Araştırma Makalesi

MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve

Cilt: 4 Sayı: 1 22 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve

Öz

Modern mimarlık mirası, dönüştürülen yapılarıyla dinamik bir karaktere sahiptir. 20. yüzyılın modern yapıları, dönüşüm süreçleri nedeniyle belgelenmiş olsalar bile kısa süre içinde güncelliğini yitiren kayıtlara konu olmaktadır. DOCOMOMO gibi örgütler konferanslar ve envanter çalışmaları aracılığıyla çok sayıda yapıyı gündeme getirseler de bilgi altyapıları merkezi, zor erişilebilir ve güncellenmesi güç sistemler olarak kalmaktadır. Bu makale, modern mimarlık mirası dokümantasyonuna ilişkin sorunları blokzincir teknolojisi temelli kavramsal bir çerçeve üzerinden ele almaktadır. Çalışma, her modern miras yapısı için kalıcı bir “miras kimliği” (heritage ID) tanımlayan ve bu kimliğe zaman içinde eklenen tüm sürümleri izlenebilir biçimde ilişkilendiren, izne dayalı (permissioned) bir blokzincir mimarisi tasarlamaktadır. Önerilen modelde, araştırmacılar ve öğrenciler “katkıcı”, ulusal komiteler ve uzmanlar “doğrulayıcı” rollerini üstlenmekte; akıllı sözleşmeler aracılığıyla kayıt ekleme, gözden geçirme ve onay süreçleri tanımlanmaktadır. Blokzincir üzerinde kriptografik özetler ve üst veriler saklanmakta, asıl belgeler dış depolama çözümlerine bağlanmaktadır. Böylece veri bütünlüğü ve değiştirilemezlik korunurken, depolama maliyetleri yönetilebilir düzeyde tutulmaktadır. Çalışma, dağınık aktörler arasında paylaştırılmış ve kolektif olarak güncellenebilir bir kayıt sisteminin olanaklarını kuramsal ve mimari açıdan tartışmakta; sonuç bölümünde önerinin literatüre katkısı ile güçlü ve zayıf yönleri eleştirel biçimde değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma kapsamında herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin alınmasına gerek olmayan bu çalışmada araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Teşekkür

Bu makalenin hazırlanması sürecinde hiçbir aşamada üretken yapay zeka aracı kullanılmamıştır.

Kaynakça

  1. Aldweesh, A. (2023). Decentralized framework for cultural heritage conservation using blockchain, İçinde, 2023 3rd International Conference on Computing and Information Technology (ICCIT), Tabuk, Saudi Arabia, September 13-14, 2023, 591-596. https://doi.org/10.1109/ICCIT58132.2023.10273979
  2. Alharby, M., Aldweesh, A., & Van Moorsel, A. (2018). Blockchain-based smart contracts: A systematic mapping study of academic research. İçinde, 2018 International Conference on Cloud Computing, Big Data and Blockchain (ICCBB), Fuzhou, November 15-17, 2018, 1-6. https://ieeexplore.ieee.org/document/8756390 adresinden 01.11.2025’te alınmıştır.
  3. Androulaki, E., Barger, A., Bortnikov, V., Cachin, C., Christidis, K., De Caro, A., Enyeart, D., Ferris, C., Laventman, G., Manevich, Y., Muralidharan, S., Murthy, C., Nyugen, B., Sethi, M., Singh, G., Smith, K., Sorniotti, A., Stathakopoulou, C., Vukolić, M., Cocco, S. W., & Yellick, J. (2018). Hyperledger fabric: A distributed operating system for permissioned blockchains.İçinde, Proceedings of the Thirteenth EuroSys Conference, Porto, April 23–26, 2018, 1-15. https://dl.acm.org/doi/epdf/10.1145/3190508.3190538 adresinden 18.10.2025’te alınmıştır.
  4. Beck, R., Müller-Bloch, C., & King, J. L. (2018). Governance in the blockchain economy: A framework and research agenda. Journal of the Association for Information Systems, 19(10), 1020-1034. https://doi.org/10.17705/1jais.00518
  5. Brown, R. G., Carlyle, J., Grigg, I., & Hearn, M. (2016). Corda: An introduction. R3 CEV. https://docs.r3.com/en/pdf/corda-introductory-whitepaper.pdf adresinden 19.09.2025’te alınmıştır.
  6. Cameron, F., & Kenderdine, S. (Eds.). (2007). Theorizing digital cultural heritage: A critical discourse. Cambridge: MIT Press.
  7. De Filippi, P., & Hassan, S. (2016). Blockchain technology as a regulatory technology: From code is law to law is code. First Monday, 21(12). https://doi.org/10.5210/fm.v21i12.7113
  8. Del Vacchio, E., & Bifulco, F. (2022). Blockchain in cultural heritage: Insights from literature review. Sustainability, 14(4), 2324. https://doi.org/10.3390/su14042324

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mimari Miras ve Koruma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

29 Ocak 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Güç, A., & Bülbül Bahtiyar, T. (2026). MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve. Mekansal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 114-133. https://doi.org/10.71298/maddergi.1874213
AMA
1.Güç A, Bülbül Bahtiyar T. MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve. maddergi. 2026;4(1):114-133. doi:10.71298/maddergi.1874213
Chicago
Güç, Abdullah, ve Tuba Bülbül Bahtiyar. 2026. “MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve”. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4 (1): 114-33. https://doi.org/10.71298/maddergi.1874213.
EndNote
Güç A, Bülbül Bahtiyar T (01 Mayıs 2026) MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4 1 114–133.
IEEE
[1]A. Güç ve T. Bülbül Bahtiyar, “MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve”, maddergi, c. 4, sy 1, ss. 114–133, May. 2026, doi: 10.71298/maddergi.1874213.
ISNAD
Güç, Abdullah - Bülbül Bahtiyar, Tuba. “MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve”. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4/1 (01 Mayıs 2026): 114-133. https://doi.org/10.71298/maddergi.1874213.
JAMA
1.Güç A, Bülbül Bahtiyar T. MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve. maddergi. 2026;4:114–133.
MLA
Güç, Abdullah, ve Tuba Bülbül Bahtiyar. “MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve”. Mekansal Araştırmalar Dergisi, c. 4, sy 1, Mayıs 2026, ss. 114-33, doi:10.71298/maddergi.1874213.
Vancouver
1.Abdullah Güç, Tuba Bülbül Bahtiyar. MODERN MİMARLIK MİRASININ BLOKZİNCİR TABANLI DOKÜMANTASYONU: DOCOMOMO odaklı kavramsal çerçeve. maddergi. 01 Mayıs 2026;4(1):114-33. doi:10.71298/maddergi.1874213

Mekansal Araştırmalar Dergisi tarafından yayıma kabul edilen çalışmalar Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı ile yayımlanır.download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6ImYzNzYvODczYi9hNTU3LzY3NmU4YzExYTQyZWUucG5nIiwiZXhwIjoxNzU3NTAxMDI2LCJub25jZSI6IjI2ZWQyM2E3Y2ZlOTVhZDZlNWMwZDc3ZDYzYWQ5M2Y2In0.7x8GemCRmJH1aJt0uQhajOC0chjU3HGcxxDT9n11i_M