-

Öz

Text criticism has an important place in classical Turkish literature studies. Creating a family tree with multiple copies of the selected five sofas are made to work with such a comparative study of six or seven copies. If the number of copies to be included in all copies of the work is less than this number, critical edition are carried out. The method applied in this type of work, first as the Bible and the West Classic in West Based on the different versions of the text were put forward in order to find the original copy. Undoubtedly, this method is convenient to copy works in a very different period in question is not eligible for full copies of replicated sofa in a very short time. Nevertheless, this method of applying textual criticism of the work done, now seems to be the best method. But it is a fact that it contained a number of disruptions. This hitch and see some contradiction in terms, one of the first studies in the field "Surprisingly Court of Criticizing Edition" has been included in the analysis work. Especially in this study starting from the notes were trying to draw attention to some shortcomings and contradictions

Anahtar Kelimeler

• Criticism of the text, footnotes, Hayreti’s Divan, the court of copies, family tree

TENKİTLİ BİR DİVANA DİPNOTLARINDAN BAKMAK: HAYRETÎ DİVANI ÖRNEĞİ

Öz

Metin tenkidi, Eski Türk edebiyatı çalışmaları içerisinde önemli bir yere sahiptir. Birden fazla nüshası bulunan divanlardan soyağacı oluşturarak seçilen beş, altı veya yedi nüshanın karşılaştırmalı olarak incelenmesi ile böyle bir çalışma yapılmaktadır. Şayet nüsha sayısı bu sayılardan az ise bütün nüshalar çalışmaya dâhil edilerek, edisyon kritikleri yapılmaktadır. Bu tarz çalışmalarda uygulanan metot, ilk olarak Batı’da İncil’in ve Batı Klasikler metinlerinin farklı nüshalarından yola çıkarak, orijinal nüshayı bulmak amacıyla ortaya konulmuştur. Şüphesiz bu metot söz konusu eserlerin çok farklı dönemlerdeki nüshaları için uygun olsa da çok kısa sürelerde çoğaltılan divan nüshaları için tam uygun değildir.

Yine de bu metodu uygulayarak yapılan metin tenkidi çalışmaları, şimdilik en iyi yöntem olarak gözükmektedir. Ancak bir takım aksamalar da içerdiği bir gerçektir. Bu aksamaları ve bazı çelişkileri görmek açısından, alandaki ilk çalışmalardan biri olan “Hayreti Divanı Tenkitli Basım” adlı eser incelemeye dâhil edilmiştir. Özellikle dipnotlardan yola çıkılarak yapılan bu çalışmada bazı eksikliklere ve çelişkilere dikkat çekilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kavramlar: Metin Tenkidi, dipnot, Hayreti divanı, nüsha, soyağacı

Kaynakça

1. Ateş, Ahmed (1940-42); “Metin Tenkidi Hakkında”, Türkiyat Mecmuası C VII-VIII, s. 253-267.
2. Avşar, Ziya (2008 ); “Tenkitli Metin Neşrinde İmla Sorunu Üzerine Yeni Düşünce ve Öneriler” Turkish Studies 3/6.
3. Kavakçı, Yusuf Ziya (1979); İslâm Araştırmalarında Usul, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara.
4. Tulum, Mertol (2000); Tarihi Metin Çalışmalarında Usul, Deniz Ktb., İstanbul.
5. Hayretî Divanı (1981); (Haz. Mehmet Çavuşoğlu-M. Ali Tanyeri), İstanbul Ünv. Yay, İstanbul.
6. İnce, Adnan (1992); “Tenkitli Metin Kurmada Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri”, I. Eski Türk Edebiyatı Kollogyumu, Ankara, 17-18 Ocak 1992.
7. Köksal, Fatih (2008); “Metin Tamiri (Usul ve Esaslar, Uygulamalar ve Bazı Teklifler)” Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1, İstanbul 2008, 169-190.
8. Kam, Ömer Ferit (1998); Asâr-ı Edebiyye Tedkikatı (Haz. Ali Yıldırım), Çağ Ofset ve Matbaacılık, Elazığ.