Araştırma Makalesi

Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi

Cilt: 7 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi

Öz

Yapay zekâ teknolojisinin gelişimi, veri işleme becerimizde devrim yaratarak toplumsal refah, bilginin yayılması ve zenginlik yaratılması için derin bir potansiyelin kilidini açmıştır. Ancak bu sistemlerin yüksek doğrulukta çalışabilmesi için büyük hacimli verilere ihtiyaç duyması, kişisel verilerin korunmasına ilişkin hukuki ilkelerle, özellikle veri minimizasyonu ile yapısal bir gerilim yaratmaktadır. Bu gerilim aynı zamanda yapay zekâya duyulan kamu güvenini de zayıflatmaktadır. Mahremiyet artırıcı teknolojiler (MATlar), tasarımdan itibaren mahremiyet yaklaşımının teknik karşılığı olarak, mahremiyetin korunması ile inovasyonun sürdürülmesi arasında pozitif toplamlı çözümler sunmaktadır. Sentetik veriler, homomorfik şifreleme, farklılaştırılmış gizlilik, federe öğrenme ve benzeri teknolojiler, bir yandan mahremiyeti korurken diğer yandan veri temelli analiz yapılmasını mümkün kılmakta ve mahremiyetten ödün verilmeksizin yapay zekâ teknolojisinden azami fayda sağlanmasına imkân tanımaktadır. Bununla birlikte MATların etkili biçimde benimsenebilmesi, hukuki belirlilik, düzenleyici rehberlik ve uygun teşvik mekanizmalarıyla desteklenen bir politika çerçevesinin oluşturulmasını gerektirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Kaynakça

  1. AEPD. (2019). A Guide to Privacy by Design. https://www.aepd.es/guides/guide-to-privacy-by-design.pdf Son erişim tarihi: 4 Haziran 2025.
  2. AEPD. (2023). Synthetic data and data protection. https://www.aepd.es/en/prensa-y-comunicacion/blog/synthetic-data-and-data-protection Son erişim tarihi: 17 Mart 2025.
  3. Aksoy, H. C. (2022). Kişisel Verilerin Korunması Yönüyle Algoritmik Karar Verme. Kişisel Verileri Koruma Dergisi, 4(2).
  4. Bada, M., et al. (2023). Supporting Small and Medium-Sized Enterprises in Using Privacy Enhancing Technologies. A. Moallem (Ed.), HCI for Cybersecurity, Privacy and Trust (ss. 274–289). Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-35822-7_19
  5. Borealis AI. (2020). RESPECT AI: Privacy, by design. https://www.borealisai.com/news/respect-ai-privacy-design/ Son erişim tarihi: 4 Haziran 2025.
  6. Borking, J., & Raab, C. D. (2001). Laws, PETs and Other Technologies for Privacy Protection. The Journal of Information, Law and Technology, 2001(1).
  7. Borking, J. (2002). The Status of Privacy Enhancing Technologies – (PET) Online and Offline.
  8. E. Nardelli, S. Posadziejewski & M. Talamo (Eds.), Certification and Security in E-Services – From E-Government to E-Business. Boston: Springer.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kişisel Veriler ve Gizlilik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2025

Kabul Tarihi

29 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aksoy, H. C. (2025). Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi. Kişisel Verileri Koruma Dergisi, 7(2), 173-188. https://izlik.org/JA36CD35TJ
AMA
1.Aksoy HC. Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi. Kişisel Verileri Koruma Dergisi. 2025;7(2):173-188. https://izlik.org/JA36CD35TJ
Chicago
Aksoy, Hüseyin Can. 2025. “Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi”. Kişisel Verileri Koruma Dergisi 7 (2): 173-88. https://izlik.org/JA36CD35TJ.
EndNote
Aksoy HC (01 Aralık 2025) Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi. Kişisel Verileri Koruma Dergisi 7 2 173–188.
IEEE
[1]H. C. Aksoy, “Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi”, Kişisel Verileri Koruma Dergisi, c. 7, sy 2, ss. 173–188, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36CD35TJ
ISNAD
Aksoy, Hüseyin Can. “Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi”. Kişisel Verileri Koruma Dergisi 7/2 (01 Aralık 2025): 173-188. https://izlik.org/JA36CD35TJ.
JAMA
1.Aksoy HC. Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi. Kişisel Verileri Koruma Dergisi. 2025;7:173–188.
MLA
Aksoy, Hüseyin Can. “Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi”. Kişisel Verileri Koruma Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 173-88, https://izlik.org/JA36CD35TJ.
Vancouver
1.Hüseyin Can Aksoy. Mahremiyet Artırıcı Teknolojiler, Gizlilikten Ödün Vermeden Yapay Zeka Teknolojisinin Gelişimini ve Kullanımını Nasıl Teşvik Edebilir? Türkiye İçin Bir Politika Önerisi. Kişisel Verileri Koruma Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2025;7(2):173-88. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36CD35TJ