Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma
Öz
Birlik-çokluk meselesinin yönlerinden biri olan Tanrı-âlem ilişkisi, İslam düşünce geleneğinin tartışmaları konularının başında gelmektedir. İslam düşünce geleneği, yüzyıllar boyunca farklı isimler tarafından ortaya konulan farklı yaratma teorileri ve yaratma sonrası Tanrı-âlem ilişkisine dair görüşlerle daima canlılığını korumuştur. İslam felsefesinin sistem filozoflarından İbn Sînâ (ö. 1037), Tanrı-âlem ilişkisini Yeni-Platoncu sudur teorisinin kendi sistemiyle dönüştürülmüş bir formuyla açıklama yolunu seçmiştir. İbn Sînâ’nın bu teorisi, çeşitli yönlerden eleştirilere konu olmuştur. Eleştirilerden biri, tasavvuf tarihinin en önemli isimlerinden sistem kurucusu sûfî müellif İbnü’l Arabî (ö.1240) tarafından yöneltilmiştir. Bu makalenin amacı, sudur teorisinin tartışmalı yönlerinden biri olan “Bir’den bir çıkar” ilkesinin ele alınışı bağlamında İslam düşünce geleneğinde takip fikrini sorgulamaktır. Takip fikrini, İbn Sînâ felsefesinin aktarımı ve anlaşılmasının en etkili isimlerinden Nasîrüddîn Tûsî’nin (ö.1274) “Bir’den bir çıkar.” meselesini müstakil olarak incelediği risalesiyle sonuçlandıracağız. Tûsî’nin görüşleri, İbn Sînâ felsefesini aydınlatmanın ötesinde onun İbnü’l Arabî’nin en önemli takipçilerinden Sadreddin Konevî (ö.1274) ile “Bir’den bir çıkar” meselesine dair fikir alışverişleri açısından değerlidir. Sudur teorisi etrafında İbn Sînâ, İbnü’l Arabî, Nasîrüddîn Tûsî ve Sadreddin Konevî tarafından ortaya konulan bu tartışma, ilmî seviyenin yüksekliğini ve isimler ve disiplinlerarası etkileşimin keyfiyetini göstermek açısından önemli bir kesittir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aydın, İbrahim Hakkı. "Plotinus ve İki İslâm Mütefekkirinde (Fârâbî ve İbn Sînâ'da) Sudûr Nazariyesinin Bir Değerlendirmesi". İslâmî Araştırmalar Dergisi. C: 14, S: 1, 2001, s. 171-181.
- Câmî, Abdurrahman. Şerhu Fusûsü’l-Hikem. Özbekistan Yazma Eser Kütüphanesi, Nr. 520.
- Chittick, William C.. İbn Arabî- Giriş Kitabı. Kadir Filiz (çev.). İstanbul: Nefes Yayıncılık, 2014.
- Çelebi, Emin. "Kozmolojik Birlik ve Ontolojik Çeşitlenme: İbn Arabi ve Spinoza Örneği". Ekev Akademi Dergisi. S. 44, 2010, s. 49-60.
- Davidson, Herbert A.. Alfarabi, Avicenna, and Averroes, on Intellect. New York: Oxford University Press, 1992.
- Demirkol, Murat. "İbn Sina'nın Varlık Felsefesi Üzerinde Nasiruddin Tûsî ile Sadreddin Konevî Arasında Geçen Tartışmalar". e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi. S: 3, Nisan 2010, s. 83-102.
- Demirkol, Murat. Tûsî’nin İbn Sina Savunması. Ankara: Fecr yayınları, 2010.
- Fârâbî. Ehl-i Ârâ-i Medinetü'l Fâzılâ. Nafiz Danışman (çev.). İstanbul: MEB, 1990.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mantık
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2022
Gönderilme Tarihi
31 Aralık 2021
Kabul Tarihi
30 Haziran 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 1
APA
Tellioğlu Ünver, E. (2022). Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Mantık Araştırmaları Dergisi, 4(1), 5-40. https://izlik.org/JA72LF47JP
AMA
1.Tellioğlu Ünver E. Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma. MAD. 2022;4(1):5-40. https://izlik.org/JA72LF47JP
Chicago
Tellioğlu Ünver, Esra. 2022. “Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Mantık Araştırmaları Dergisi 4 (1): 5-40. https://izlik.org/JA72LF47JP.
EndNote
Tellioğlu Ünver E (01 Haziran 2022) Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Mantık Araştırmaları Dergisi 4 1 5–40.
IEEE
[1]E. Tellioğlu Ünver, “Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma”, MAD, c. 4, sy 1, ss. 5–40, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72LF47JP
ISNAD
Tellioğlu Ünver, Esra. “Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Mantık Araştırmaları Dergisi 4/1 (01 Haziran 2022): 5-40. https://izlik.org/JA72LF47JP.
JAMA
1.Tellioğlu Ünver E. Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma. MAD. 2022;4:5–40.
MLA
Tellioğlu Ünver, Esra. “Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Mantık Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2022, ss. 5-40, https://izlik.org/JA72LF47JP.
Vancouver
1.Esra Tellioğlu Ünver. Bir’den Sadece Bir Çıkar: İbn Sînâ, İbnü’l Arabî Ve Nasîrüddîn Tûsî Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Çalışma. MAD [Internet]. 01 Haziran 2022;4(1):5-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72LF47JP