HAYAT BİLGİSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARININ VE DERS KİTAPLARININ GÜVENLİ YAŞAM AÇISINDAN İNCELENMESİ*

Öz

Bu araştırmada hayat bilgisi öğretim programının ve ders kitaplarının güvenli yaşamla ilgili kazanımlar ve etkinlikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Veri kaynağı olarak 1.2.3. Sınıf Hayat Bilgisi öğretim programı ve ders kitapları kullanılmıştır. 1.2.3. Sınıf Hayat Bilgisi öğretim programında ve ders kitaplarında “güvenli yaşam, güvenli hayat, güvenli” kavramları taratılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre İlkokul 1. Sınıf Hayat Bilgisi Öğretim Programı’nda ve ders kitaplarında “Okulumuzda Hayat, Evimizde Hayat, Güvenli Hayat ve Doğada Hayat” üniteleri kapsamında güvenli yaşam ile ilgili 11, İlkokul 2. sınıf Hayat Bilgisi öğretim programında ve ders kitaplarında yalnızca “Güvenli Hayat” ünitesinde 6 ve 3. Sınıf düzeyinde ise “Okulumuzda Hayat ve Güvenli Hayat” ünitelerinde güvenli yaşam ile ilgili 8 kazanıma ve bunlarla örtüşen etkinliklere ulaşılmıştır. Hayat Bilgisi öğretim programındaki kazanımların 2. ve 3. sınıf düzeyinde güvenli yaşam açısından sınırlı olduğu, 1. sınıf düzeyinde ise yeterli olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hayat bilgisi
• güvenli hayat
• kazanım
• etkinlik

EXAMINATION OF LIFE SCIENCE CURRICULUM ATTAİNMENTS AND TEXTBOOKS IN TERMS OF A SAFE LIFE

Öz

In this study, it was aimed to examine the life science curriculum and textbooks in terms of achievements and activities related to safe living. Basic qualitative research design, one of the qualitative research designs, was used in the study. The 1st, 2nd, 3rd grade Life Science curriculum and textbooks were used as data sources. The sources were searched for the concepts of "safe life, safe life, safe" and the findings were obtained. According to the results of the research, 11 learning outcomes related to safe life within the scope of "Life in Our School, Life in Our Home, Safe Life and Life in Nature" units in the 1st grade Life Science curriculum and textbooks, 6 learning outcomes related to safe life only in the "Safe Life" unit in the 2nd grade Life Science curriculum and textbooks, and 8 learning outcomes related to safe life and overlapping activities in the "Life in Our School and Safe Life" units in the 3rd grade level.

Anahtar Kelimeler

• Life science
• safe life
• attainment
• activity

Kaynakça

1. Aktaş, N. (2011). İlköğretim 1-3. sınıf hayat bilgisi ders programının besin ve beslenme ile ilgili kazanım ve etkinlikler açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 23-31.
2. Aşkar P. ve Erden M. (1987). Öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ölçeği. Çağdaş Eğitim, 121, 8-11.
3. Binbaşıoğlu, C. (2003). Hayat bilgisi öğretimi. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
4. Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: yenilenmiş Bloom taksonomisi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 3-14.
5. Candan, D. G., ve Ergen, G. (2014). 3. sınıf hayat bilgisi ders kitaplarının temel evrensel değerleri içermesi bakımından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1).
6. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi. Edam.
7. Çubukcu, A., ve Bayzan, Ş. (2013). Türkiye’de dijital vatandaşlık algısı ve bu algıyı internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı ile artırma yöntemleri. Middle Eastern ve African Journal of Educational Research, 5(148), 148-174.
8. Esemen, A., ve Sadioğlu, Ö. (2019). 2018 Tarihinde Yenilenen Hayat Bilgisi Öğretim Programı Kazanımlarında Ulusal Değerler. Academy Journal of Educational Sciences, 3(1), 14-27.

9. Gökçe, D. E. (2021). Hayat bilgisi ders kitaplarının değer öğretimi yaklaşımları açısından incelenmesi (Master's thesis, Kırıkkale Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü/İlköğretim Ana Bilim Dalı/İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı).
10. Kula, S., ve Çakar, B. (2015). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi bağlamında toplumda bireylerin güvenlik algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Bartın Üniversitesi İİ BF Dergisi, 6(12), 191-210.
11. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (Çev. S. Turan). Ankara: Nobel Akademi.
12. MEB. (1995). Hayat bilgisi öğretim programları (ilkokul 1.2. ve 3. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
13. MEB. (2018). Hayat bilgisi öğretim programları (ilkokul 1.2. ve 3. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
14. Ocak, G. ve Gündüz, M. (2006). 1998-2005 Hayat Bilgisi Ders Programlarının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi (Afyonkarahisar İl Örneği). Millî Eğitim, 35(172), 40-54.
15. Oker, D. ve Tay, B. (2019). İlkokul Öğrencilerinin Gözünden Hayat Bilgisi Dersi ve Öğrenmek İstedikleri Konular. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5 (3), 409-425. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ekuad/issue/51148/666833.
16. Öcal, A., Çakır, U. ve Özelmacı, Ş. (2016). İlkokul ve Ortaokul Ders Programlarında Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam. Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 2 (2), 71-83. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/aleg/issue/24315/257671.
17. Özden, M. ve Cavlazoğlu, B. (2015). İlköğretim fen dersi öğretim programlarında bilimin doğası: 2005 ve 2013 programlarının incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi- Journal of Qualitative Research in Education, 3(2), 40-65. [Online]www.enadonline.com doi:10.14689/issn.2148-2624.1.3c2s3m.
18. Özden, Y. (2005). Öğrenme ve öğretme. Pegem A Yayıncılık. Ankara.
19. Puspita, W. A., Sulistyorini, M. P., Wibowo, B. (2020, August). Learning clean, healthy and safe life behavior in inclusive early childhood education. In International Conference on Early Childhood Education and Parenting 2019 (ECEP 2019) (pp. 270-274). Atlantis Press.
20. Samygin, S.I., Vereshchagin A.V. (2014a). “Global challenges of our time and the security of civilization of the third millennium” In: European Social Science Journal, (6-2), pp. 60-66.
21. Sıcak, A., ve Eker, C. (2016). Hayat Bilgisi Öğretim Programı kazanımlarının öz düzenleme becerileri açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1).
22. Şahin, M. (2009). Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Türkiye’de Hayat Bilgisi Dersi Programlarının Gelişimi. J. Int. Soc. Res, 2(8).
23. Şahin, T. Y. (2002). Öğretim materyal ve teknolojileri. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi (ss. 281–315). Pegem A Yayıncılık. Ankara.
24. Şeker F. (2005). İlköğretim 1. kademe 1. 2. 3. sınıflarda okutulan hayat bilgisi öğretiminde yaparak yaşayarak öğrenme metodunun uygulanmasına yönelik bir değerlendirme. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.).
25. Taneri, A., ve Yüksel, S. (2020). Hayat bilgisi ders kitaplarının anahtar yetkinlikler açısından incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 185-209.
26. Tezcan, Ö. A. (2019). İlkokul öğrencilerinin bilişsel yapılarını tanılayıcı bir çalışma: Güvenli hayat. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(27), 106-121.
27. Tutsak, S., ve Batur, Z. (2011). Cumhuriyetten günümüze Türk eğitim sisteminde ders kitabı incelemesine dair iki örnekleme. Turkish Studies (Elektronik), 6(3), 355-389.
28. Yalman, E. ve Uzunöz, A. (2021). Nitel Araştırmalarda Geçerlik ve Güvenirlik (İçinde: Bilimsel araştırma becerileri ve araştırmada güncel desenler Makale incelemeleri ve örnek makale çalışmalarıyla. Editör: A. Uzunöz. ss. 103-117.) Pegem A Yayıncılık. Ankara.
29. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi, Ankara.