Araştırma Makalesi

Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme

Cilt: 4 Sayı: 1 30 Ocak 2023
PDF İndir
EN TR

Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

Stresin bir alt boyutu olan teknostres, teknoloji kullanımının insan üzerinde doğrudan veya dolaylı biçimde oluşturduğu bilişsel, fiziksel ve ruhsal olumsuz etkidir. Kaygı ile beraber gelişen bu durum çözümlenmediği durumda, huzursuzluk, muhakeme hataları, düşük iş performansı ve benzeri birçok soruna neden olmaktadır. Günümüzde hemen her alanda kullanımı yaygınlaşan ve hızı ile çeşitliliği gittikçe artan bilgi ve iletişim teknolojileri, bir taraftan iş gücü ve zamandan tasarruf ile işlemlerin kolaylaşmasını sağlarken, bir taraftan da teknostresi yaratabilmektedir. Bu çalışmanın amacı teknostres ile teknostresi tetikleyen etmenleri kuramsal bir çerçevede irdelemek; bireysel farklılıkların stresörleri/stres uyaranlarını tehdit ya da tersine fırsat olarak algılamaya neden olması üzerine temellendirilen Transaksiyonel Stres Kuramı’nın tartışılması ve söz konusu kuramla ilişkilendirerek kütüphanecilerin yaşadığı teknostresi nedenleri ve başa çıkma önerileri ile beraber ele almaktır. Çalışmada nitel bir araştırma yöntemi olan doküman analizi kullanılmış ve çalışmanın dayandığı veriler yerli ve yabancı literatürden elde edilmiştir. Ağırlıklı olarak yabancı literatürden yararlanılmasının nedeni yerli literatürde bu konunun yeterince ele alınmamış olmasıdır. Çalışma kapsamında önce teknostresi temellendirdiği için stres kavramı, stres kuramları ve daha sonra tarihsel arka planı ile beraber teknostres kavramı irdelenmektedir. Çalışmada, ayrıca, eğitsel, kültürel ve sosyal kurumlar olan kütüphanelerde yaşanan teknostresin örgüt boyutunda anlaşılması için bu sorun örgütsel bağlamda da ele alınmaktadır. Daha sonra, teknostresle başa çıkmada önemli bir kuram olduğu düşünüldüğünden, bu kavram Transaksiyonel Stres Kuramı çerçevesinde tartışılmaktadır. Çalışmanın ana teması olan kütüphanecilerde teknostres ve başa çıkma yolları, literatürden örnekler verilerek ve yine Transaksiyonel Stres Kuramı çerçevesinde tartışıldıktan sonra, sonuç ve öneriler ile çalışma tamamlanmaktadır. Çalışma, konunun özellikle yerli literatürde benzeri biçimde incelenmemiş olması nedeniyle özgündür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abuzant, M., Sabbah, K. A. ve Ghanem, M. (2022). Technostress and students’ academic productivity: A positive impact. D. Burgos ve S. Affouneh (Ed.). Radical solutions in Palestinian higher education: Research from An-Najah National University içinde (s. 39-51). Singapore: Springer.
  2. Aghwotu, P. T. ve Owajeme, O. J. (2010). Technostress: Causes, symptoms and coping strategies among librarians in university libraries. Educational Research, 1(12), 713-720.
  3. Ahmad, U. N. U., Amin, S. M. ve Ismail, W. K. W. (2012). The relationship between technostress creators and organisational commitment among academic librarians. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 40, 182-186.
  4. Akınoğlu, H. F. G. (1993). Teknostres. Türk Kütüphaneciliği, 7(3), 159-173.
  5. Akman, S. (2004). Stresin nedenleri ve açıklayıcı kuramlar. Türk Psikoloji Bülteni, 34-35, 40-55. Erişim adresi: https://www.psikolog.org.tr/tr/yayinlar/dergiler/1031828/tpb10343507.pdf
  6. Arıkan, G. (2021). COVID-19 salgınında stres: Olumsuz, olumlu sonuçları ve önleyici müdahalenin olası rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(1), 135-145. Doi: 10.18863/pgy.752541
  7. Ayyagari, R., Grover, V. ve Purvis, R. (2011). Technostres: Technological antecedent and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831-858.
  8. Binark, M. (1999). Enformasyon teknolojilerinin toplumsal cinsiyete bağlı kullanımı: Japonya ve Türkiye örneği [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kütüphane ve Bilgi Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

17 Aralık 2022

Kabul Tarihi

10 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demir, G. (2023). Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-27. https://doi.org/10.29228/lamre.67978
AMA
1.Demir G. Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. LAMRe Journal. 2023;4(1):1-27. doi:10.29228/lamre.67978
Chicago
Demir, Güler. 2023. “Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 4 (1): 1-27. https://doi.org/10.29228/lamre.67978.
EndNote
Demir G (01 Ocak 2023) Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 4 1 1–27.
IEEE
[1]G. Demir, “Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme”, LAMRe Journal, c. 4, sy 1, ss. 1–27, Oca. 2023, doi: 10.29228/lamre.67978.
ISNAD
Demir, Güler. “Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 4/1 (01 Ocak 2023): 1-27. https://doi.org/10.29228/lamre.67978.
JAMA
1.Demir G. Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. LAMRe Journal. 2023;4:1–27.
MLA
Demir, Güler. “Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 1, Ocak 2023, ss. 1-27, doi:10.29228/lamre.67978.
Vancouver
1.Güler Demir. Kütüphanecilerde Teknostres: Transaksiyonel Stres Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. LAMRe Journal. 01 Ocak 2023;4(1):1-27. doi:10.29228/lamre.67978

Cited By