Sürdürülebilir Üniversiteler, Geleceğe Duyarlı Eğitim ve Çevre Dostu Kampüsler: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nin (ÇOMÜ) sürdürülebilirlik politikalarını ve uygulamalarını inceleyerek, yükseköğretim kurumlarının çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik süreçlerindeki rollerini değerlendirmektedir. Araştırmada, üniversitenin stratejik belgeleri, sürdürülebilirlik raporları ve uluslararası endeks verileri analiz edilmiş; elde edilen bulgular, ulusal ve küresel düzeydeki örneklerle karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. ÇOMÜ’nün yeşil kampüs girişimleri, enerji verimliliği projeleri, su tasarrufu uygulamaları, atık yönetimi politikaları ve ekosistem koruma faaliyetleri sürdürülebilirlik stratejisinin temel bileşenleri olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitliği ve erişilebilir eğitim politikaları aracılığıyla sosyal sürdürülebilirlik alanında da ilerlemeler kaydedildiği görülmektedir. 2023 Yeşil Üniversite Endeksi’nde 465. sırada yer alan ÇOMÜ, karbon ayak izinin azaltılması, yenilenebilir enerji yatırımları ve sürdürülebilir ulaşım politikaları gibi alanlarda gelişme göstermiştir. Çalışma, sürdürülebilir üniversite yaklaşımının yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini vurgulamakta ve Türkiye’deki üniversiteler için örnek niteliği taşıyan uygulamalara dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• Yeşil kampüs
• Sürdürülebilir üniversite
• Çevre dostu kampüs
• Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

Sustainable Universities, Future-Oriented Education, and Eco-Friendly Campuses: The Case of Çanakkale Onsekiz Mart University

Öz

This study evaluates the sustainability policies and practices of Çanakkale Onsekiz Mart University (ÇOMÜ), focusing on the roles that higher education institutions play in environmental, social, and economic sustainability processes. Official documents, sustainability reports, and international index data were analyzed, and the findings were compared with both national and global practices. The results highlight ÇOMÜ’s green campus initiatives, energy efficiency projects, water conservation measures, waste management strategies, and ecosystem protection efforts as key pillars of its sustainability strategy. Furthermore, the university has developed policies on gender equality and accessible education, indicating progress in the field of social sustainability. Ranking 465th in the 2023 Green University Index, ÇOMÜ has shown improvement in reducing its carbon footprint, investing in renewable energy, and promoting sustainable transportation policies. Overall, the study emphasizes that the concept of a sustainable university should be understood not only in environmental terms but also through its social and economic dimensions, showcasing practices that may serve as a model for other universities in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• Green campus
• Sustainable University
• Eco-friendly campus
• Çanakkale Onsekiz Mart University

Kaynakça

1. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. (2024a). Sürdürülebilirlik Raporu 2023. https://sustainability.comu.edu.tr/tr/sayfa/surdurulebilirlik-raporu-59.html.
2. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. (2024b). İklim Eylem Planı (2024-2030). https://sustainability.comu.edu.tr/tr/sayfa/iklim-eylem-plani-57.html.
3. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. (2024c). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Planı. https://sustainability.comu.edu.tr/tr/sayfa/toplumsal-cinsiyet-esitligi-plani-45.html.
4. Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone.
5. Galpin, T., & Whittington, J. L. (2012). Sustainability leadership: From strategy to results. Journal of Business Strategy, 33(4), 40-48. https://doi.org/10.1108/02756661211242690
6. Günerhan, S., & Günerhan, H. (2016). Türkiye için sürdürülebilir üniversite modeli. Mühendis ve Makina, 57(682), 54-62.
7. Martin, J. (2012). The sustainable university: Green goals and new challenges for higher education leaders. JHU Press.
8. Leal Filho, W., Amaro, N., Avila, L. V., Brandli, L., Damke, L. I., Vasconcelos, C. R. P., Hernandez-Diaz, P. M., Frankenberger, F., Fritzen, B., & Velazquez, L. (2021). Mapping sustainability initiatives in higher education institutions in Latin America. Journal of Cleaner Production, 315, Article 128093. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.128093

9. Lukman, R., & Glavič, P. (2007). What are the key elements of a sustainable university? Clean Technologies and Environmental Policy, 9(2), 103-114. https://doi.org/10.1007/s10098-006-0070-7
10. United Nations. (2015). Sustainable Development Goals. https://sdgs.un.org/goals
11. UI GreenMetric. (2024). World university rankings 2024. https://greenmetric.ui.ac.id/rankings/overall-rankings-2024
12. Velazquez, L., Munguia, N., Platt, A., & Taddei, J. (2006). Sustainable university: What can be the matter? Journal of Cleaner Production, 14(9-11), 810-819. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2005.12.008
13. World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
14. YÖK. (2024). Turkish universities among top universities with their green campuses. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. https://www.yok.gov.tr/en