Bir Mantık Problemi Olarak Paradoks
Öz
Paradoks, ilk bakışta doğru olan bir ifade veya akıl yürütme etkinliğinin bir çelişki oluşturması, çıkmaza sürüklemesi ve durumun içinden çıkılamaz bir hal almasıdır. Paradoksal bir ifade ya da akıl yürütme kendi içindeki bu çıkmazını, kendi dışında bir açıklamaya yönelmeden ya da ek öncüle ihtiyaç duymadan çözememektedir. Bu nedenle paradoksal önermeler, 'ya doğru ya yanlış' olarak ifade edilebilecek bir durumu değil, 'ne doğru ne de yanlış' olarak belirlenebilecek mantıksal çelişkiyi, karar verilemez hali ve çözümsüz durumları göstermektedir. Dolayısıyla böylesi bir önermenin ya da akıl yürütmenin paradoksallığı, çıkmazlardan birinin seçimiyle de çözülememektedir. Öyle ki paradoksal ifade; doğru kabul edildiği zaman yanlış, yanlış kabul edildiği zaman da doğru olmakta ve bu nedenle paradokslarda mantıksal manada zorunlu, açık seçik ve kesin bir sonuca ulaşılamamaktadır. Zira farklı bakış açılarına ilişkin olarak paradoksal ifadeye verilen yanıt da farklılık arz etmektedir. O nedenle paradoks, çözülemez bir sorun ve çatışkı olarak karşımızda durmaktadır. İşte bu çözümsüzlüğün fark edilmesi, esasında düşüncenin başlangıç noktasının fark edilmesidir. Zira sorunun çözümünden çok çözüm yolunu aramak, farklı bakış açıları geliştirmek, felsefi gaye olarak yolun sonunda değil yolda olmak, tam da paradoksun temel pratiğidir ve bu şekliyle paradoks, zihinsel bir dinamiktir. Bu sebeple çalışmamızın amacı, paradoksun ne olduğu, bir felsefi düşünceye katkısı ve bir mantık problemi olarak aklı nasıl bir çıkmaza sürüklediği üzerinde durmaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ALGRA, K.; BARNES, J; MANSFELD, J. & SCHOFİELD, M. (1999): The Cambridge History of Hellenistic Philosophy, Cambridge.ALGRA, K.;BARNES, J;MANSFELD, J. &SCHOFİELD, M. The Cambridge History of Hellenistic Philosophy,Cambridge: Cambridge University Press, 1999.ALTIN, Vural ,"Fizik Paradoksları", Bilim Teknik Dergisi, Nisan 2008.BARNES, J. (2012): Logical Matters: Essays in Ancient Philosophy II, Oxford.BARNES, J. Logical Matters: Essays in Ancient Philosophy II, Oxford, 2012.BARNES, J.; BRUNSCHWİG J., BURNYEAT, M; SCHOFİELS , M.(1982): Science and Speculation, Cambridge Unv.BARNES, J.; Brunschwig J., Burnyeat, M;Schofiels, M.(1982): Science and Speculation, Cambridge University,1982.BAŞARAN, Melih. "Derrida ve Yapı Çözüm veya Vav", Kaygı , Uludağ Üniversitesi Felsefe Dergisi, 2013/20, ss 153- 163.BAŞARAN, Melih. "Derrida ve Yapı Çözüm veya Vav", Kaygı, sayı: 20, (2013):153-163.BOCHENSKI, I.M., Ancient Formal Logic, North Holland Publishing Company,Amsterdam, 1957.BÜYÜKKEÇECİ, Serhan. Paradokslar ve Mantık Oyunları, İstanbul: Timaş Yayınevi, 2004.CEVİZCİ, Ahmet. “Paradoks Maddesi”, Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayınları, 2002.CEVİZCİ, Ahmet. Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma yayınları, 2010.CLARK, Mıchael. Paradoxes from A to Z, Routledge: Taylor & Francis Group, London and New York, 2007.EMİROĞLU, İbrahim, Klasik Mantığa Giriş, Elis Yayınları, Ankara 2013.HACINEBİOĞLU, İsmail Latif. "Bir Düşünce ve Mantık Problemi Olarak Paradoks", Kaygı, Uludağ Üniversitesi Felsefe Dergisi, Bursa, 2006, (7) ss.105-120, s.108.HANÇERLİOĞLU, Orhan. "Paradoks Maddesi”, Felsefe Ansiklopedisi, Kavramlar ve Akımlar, İstanbul: Remzi Kitabevi cilt 5, 1978.J. MOLİNE. "Aristotle, Eubulides and the Sorites", in: Mind, vol: 78, (1969), s. 393-407.KAINZ, Howard P. , "Büyük ve Küçük Evrendeki Paradokslar", Çev. İlyas Altuner, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 30, (2011): 265-276. KALAY, A. & GÖKSU, F. “Reklam ve Paradoks”, Gazi Üniversitesi-İletişim Fakültesi Dergisi, sayı: 18, (2003): 59-71.KRANZ, Walther Antik Felsefe, İstanbul: Sosyal Yayınları, 1984.LYNDS, Peter. "Zeno's Paradoxes: A Timely Solution", 2003; http://www.quantum- gravitation.de/media/f483977d7e58f426ffff8253ffffffef.pdfLYNDS, Peter. Zeno's Paradoxes: A Timely Solution, 3; http://www.quantum- gravitation.de/media/f483977d7e58f426ffff8253ffffffef.pdfMOLİNE, J. "Aristotle, Eubulides and the Sorites", in: Mind, vol: 78, (1969): 393-407.PEARSON, R. A. & PHELPS, T. Academic Vocabulary and Argument, Sheffield: Sheffield Hallam University, 1998.RESCHER, Nicholas. Paradoxes: Their Roots, Range, and Resolution, US: Open Court, 2001.SHAW, W. David. Elegy and Paradox: Testing the Conventions, Baltimore: John Hopkins University Press, 1994.SPEAKS, Jeff. "Zeno’s Paradoxes", 2007; https://www3.nd.edu/~jspeaks/courses/2007- 8/20229/_HANDOUTS/zeno.pdfSPEAKS, Jeff. "Zeno’s Paradoxes", 2008, p.3; https://www3.nd.edu/~jspeaks/courses/2007- 8/20229/_HANDOUTS/zeno.pdfSTANGROOM, Jeremy. Eisntein Bulmacası, İstanbul: Domingo Yayınevi, 2009.TİMUÇİN, Afşar. Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Bulut yayınları, 2004. ÜLKEN, Hilmi Ziya. Felsefeye Giriş, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1963.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mantık
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gülümser Durhan
0000-0002-9639-9620
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
2 Şubat 2020
Gönderilme Tarihi
31 Mayıs 2019
Kabul Tarihi
2 Şubat 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 1 Sayı: 2