KLASİK ŞİİRDE ÖVÜLEN VE KÖTÜLENEN “TÜRK” TİPİ

Millet bilincine ulaşan bireylerin ait oldukları ulusu yüceltmesi, dünya genelinde yaygın olan bir gerçekliktir. Bu gerçeklik, bazen bir milletin diğer milletlerden eksik olmadığını gösteren savunma, bazen de diğer milletlerden üstün olma iddiasıyla ya da onları aşağılayan bir saldırı aracı olarak karşımıza çıkar. Birçok kültüre, millete komşu olan veya iç içe geçen Türklük de bazen yüceltilmiş, bazen uzun dönem saldırı altında kalmıştır. Fakat bu saldırı, tahmin edilenin aksine dışarıdan değil, daha çok içerden yapılmıştır. Böyle bir durumun oluşmasında birçok neden sıralanabilir. Örneğin; Türklerin çok sayıda güçlü hanedanlık kurup birbiriyle savaşması, Çin’den Sibirya güneylerine, oradan Avrupa ortalarına kadar geniş bir coğrafyaya farklı adlarla yayılması, din değişikliği ve göçebe yaşama tarzı gibi nedenler akla ilk gelenlerdir. Dolayısıyla Türklük; bazen Çin veya Anadolu gibi coğrafyalarla bazen Tatar, Moğol gibi halklarla bazen tarih öncesi devirlerden günümüze kadar kurulan devletlerle bazen de Şamanist geleneklerden İslam’a kadar olan inançlarla ilişkilendirilir. Bu ilişkilendirmelerin bir kısmı Türklüğü yüceltici, bir kısmı aşağılayıcıdır. Türk boylarının ayrıştırılması, bazılarına olumsuz özellikler atfedilmesi henüz Selçuklular döneminde başlar, Osmanlılar döneminde zirveye ulaşır. Osmanlılar döneminde çekik gözlü ve can alıcı güzelliğe sahip Türk sevgili övülürken Türklüğe de olumsuz nitelemeler yüklenir. Ayrıca toplumsal açıdan ele alınan Türklük aşağılanır. Bu çalışmada da Türklüğün tarihi gelişimi hakkında kısaca bilgiler verilip Osmanlılar döneminde Türklüğe bakış ve yapılan saldırılar edebî örneklerle gösterilecektir. Ulaşılan bilgiler doğrultusunda da bunun nedenleri açıklanacaktır.