğin doğruluğunu denetlemekle yükümlüdür. Prova sırasında belirtilen tüm hatalar sorumlu yazar tarafından düzeltilmelidir; yayınlandıktan sonra, ortak yazarlara gösterilmeyen provadaki hatalar dergi tarafından otomatik olarak düzeltilmez. Bu kapsamda, sorumlu yazar, isimlerin doğru yazılması, adres ve bağlantıların güncel olması da dahil olmak üzere makalenin tüm içeriğinin doğruluğunu sağlamaktan sorumludur.
Yayın Sonrası Sorumluluklar
Yayınlandıktan sonra makale ile ilgili tüm sorular için sorumlu yazar, dergi ve okuyucuların iletişim kuracağı birincil kişi olarak kabul edilir. Ortaya çıkan herhangi bir sorun veya soru hakkında tüm ortak yazarları bilgilendirmek ve gerekli düzeltmelerin zamanında yapılmasını sağlamak bu yazarın sorumluluğundadır. Sorumlu yazarın, makalenin kıdemli yazarı veya materyalleri sağlayan yazar olması gerekmez; görev, tüm ortak yazarlar adına hızlı ve eksiksiz yanıt vermeyi sağlamaktır. Sorumlu yazarın adı ile e-posta adresi makalede yayımlanır.
6. Çıkar Çatışması Bildirimi
Yazarlar, çalışma ile doğrudan veya dolaylı ilişkili olabilecek tüm finansal, ticari, kişisel, akademik veya kurumsal çıkar çatışmalarını makale gönderim aşamasında ICMJE Disclosure Formu kullanarak açıkça beyan etmelidir. Bu kapsam; fon desteği, danışmanlık, hisse sahipliği, ücretli konuşma faaliyetleri, kişisel ilişkiler, rakip kurumlarla bağlantılar ve değerlendirmeyi etkileyebilecek diğer tüm potansiyel çıkarları içerir.
Herhangi bir çıkar çatışması bulunmaması durumunda yazarlar “No conflict of interest declared” ifadesini kullanmalıdır.
Editörler ve hakemler, çıkar çatışması oluşturabilecek durumlar tespit ettiklerinde değerlendirme sürecine katılmaktan kaçınmalı ve editoryal ofisi bilgilendirmelidir. Dergi, COPE yönergeleri doğrultusunda çıkar çatışması bildirimlerini değerlendirir ve gerekli gördüğünde ek açıklama talep edebilir.
7. Finansman, Sponsorluk ve Reklam Şeffaflığı
Kocatepe Veteriner Dergisi, araştırma fonları, sponsorlar, reklam ve diğer mali desteklerle ilgili tam şeffaflık ilkesini benimser. Yazarlar, çalışmaya sağlanan tüm finansal destekleri, sponsorlukları ve katkıları makalede açık şekilde beyan etmekle yükümlüdür. Fon sağlayıcılar veya sponsorlar, araştırma tasarımı, veri toplama, analiz, makale yazımı veya yayın kararları üzerinde hiçbir biçimde etkili olamaz.
Reklam ve sponsorluk içerikleri editoryal içerikten tamamen ayrı tutulur ve hakem değerlendirme sürecine veya editoryal kararlara müdahale edemez. Editörler, tüm değerlendirme ve yayın süreçlerinde yalnızca bilimsel kalite, etik uygunluk ve özgünlük temelinde karar verir. Fon sağlayıcıların veya sponsorların editoryal süreçlere etkisi kesinlikle kabul edilmez.
8. Çift Kör Hakemlik Politikası
Dergide tüm makaleler, bilimsel değerlendirmenin tarafsız ve objektif olmasını sağlamak amacıyla çifte kör hakemlik sistemi ile incelenir. Bu süreçte yazarların kimlik bilgileri hakemlerden, hakemlerin kimlik bilgileri ise yazarlardan gizlenir. Hakemler, değerlendirme sürecinde elde ettikleri bilgileri gizli tutar ve üçüncü kişilerle paylaşamaz. Hakem raporları, yapıcı ve bilimsel temelli geribildirimler içerecek şekilde hazırlanır ve editörler tarafından yönetilir.
9. Hakemlik Davranış İlkeleri
Hakemler; gizlilik, tarafsızlık, bilimsel doğruluk, zamanında değerlendirme ve yapıcı geri bildirim ilkelerine uymalıdır. Gönderilen çalışmalar üçüncü kişilerle paylaşılmamalı ve kişisel amaçlarla kullanılmamalıdır. Çıkar çatışması bulunan durumlarda hakemler değerlendirmeyi kabul etmemeli veya derhal editörleri bilgilendirmelidir. Hakemlik sürecinde üretken yapay zekâ araçları kullanılacaksa, bu durum yalnızca değerlendirme notlarında sınırlı kalmalı ve hakem raporunda açık şekilde beyan edilmelidir. Yapay zekâ araçlarına tam makale metni kesinlikle yüklenmemelidir.
10. Editör Davranış İlkeleri
Dergi editörleri, dergiye gönderilen çalışmaların değerlendirilmesinde yüksek etik standartları gözetir. Editörler, yazarların ırkı, cinsiyeti, etnik kökeni, dini inancı, siyasi görüşü veya kurumsal bağlılıkları dikkate alınmaksızın yalnızca çalışmanın bilimsel kalitesi, özgünlüğü ve alana katkısı temelinde karar verirler. Gönderilen makalelerle ilgili tüm bilgiler gizli tutulur ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Editörler, değerlendirme sürecinde tarafsızlığı sağlamak için gerektiğinde kendi bilgi veya görüşlerini korur ve profesyonel, adil ve zamanında bir süreç yürütürler. Hakemlerle ve yazarlarla yapılan iletişim her zaman yapıcı, saygılı ve etik kurallara uygun şekilde yönetilir. Hakemlerin görüşleri yazarlarla paylaşılırken anonimlik korunur ve editörler yalnızca değerlendirme amacıyla bilgilere erişir.
11. Editoryal Bağımsızlık
Kocatepe Veteriner Dergisi, yayıncıdan, kurumlarından veya sponsorlardan tamamen bağımsız olarak çalışır. Editoryal kararlar yalnızca bilimsel kalite, etik uygunluk, özgünlük ve alan uzmanlarının değerlendirmelerine dayanır. Ticari, kurumsal veya politik baskılar editoryal sürece müdahale edemez. Editörler, yayın sürecinde çıkar çatışması yaratabilecek çalışmalarda görev almazlar.
12. Yayıncı Sorumlulukları
Yayıncı, bilimsel yayın sürecinin bütünlüğünü korumak ve yüksek etik standartları sürdürmekle yükümlüdür. Bu kapsamda, yayıncının temel sorumlulukları aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:
Yayıncı, editoryal kararların tamamen bilimsel değer, özgünlük ve çalışmanın akademik katkısı temelinde alınmasını sağlar; ticari kaygıların veya çıkar çatışmalarının süreci etkilemesine izin vermez. COPE ve uluslararası yayıncılık ilkeleri doğrultusunda araştırma ve yayın etiği standartlarının uygulanmasını destekler ve olası etik ihlaller durumunda gerekli inceleme, düzeltme, geri çekme veya bildirim süreçlerini yürütür.
Ayrıca yayıncı, derginin editoryal politikalarını, değerlendirme süreçlerini, ücretlendirme yapısını ve arşivleme stratejilerini açık ve erişilebilir biçimde sunar. Hakemlik sürecinin adil, gizli ve tarafsız biçimde yürütülmesini sağlamakla birlikte, hakemlere ve yazarlara ait bilgilerin gizliliğini titizlikle korur.
Yayıncı, makalelerin uzun dönemli korunması ve erişilebilirliği için uygun dijital arşivleme politikalarını uygular; içerik kaybını önleyici teknik önlemleri alır. Telif haklarına saygı duyar, lisanslama süreçlerini şeffaf biçimde yürütür ve uygun açık erişim seçeneklerini sunar.
Yanlışlık, hata veya etik sorun tespit edilmesi durumunda yayıncı; düzeltme, geri çekme veya açıklayıcı bildirimleri zamanında ve şeffaf şekilde gerçekleştirir. Aynı zamanda açık bilim ilkelerini destekleyerek veri paylaşımını ve araştırma şeffaflığını teşvik eder.
Yayıncı okuyucuların güncel, güvenilir ve doğrulanabilir bilimsel bilgilere erişimini sağlamaktan sorumludur; yayımlanan içeriğin kalitesinin sürdürülebilirliğini güvence altına alır.
13. Okuyucu Sorumlulukları
Kocatepe Veteriner Dergisi tarafından yayımlanan bilimsel içeriklerin doğru anlaşılması, etik şekilde kullanılması ve akademik bütünlük içinde değerlendirilmesi, okuyucuların sorumluluğundadır. Okuyucular, dergide yer alan makaleleri yalnızca bilimsel, eğitsel veya kişisel araştırma amaçları doğrultusunda ve telif haklarına uygun şekilde kullanmalıdır. Yayımlanan içeriklerden yapılacak alıntı ve aktarımlarda, ilgili kaynaklara uygun akademik atıf verilmesi zorunludur; bağlamından koparılan yorumlar veya yanıltıcı kullanım uygun değildir.
Okuyucular, dergide yayımlanan herhangi bir çalışmada olası etik ihlaller, veri tutarsızlıkları, metodolojik hatalar veya intihal şüphesi tespit etmeleri durumunda, bu durumu editör kuruluna bildirmelidir. Dergi, okuyuculardan gelen etik ve bilimsel geri bildirimleri önemli bir kalite güvence mekanizması olarak değerlendirmektedir.
Okuyucular, yayımlanan makaleleri incelerken kendi kişisel, akademik veya finansal çıkarlarının değerlendirmelerini etkileyebileceğinin bilincinde olmalı ve yorumlarını bu farkındalıkla şekillendirmelidir. Ayrıca, insan katılımcılar ve hayvan denekleriyle ilgili etik standartların önemini gözeterek, çalışmalarda bildirilen etik onaylara ilişkin değerlendirmelerini bilinçli ve sorumlu biçimde yapmaları beklenir.
Kocatepe Veteriner Dergisi, okuyucuların yapıcı eleştiri, bilimsel katkı ve sorularıyla yayın kalitesine katkıda bulunmalarını teşvik eder. Bu kapsamda, okuyucuların geri bildirimlerinin nazik, kanıta dayalı ve akademik iletişim normlarına uygun olması esastır.
14. Kapsayıcı Dil Kullanımı
Yazarların tüm gönderilerinde kapsayıcı, saygılı ve ayrımcılık içermeyen bir dil kullanmaları zorunludur. Metinler; bireylerin ırk, cinsiyet, kültürel köken, cinsel yönelim veya benzeri herhangi bir özellik temelinde üstünlük, ayrım veya önyargı ima eden ifade ve yaklaşımlar içermemelidir.
Cinsiyete ilişkin varsayımlardan kaçınılmalı ve gerekli durumlarda cinsiyet belirtmeyen tekil zamirler (they/them) veya bağlama uygun nötr ifadeler kullanılmalıdır. Bu ilkeye uyum, derginin etik yayıncılık standartlarının bir parçası olup tüm yazarlar için bağlayıcıdır.
15. Özel Sayı Yayımlama Politikası
Dergimizde, Yayın Kurulu’nun talebi doğrultusunda yılda bir kez özel sayı yayımlanabilir. Özel sayıda yayımlanmak üzere gönderilen makaleler, öncelikle Yayın Kurulu tarafından dergi ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilir. Uygun bulunan çalışmalar, ardından derginin yazım kurallarına uygunluk yönünden incelenir ve intihalin önlenmesi amacıyla benzerlik taramasından geçirilir. Bu aşamaları başarıyla tamamlayan makaleler, çift taraflı körleme yönteminin uygulandığı hakem değerlendirme sürecine alınır. Özel sayıya gönderilen tüm makaleler, derginin “Değerlendirme Süreci” sayfasında ilan edilen ilke ve esaslar çerçevesinde değerlendirilir.
16. Yapay Zekâ Kullanım Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi, yapay zekâ (YZ) teknolojilerindeki gelişmeleri yakından takip eder ve gerekli durumlarda bu politikayı günceller.
Yapay Zekâ ve Yazarlık
ChatGPT, Gemini, Copilot ve benzeri üretken YZ araçları yazarlık kriterlerini karşılamaz ve yazar olarak kabul edilmez. YZ araçları bilimsel içerik üretiminde (fikir üretme, metin oluşturma, veri analiz etme veya görsel üretme) kullanıldıysa bu kullanım, Başlık Sayfasında açıkça belirtilmelidir.
Yalnızca yazım, dil bilgisi ve üslup düzeltmelerini içeren “YZ destekli metin düzenleme” işlemleri beyan gerektirmez. Makalenin tüm bilimsel içeriğinden ve doğruluğundan tam sorumluluk yazarlara aittir.
Üretken Yapay Zekâ ile Oluşturulan Görseller
Telif hakkı, doğrulanabilirlik ve araştırma bütünlüğü açısından, üretken YZ ile oluşturulan görseller, çizimler veya videolar genel olarak yayına kabul edilmez.
İstisnai olarak kabul edilebilecek durumlar:
• Lisanslı ve hukuka uygun görsel sağlayıcılarından temin edilen içerikler,
• YZ teknolojilerinin doğrudan incelendiği çalışmalar kapsamında sunulan görseller (editoryal değerlendirme sonrası),
• Verisi doğrulanabilir bilimsel veri kümeleriyle geliştirilen üretken araçlar tarafından oluşturulan materyaller.
Bu durumlarda, görselin YZ tarafından üretildiği açıkça etiketlenmelidir. Üretken olmayan makine öğrenimi araçlarının, mevcut görüntüleri işlemek veya geliştirmek amacıyla kullanımı ise gönderim sırasında açıklanmalıdır.
Hakemlerin Yapay Zekâ Kullanımı
Hakemler değerlendirmelerindeki görüş, öneri ve yorumlardan tamamen sorumludur.
Makalelerin gizliliği nedeniyle, hakemler makale içeriğini üretken YZ araçlarına kesinlikle yüklememelidir.
Hakem değerlendirmesinin herhangi bir aşamasında bir YZ aracı kullanıldıysa, bu durum hakem raporunda şeffaf şekilde belirtilmelidir.
Editöryal Kullanım
Dergi editörleri, yalnızca ek içeriklerin (ana mesajlar, sade dil özetleri, sosyal medya metinleri vb.) hazırlanmasında, yukarıda belirtilen standartlar dahilinde, dahili YZ araçlarından yararlanabilir. YZ kullanımının tüm çıktıları editörler tarafından kontrol edilir ve doğrulanır.
Ana makale içeriğinde YZ’nin önemli ölçüde kullanılması durumunda, bu kullanım makalenin ilgili kısmında ayrıca beyan edilir.
B. Araştırma Etiği
Kocatepe Veteriner Dergisi, yazarları araştırmalarda cinsiyet (biyolojik özellikler) ve toplumsal cinsiyet (sosyal ve kültürel roller) ayrımına dikkat etmeye teşvik eder. İnsan (biyolojik cinsiyet + toplumsal cinsiyet), omurgalı hayvan (biyolojik cinsiyet) ve hücre hattı çalışmalarında (örn. erkek/dişi kök hücreleri) bu iki kavramın birbirine karışmamasına özen gösterilmelidir. Yazarlar, SAGER (Sex and Gender Equity in Research), yönergelerini takip ederek, cinsiyet ve toplumsal cinsiyetle ilgili bilgileri açık ve doğru şekilde raporlamalıdır.
1. Deney Hayvanlarının ve İnsan Katılımcıların Kullanımına İlişkin Etik Onay
Hayvanlarla yapılan çalışmalar ARRIVE rehberi (PLoS Bio 8(6), e1000412,2010), OIE hayvan refahı standartları, Ulusal hayvan deneyleri etik kurulu (HADYEK) düzenlemeleri ile uyumlu olmalıdır.
Veteriner hekimlikte güncel en iyi uygulamalar ve güvenlik standartlarına uygun olmayan anestezi veya ötanazi yöntemlerini (örneğin kloral hidrat, eter ve kloroform kullanımı) kullanan çalışmalar dergiye gönderilemez. Hayvanların anestezi ve ötanazisi ile ilgili olarak Amerikan Veteriner Hekimler Birliği (AVMA) Hayvanların Ötanazisi Yönergeleri (2020) esas alınmalıdır. Buna ek olarak, yazarlar IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türleri İçeren Araştırmalar Hakkındaki Politika Beyanına ve Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) hükümlerine, tam bir uyum göstermekle yükümlüdür. Bu politikalar, hayvan refahı, etik uygunluk ve yasal sorumlulukların sağlanması için zorunludur.
İnsan katılımcılardan (örneğin veteriner hekimler, yetiştiriciler, öğrenciler, hayvan sahipleri veya diğer paydaşlar) anket, görüşme, odak grup, gözlem veya kişisel veri toplanmasını içeren tüm çalışmalar, ulusal mevzuat ve Helsinki Bildirgesi ile uyumlu bir etik kurul onayı gerektirir. Etik kurulun adı, onay numarası ve tarihinin yanı sıra bilgilendirilmiş onamın nasıl alındığı makalede açık şekilde belirtilmelidir. Yazarlar yazılarında tüm katılımcılardan ve/veya yasal vasilerinden bilgilendirilmiş onam alındığını doğrulayan yazılı, sözlü veya çevrimiçi bir beyanda bulunmalı ve yöntemin gerekçesi ve uygulanışını açıklamalıdır. İnsan katılımcılara ait ad, soyad ve diğer tanımlayıcı bilgiler ile Health Insurance Portability and Accountability Act (HIPAA) kapsamında korunan tüm kişisel veriler, makalenin metni, tablolar, şekiller ve ekler dahil olmak üzere tüm bölümlerinden çıkarılmalıdır.
Zorlama riski bulunan veya tam onam veremeyebilecek hassas grupları kapsayan çalışmaların değerlendirilmesinde editörler özel özen gösterir. Bu tür çalışmalar, gerekirse daha ayrıntılı inceleme için editöryal denetim grubuna yönlendirilebilir. Biyomedikal, klinik ve biyometrik veriler de dahil olmak üzere kişisel olarak tanımlanabilir tüm veriler için yazılı onam alınmalıdır. Talep edilmesi hâlinde, bu onamın belgelendirilmesi zorunludur.
Etik onayı bulunmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz. Etik kurul onay belgesinde, araştırmada yer alan tüm araştırmacıların isimlerinin açıkça belirtilmiş olması zorunludur.
Raporlama Standartları
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar, araştırma türüne uygun uluslararası raporlama yönergelerine uygun şekilde hazırlanmalıdır. Yazarlar, kullandıkları raporlama yönergesini makalenin Yöntem bölümünde açıkça belirtmeli ve mümkünse ilgili kontrol listesini (checklist) ek dosya olarak sisteme yüklemelidir.
Kullanılması gereken temel raporlama yönergeleri şunlardır:
• Klinik ve deneysel hayvan çalışmaları: ARRIVE 2.0
• Epidemiyolojik araştırmalar: STROBE-Vet
• Randomize klinik çalışmalar: CONSORT-Vet
• Sistematik derlemeler ve meta-analizler: PRISMA
Bu yönergelere uygunluk, makalenin bilimsel bütünlüğü ve şeffaflığı açısından önemlidir ve hakem değerlendirme sürecinin bir parçası olarak dikkate alınır.
ARRIVE Kılavuzu 2.0, deneysel hayvan araştırmalarının literatüre katkı sağlayacak düzeyde ayrıntılı ve şeffaf olarak raporlanmasını amaçlar. Bu şeffaflık; okuyucuların ve hakemlerin araştırmayı yeterince anlayabilmelerini, metodolojik doğruluğu değerlendirmelerini ve yöntem veya bulguları tekrarlayabilmelerini sağlar.
Arrive Check List İçin Erişilebilir URL: https://arriveguidelines.org/sites/arrive/files/documents/ARRIVE%202.0%20Z-card%20inside%20%28Turkish%29%20-%20Website%20FINAL_0.pdf
Makale İçinde Etik Kurul Onayının Raporlanması için Örnek İfadeler
Etik Kurul Onayı Olan Çalışmalar İçin
Örnek 1:
“This study was approved by the Ethics Committee of [Kurul Adı] (Approval No: XXXX, Date: DD.MM.YYYY) and conducted in accordance with the Declaration of Helsinki.”
Örnek 2:
“Ethical approval for this research was obtained from the [Kurul Adı] (Protocol No: XXXX). All procedures complied with national regulations and the principles of the Declaration of Helsinki.”
Bilgilendirilmiş Onamın Alınması İçin
Örnek 1:
“All participants provided written informed consent prior to data collection.”
Örnek 2:
“Informed consent was obtained verbally from all participants, as approved by the ethics committee.”
Örnek 3:
“Online informed consent was obtained through an electronic form before participants accessed the survey.”
Etik Kurul Gerekli Olmayan Çalışmalar İçin
(Bazı kurumlar yalnızca anonim ve müdahale içermeyen çalışmalar için muafiyet verebilir.)
Örnek:
“This study involved anonymous questionnaire data and was exempt from full ethical review according to the policies of the [Kurul Adı] (Exemption No: XXXX).”
Birden Fazla Ülkede Yürütülen Çalışmalar İçin
Örnek:
“Ethical approval was obtained in all participating countries, and the research adhered to local regulations and the principles of the Declaration of Helsinki.”
2. Biyogüvenlik ve Biyoetik Politikası
Genetik materyaller, patojen ajanlar, toksik kimyasallar veya biyogüvenlik riski barındıran diğer biyolojik materyallerle yürütülen çalışmalar, ulusal düzenlemelere ve uluslararası biyogüvenlik standartlarına (WOAH/OIE, WHO, FAO vb.) tam uyum içinde olmalıdır. Araştırmacılar, çalışmada uygulanan risk değerlendirmesi, koruyucu önlemler, laboratuvar seviyeleri (örn. BSL-2, BSL-3) ve güvenlik protokollerini makalede açık şekilde belirtmelidir. Gerekli durumlarda kurum içi Biyogüvenlik Kurulu onayı veya ilgili resmî izinlerin sağlanmış olması zorunludur.
C. Yayın Süreci Politikaları
1. Veri Paylaşım Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderilen tüm çalışmalar, veri paylaşımına ilişkin açık bir beyan içermelidir. Yazarlar, verilerin kamuya açık olup olmadığını, talep üzerine sağlanıp sağlanamayacağını veya gizlilik/etik nedenlerle kısıtlı olduğunu “Data Availability Statement” başlığı altında açıkça belirtmelidir. Dergiye gönderilen tüm makalelerde veri paylaşımına ilişkin şeffaf bir beyan bulunması zorunludur. Her durumda, yazar gizliliğinin korunması ve tescilli verilere ilişkin yasal hakların ihlal edilmemesi şartıyla, yazarlar bu verilerin yayın sonrası en az 10 yıl boyunca, tercihen kurumsal ya da disipline özgü bir veri havuzu veya başka bir veri merkezi aracılığıyla, yetkili profesyoneller tarafından erişilebilir olmasını sağlamakla sorumludur. Örnek ifadeler:
• “Tüm veri setleri ve analizler kamuya açıktır ve [veri havuzu/repository adı, DOI veya URL] adresinde mevcuttur.”
• “Veriler, makale yayımlandıktan sonra makul talepler doğrultusunda yazarlardan temin edilebilir. İletişim: [e-posta adresi].”
• “Etik ve gizlilik nedenleriyle veriler paylaşılmamaktadır; ancak yetkili araştırmacılar talep ettiğinde uygun izinler sağlandıktan sonra erişim mümkündür. İletişim: [e-posta adresi].”
Bu beyan, değerlendirme sürecinde editör ve hakemler tarafından kontrol edilir ve şeffaf veri paylaşımı dergimizin yayın standartlarının bir parçasıdır.
2. Veri Doğrulama Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi, gönderilen tüm çalışmaların bilimsel bütünlüğünü sağlamak amacıyla kapsamlı bir veri doğrulama süreci yürütür. Bu süreç, yalnızca benzerlik veya intihal incelemesini değil, araştırmada kullanılan tüm verilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini değerlendirmeyi içerir.
Dergi, editöryal süreç boyunca aşağıdaki doğrulama adımlarını uygulayabilir:
Benzerlik ve İntihal Kontrolü: Tüm gönderiler iThenticate veya eşdeğer yazılımlar ile taranır. İntihal, öz-întihal ve uygunsuz tekrar kullanım tespit edildiğinde makale değerlendirmeye alınmaz.
Veri Bütünlüğünün İncelenmesi: Araştırma verilerinde tutarsızlık, aşırı uyumluluk, uydurma (fabrication) veya tahrifat (falsification) şüphesi olduğunda editör veya hakemler ek açıklama isteyebilir.
Ham Veri Talebi: Gerekli durumlarda yazarlar; ham veriler, laboratuvar çıktıları, anket formları, istatistik dosyaları veya kullanılan veri setlerinin orijinal hallerini sunmakla yükümlüdür
Görüntü ve Grafik Doğrulaması: Mikroskopi, radyografi, jel görüntüleri, histolojik kesitler ve benzeri görsellerde manipülasyon şüphesi varsa ek dosya istenir ve dijital inceleme yapılabilir.
Etik Belgelerin Doğrulanması: Hayvan deneyleri izinleri, insan katılımcı onamları ve etik kurul kararları doğrulanır; gerekli bilgiler eksikse gönderi değerlendirmeye alınmaz.
Bu politika, COPE ve ICMJE’nin yayın etiği rehberleriyle uyumlu olarak uygulanır. Yazarlar, sunulan tüm verilerin gerçek, doğru ve eksiksiz olduğunu beyan etmekle sorumludur.
Dergi Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine uymaktadır. Yönerge için tıklayınız.
Tübitak Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği için tıklayınız.
3. Yayın Sonrası Düzeltme, Uyarı ve Geri Çekme Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi, yayın sonrası ortaya çıkan tüm hataları ve etik sorunları COPE yönergelerine uygun şekilde değerlendirir. Düzeltme ve geri çekme işlemleri aşağıdaki kategoriler çerçevesinde yürütülür:
Erratum: Editoryal veya üretim sürecinden kaynaklanan ve makalenin bilimsel sonuçlarını etkilemeyen teknik hataların düzeltilmesi amacıyla yayımlanır. Bir hata fark eden yazarlar Dergi Yöneticisi veya Destek ekibiyle iletişime geçmelidir.
Corrigendum: Yazar(lar)a ait, verilerin sunumu veya açıklığıyla ilgili olup çalışmanın sonuçlarını değiştirmeyen önemli hataların düzeltilmesi için yayımlanır. Yayınlanan bir makale için düzeltme, yalnızca editörün onayı ve talimatları alındıktan sonra başlatılacaktır.
Retraction (Geri Çekme): İntihal, veri uydurma/çarpıtma, ciddi metodolojik hata, etik ihlal veya çalışmanın güvenilirliğini ortadan kaldıran diğer durumlarda uygulanır. Geri çekme bildirimi kalıcı olarak erişilebilir şekilde yayımlanır ve orijinal makaleye açıkça bağlanır.
4. Şüphe Beyanı
Soruşturmanın devam ettiği ve kesin bir sonuca ulaşmak için yeterli kanıtın bulunmadığı durumlarda, editör uygun değerlendirmeyi yaptıktan ve gerekli görüldüğünde derginin editör kurulu ile istişare ettikten sonra bir Endişe Beyanı yayımlayabilir.
Endişe Beyanı, makalenin kalıcı akademik kaydının bir parçası olarak yayımlanır ve yayından kaldırılmaz. Soruşturma tamamlandığında editör, incelemenin sonucuna göre düzeltme, geri çekme veya editör notu şeklinde bir bildirim yayımlar ve Endişe Beyanı bu yeni bilgiyle güncellenir. Ancak özgün Endişe Beyanı arşivde korunmaya devam eder.
Kocatepe Veteriner Dergisi, tüm düzeltme ve geri çekme süreçlerinde şeffaflığı, araştırma bütünlüğünü ve akademik etik ilkeleri esas alır.
D. Yayın Bütünlüğü
1. İntihal Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi, yayınlanmak üzere gönderilen tüm makalelerde intihal tespiti amacıyla Turnitin veya iThenticate gibi profesyonel benzerlik analiz araçlarını kullanır. Yazarlar, intihal raporunu başvuru sürecinde sisteme yüklemekle yükümlüdür.
Makalelerin benzerlik oranı %20’nin üzerinde ise, editörler tarafından ciddi şekilde incelenir. Benzerlik oranı yalnızca sayısal bir gösterge olarak değerlendirilmez; benzerliğin niteliği de göz önünde bulundurulur. Bu kapsamda, kaynak gösterilmemiş alıntılar, başka çalışmalardan kelime veya anlam değiştirilmeden yapılan aktarmalar, öz alıntıların aşırı kullanımı ve intihal şüphesi oluşturan diğer durumlar COPE yönergeleri doğrultusunda değerlendirilir.
Saptanan ciddi ihlaller, makalenin hakemlik sürecinde reddedilmesi veya yayımlanmışsa en geç bir hafta içinde geri çekilmesiyle sonuçlanabilir.
2. Veri Manipülasyonu ve Görsel Manipülasyonu Politikası
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların doğrulanabilir, gerçek ve üzerinde oynanmamış veri içermesi zorunludur. Aşağıdaki eylemler etik ihlal olarak değerlendirilir:
• Veri uydurma (fabrication), veri tahrif etme (falsification)
• Görsellerde manipülasyon (örneğin mikroskopi görüntülerinin birleştirilmesi, sonuçların değiştirilmesi, yoğunluk ekleme/çıkarma, bant kaydırma vb.)
• Ham verilerin sunulamaması veya şeffaf olmayan veri işlemleri
Editörler, gerektiğinde yazar(lar)dan ham veri, analiz kodu, deney kayıtları veya orijinal görselleri sunmalarını talep edebilir.
3. Dilimleme (Salami Slicing) ve Yinelenen Yayın Politikası
Aynı araştırmanın gereksiz biçimde parçalara bölünerek birden fazla makale şeklinde yayımlanması (“salami slicing”) Kocatepe Veteriner Dergisi tarafından etik ihlal olarak kabul edilir. Ayrıca:
• Aynı veriye dayalı yinelenen yayınlar,
• Daha önce yayımlanmış çalışmaların uygun atıf yapılmadan yeniden sunulması,
• Aynı makalenin eşzamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi kesin olarak yasaktır.
Yazarlar, önceki çalışmalarıyla kısmi örtüşme varsa bunu editöre açıkça bildirmekle yükümlüdür.
4. Haksız Yazarlık / Hayalet Yazarlık Politikası
Kocatepe Veteriner Dergisi, ICMJE yazarlık kriterlerini benimser. Aşağıdaki durumlar yazarlık etiği ihlali olarak değerlendirilir:
• Haksız yazarlık: Bilimsel katkı sunmayan kişilerin yazar listesine eklenmesi.
• Hayalet yazarlık: Bilfiil katkı sunan kişilerin isimlerinin gizlenmesi veya hariç tutulması.
• Yazar sırası manipülasyonu: Yayın süreci başladıktan sonra çıkar amaçlı yazarların eklenmesi/çıkarılması.
Tüm yazarlar gönderim sırasında katkı beyanını doldurmalı ve her yazarın sorumluluk alanı açıkça belirtilmelidir. Etik kurul belgesinde yer almayan kişilerin yazar olarak dahil edilmesi kabul edilmez.
5. Etik İhlallerin İncelenmesi ve Yaptırımlar
Kocatepe Veteriner Dergisi, tüm etik ihlal şüphelerini COPE yönergeleri ve akış şemaları doğrultusunda değerlendirir.
İntihal, veri uydurma/tahrif etme, sahtecilik, dilimlenmiş yayın, haksız yazarlık, etik onay eksiklikleri, çıkar çatışması beyan edilmemesi, insan/hayvan deney etiği ihlalleri gibi durumlar resmî inceleme sürecine alınır.
İnceleme Süreci
• Yazarlardan ek bilgi, ham veri, araştırma kayıtları veya etik kurul onay belgeleri talep edilebilir.
• Yazarlar, savunma yapma hakkına sahiptir.
• Bulgular doğrulanamazsa veya ciddi ihlal şüphesi varsa süreç COPE prosedürlerine uygun şekilde ilerletilir.
Uygulanabilecek Yaptırımlar
• Makalenin değerlendirme sürecinde reddedilmesi,
• Yayınlanmış makalenin düzeltilmesi (correction), geri çekilmesi (retraction) veya endişe ifadesi yayımlanması (expression of concern),
• Yazar(lar)ın belirli süre Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderim yapmaktan men edilmesi,
• Gerekli durumlarda yazarın kurumuna, fon sağlayıcılarına veya ilgili editörlere resmî bildirim yapılması.
Tüm etik incelemeler gizlilik ilkesi ile yürütülür ve nihai kararlar editoryal kurulun yetkisindedir.
Makale Değerlendirme Süreçleri
1. Ön Değerlendirme
Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderilen tüm çalışmalar, ilk olarak editörler tarafından derginin amaç ve kapsamına uygunluk, dil ve yazım kalitesi, bilimsel geçerlilik, etik uygunluk ve özgünlük açısından incelenir. Bu aşamada;
• Dergi kapsamına uymayan,
• İngilizce dil ve yazım hataları içeren,
• Anlatım veya istatistik açısından eksiklikler taşıyan,
• Özgün değeri sınırlı olan çalışmalar
ilgili editör tarafından reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarlarına, gerekçeleriyle birlikte iki hafta içerisinde yazılı bildirim yapılır.
Uygun bulunan çalışmalar, detaylı ön değerlendirme için ilgili alan editörlerine iletilir.
2. Detaylı Ön Değerlendirme
Alan editörleri, makalenin tüm bölümlerini (öz, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç) dergi yayın politikaları ve bilimsel standartlara uygunluk açısından inceler.
• Bu değerlendirme sonucunda uygun görülen çalışmalar hakemlere gönderilir.
• Uygun bulunmayan çalışmalar, alan editörü raporu ile birlikte en geç beş hafta içerisinde yazara iade edilir.
3. Hakem Atama ve Değerlendirme Süreci
Çalışmalar, alan uzmanlığı ve hakemlerin deneyimlerine göre en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Gerekli durumlarda, istatistik veya yabancı dil editörleri de sürece dahil edilir.
• Hakemlerin, yazarlarla aynı kurumdan olmaması sağlanır.
• Hakemler, çalışmaları objektif ve tarafsız bir şekilde değerlendirir; değerlendirme sürecindeki tüm belgelerin gizliliğini sağlar.
• Hakemler, gerekli gördüklerinde birden fazla revizyon talep edebilir.
• Hakem raporları, alan editörü tarafından iki hafta içinde incelenir ve nihai karar baş editöre iletilir.
Tüm değerlendirme süreçlerinde son karar verme yetkisi Baş Editöre aittir.
4. Kör Hakemlik
Tüm çalışmalar, yazar ve hakem kimliklerinin gizlendiği çift kör hakemlik sistemi ile değerlendirilir. Bu sistem, değerlendirmelerin nesnel ve tarafsız olmasını sağlar ve dergi yayın kalitesinin artırılmasına katkı sağlar.
5. Makale Geri Çekme
•Değerlendirme sürecindeki bir çalışmayı geri çekmek isteyen yazar(lar), makale değerlendirme sistemi üzerinden kabul edilebilir bir gerekçe ile geri çekme talebinde bulunabilirler. İlgili gerekçe editör tarafından kabul edildiği takdirde geri çekme işlemi tamamlanacaktır.
• Editörlük, talebi en geç bir hafta içinde değerlendirerek yanıt verir.
• Yayınlanmış veya değerlendirme aşamasındaki çalışmalarda hata veya eksiklik tespit edilirse, yazarlar editörlükle iş birliği yaparak gerekli düzeltmelerin yapılmasından sorumludur.
Okuyucu Kocatepe Veteriner Dergisi’nde yayınlanan bir makalede önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiğinde ya da editoryal içerik ile ilgili herhangi bir bildirim (intihal, yinelenen makaleler vb.) olduğu zaman kvj@aku.edu.tr adresine mail atarak bildirimde bulunabilir. Bu bildirimler gelişmemiz için fırsat sağlayacağından memnuniyetle karşılarız, hızlı ve yapıcı bir şekilde geri dönüş yapmayı amaçlarız.
15 Eylül 2026
Sayfa
255-265
