MAZMUN BEYANINDADIR: KLÂSİK TÜRK ŞİİRİNDE MAZMUN ARAYIŞINA KATKILAR
Öz
Mazmun sözcüğü, günümüzde edebî bir terim olarak kullanılmaktadır. Ancak bu terim, araştırmacıların üzerinde uzlaşı sağladıkları bir kavram değildir. Eski şairler sözcüğe özel bir anlam yüklememişler, onu genellikle “mana, mefhum” karşılığında kullanmışlardır. Bununla birlikte sözcük, beyitte açıkça görünmeyen, remizli anlam şeklinde de izah edilmiştir. Akademik çalışmaların bazılarında ise, klâsik Türk şiirinin kalıplaşmış istiareleri, yani klişeleri, mazmun olarak nitelenmiştir. Günümüzde mazmun, beyitteki sözcüklerin oluşturduğu çağrışımların işaret ettiği kavram ya da nesne anlamında, bir edebî terim olarak kullanılmaktadır.
Mazmun konusunda yapılan çalışmalarda verilen örnek sayısının kısıtlı olması, ona eski şairlerin rağbet göstermedikleri izlenimini uyandırmaktadır. Hâlbuki mazmun örnekleri, klâsik şiir geleneğine vâkıf okur ve araştırmacıların okumaları ile zenginleşebilir. Bu çalışmada mazmun literatürüne, Emrî Divanı’ndaki tanıklarla katkı sağlanacaktır. Örnek beyitlerdeki mazmunlar izah edilecek, bu esnada karşılaştırmalı bir yöntem izlenecektir. Ayrıca mazmunun terimleşme süreci kronolojik olarak verilecek, konu hakkındaki tartışmalara değinilecektir. Yapılacak yeni mazmun çalışmalarının yöntemine dair tespitler sayesinde, araştırmacıların bu konuya temayül etmeleri kolaylaştırılması; mazmun kavramının daha somut bir düzleme yerleştirilmesi amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- CAN Ali (2015). “Kur’ân ve Yeni Ahit’e Göre Şehitlik”, Uluslar arası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 8/37, s. 1035-1048.
- ÇALDAK Süleyman ve YOLDAŞ Kazım (2000). Şerh-i Müşkilât-ı Ba‘zı Ebyât-ı ‘Urfî - Neşâtî, Malatya: Kubbealtı Yayıncılık.
- ÇAVUŞOĞLU Mehmet ve TANYERİ Mehmet Ali (1987). Zâtî Divanı (Edisyon Kritik ve Transkripsiyon), İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- ÇELEBİ İlyas (2007). “Remil”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 34, s. 555-556.
- DEMİREL Şener (2002). “Mazmun Üzerine Bir Değerlendirme”, Bilig, S. 21, s. 117-142.
- __________ (2007). “Mazmundan İmgeye Yolculuk”, A. Ü. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, S. 2/2, s. 138-151.
- DİLÇİN Cem (1992). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- FATHALİZADE Ali (tarihsiz). “Ortaçağ’da Yakındoğuda Dermi Çelik Üretimi ve Kılıç Yapımı”, Metalurji Dergisi, S. 158, s. 34-43: https://www.metalurji.org.tr/dergi/dergi158/d158_3443.pdf [07.09.2018]
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Özer Şenödeyici
*
0000-0001-8719-6955
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2018
Gönderilme Tarihi
11 Eylül 2018
Kabul Tarihi
31 Ekim 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 4
