Kızılırmak Nehri’nden Alınan Su ve Sediment Örneklerinde Kalıcı Organik Kirleticilerin Tespiti
Öz
Yasaklanmalarının üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen kalıcılıkları nedeniyle hala doğada bulunabilen Kalıcı organik kirleticiler (KOK)’den organik klorlu pestisit (OCP), polibromlu difenileter (PBDE) ve poliklorlu bifenil (PCB)’ler sedimentte birikerek çevre ve iklim koşullarına bağlı olarak suya geri salınmaktadırlar. Kızılırmak Nehri ise İç Anadolu Bölgesi’nden doğarak Karadeniz’e dökülen on ilin sınırları içinden geçen Türkiye’nin en uzun nehridir. Kızılırmak Nehri’nin Kırıkkale sınırları içindeki bölümü üzerinde organize sanayi bölgesi, petrokimya ve silah tesisleri bulunmakta, şehrin kanalizasyon deşarjı da nehre yapılmaktadır. Bu nedenle suda bulunan ve sedimentte birikmiş olan KOK’ların miktarı nehrin suyunun kullanıldığı bölgeler için önem taşımaktadır. Bu çalışmada Haziran 2018 ile Mayıs 2019 tarihleri arasındaki 1 yıl boyunca toplanan 60 sediment ve 60 su örneğinde 9 OCP (α, β, γ-hekzaklorosiklohekzan, hekzaklorobenzen, heptaklor, 4,4’-diklorodifenil dikloroetan- 4,4’-DDE, 4,4’-diklorodifenil dikloroetilen- 4,4’-DDD, 2,4’-diklorodifenil trikloroetan- 2,4’-DDT, 4,4’-diklorodifenil trikloroetan- 4,4’-DDT), 7 PCB (28, 52, 101, 118, 138, 153, 180) ve 6 PBDE (17, 47, 66, 100, 153, 183) olmak üzere toplam 22 KOK’un miktarına bakılarak varsa mevsimsel değişikliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda en sık tespit edilen KOK’un 4,4’-DDE, kalıntı konsantrasyonunun en yüksek olduğu ayın ise Ağustos olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aguilar A. Relationship of DDE/ΣDDT in marine mammals to the chronology of DDT input into the ecosystem. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences. 1984; 41(6): 840-844.
- Carpenter DO. Health effects of persistent organic pollutants: the challenge for the Pacific Basin and for the world. Reviews on Environmental Health. 2011; 26(1): 61-9.
- GoogleMaps https://www.google.com/maps/@39.8397519,33.4605956,12.25z (19.08.2019).
- Kelly BC, Ikonomou MG, Blair JD, Morin AE, Gobas FAPC. Food web-specific biomagnification of persistent organic pollutants. Science. 2007; 317(5835): 236-239.
- Kuzukiran O, Yurdakok-Dikmen B, Sevin S, Sireli UT, Iplikcioglu-Cil G, Filazi A. Determination of selected endocrine disruptors in organic, free-range, and battery-produced hen eggs and risk assessment. Environmental Science and Pollution Research. 2018; 25(35): 35376-35386.
- Kuzukiran O, Yurdakok-Dikmen B, Totan FE, Celik C, Orhan EC, Bilir EK, Kara E, Filazi A. Analytical method development and validation for some persistent organic pollutants in water and sediments by gas chromatography mass spectrometry. International Journal of Environmental Research. 2016; 10(3): 401-410.
- Magnusson B, Ornemark U. Eurachem guide: The Fitness for Purpose of Analytical Methods-a Laboratory Guide to Method Validation and Related Topics. 2nd ed. Eurachem; 2014. p. 57. Malik A, Ojha P, Singh KP. Levels and distribution of persistent organochlorine pesticide residues in water and sediments of Gomti River (India)-a tributary of the Ganges River. Environmental Monitoring and Assessment. 2009; 148(1-4): 421-435.
- Meharg AA, Wright J, Leeks GJL, Wass PD, Owens PN, Walling DE, Osborn D. PCB congener dynamics in a heavily industrialized river catchment. Science of the total environment. 2003; 314: 439-450.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Veteriner Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Özgür Kuzukıran
*
0000-0001-9294-2801
Türkiye
Ayhan Filazi
0000-0002-2800-6215
Türkiye
Pınar Arslan
0000-0002-2800-6215
Türkiye
Begüm Yurdakök-dikmen
Bu kişi benim
0000-0002-0385-3602
Türkiye
Ülkü Nihan Yazgan Tavşanoğlu
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
27 Eylül 2019
Kabul Tarihi
11 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 12 Sayı: 4
Cited By
The Effects of Endocrine Disruptors on Fish
Environmental Research and Technology
https://doi.org/10.35208/ert.860440Tekirdağ iline içme suyu sağlayan bazı baraj gölü/gölet yüzey sedimanlarında PAH, PCB ve OCP düzeylerinin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17341/gazimmfd.953925Accumulation of organochlorine pesticide (OCP) residues in surface water and sediment from the İznik Lake in Turkey
Environmental Monitoring and Assessment
https://doi.org/10.1007/s10661-022-10505-xA case study of 38 micro‐organic pollutants contamination in Kirmir Stream, Turkey
Environmental Quality Management
https://doi.org/10.1002/tqem.21811How body burden from exposure to endocrine disruptors effects accelerated aging?
Environmental Research and Technology
https://doi.org/10.35208/ert.1334434Investigations of Some Endocrine Disruptors in Cat Genital Organs
Archives of Environmental Contamination and Toxicology
https://doi.org/10.1007/s00244-025-01182-1
