Tanınmış girişimcilerin girişimcilik eğitimine ışık tutan ‎çocukluk ‎dönemine ilişkin yaşantıları

Yıl 2025, Sayı: 75, 1 - 20, 31.07.2025

Yaşar Çelik

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1434178

Öz

Tanınmış girişimcilerin, girişimcilik eğitimine ışık tutan çocukluk dönemindeki yaşantılarını incelenmek amacıyla yapılan bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji, verilerin toplanmasında ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılarak, Samsun ilinde çeşitli alanlarda girişimcilik faaliyetleri gösteren 26-76 yaş aralığındaki 19 girişimciden oluşturulmuştur. Araştırma verileri, nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda tanınmış girişimcilerin çocukluk dönemlerinde yaşlarına uygun çeşitli ticari faaliyetlerde bulundukları, geleceğe yönelik hayaller kurdukları ve bu hayallerini gerçekleştirmek için mücadele ettikleri, amaçlarına ulaşmak için bazı kişileri model aldıkları, karşılaştıkları zorluklar karşısında yılmadan mücadele ettikleri ve girişimciliğe yönelik oyunlar oynadıkları tespit edilmiştir. Katılımcılar, kendilerini girişimciliğe yönelten faktörleri, yoksulluk, kazanma hırsı, özgüven, kanaatkarlık ve örnek kişilerle etkileşim içinde olmak olarak vurgulamışlardır. Katılımcılar, yeni yetişecek girişimciler için çaktırmadan destekleme, kontrol etme, sorumluluk verme, tasarruf yapmaya yöneltme, motive etme, deneyim kazanabileceği ortamlar oluşturma, kendi kararlarını vermelerine fırsat oluşturma ve özgüven kazandırma gibi önerilerde bulunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

Tanınmış girişimci , girişimcilik eğitimi , girişimcilik yaşantısı , çocukluk dönemi

Etik Beyan

Makalenin bütün aşamalarında etik kurallara uyulmuştur.

Destekleyen Kurum

Destekleyen bir kurum bulunmamaktadır.

Teşekkür

Makalenin bundan sonraki aşamalarında emek ve katkısı olacak Editör, editör yardımcısı, alan editörü, hakemler ve sekretarya hizmeti veren herkese sonsuz teşekkür ederim.

Childhood experiences of well-known entrepreneurs that shed light on entrepreneurship education

Öz

In this study, which was conducted to examine the childhood experiences of well-known entrepreneurs that shed light on entrepreneurship education, phenomenology, one of the qualitative research designs, and a semi-structured interview form was used to collect data. The study group of the research was formed from 19 entrepreneurs between the ages of 26-76 who showed entrepreneurial activities in various fields in Samsun province by using criterion sampling from purposeful sampling methods. The research data were analysed by content analysis from qualitative data analysis methods. As a result of the research, it was determined that the well-known entrepreneurs engaged in various commercial activities appropriate to their age during their childhood, dreamed about the future and struggled to realise these dreams, took some people as models to achieve their goals, struggled against the difficulties they faced without giving up and played games for entrepreneurship. The participants emphasised the factors that led them to entrepreneurship as poverty, ambition to win, self-confidence, abstinence and interacting with role models. The participants made suggestions such as supporting, controlling, giving responsibility, directing them to save, motivating them, creating environments where they can gain experience, creating opportunities for them to make their own decisions and gaining self-confidence

Anahtar Kelimeler

Prominent entrepreneur , entrepreneurship education , entrepreneurship life , childhood

Kaynakça

• Adegun, O. A. (2013). Entrepreneurship education and youth empowerment in contemporary Nigeria. Journal of Emerging Trends in Educational Research and Policy Studies (JETERAPS), 4(5), 746-751.
• Akyürek, Ç., & Şahin, Ç. (2013). İlkokul öğretmenlerinin girişimcilik becerisine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. EKEV Akademi Dergisi, 17(57), 51-68.
• Anagün, Ş. S., & Atalay, N. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının girişimcilik becerisine ilişkin yeterlik algıları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(41), 298-313.https://doi.org/10.21764/efd.57979
• Areo, A. B. (2014). Early child entrepreneurship development: A paradigmatic approach to unemployment challenges. Research on Humanities and Social Sciences, 4(4), 41-48.
• Armut, B., & Kılınç, M. (2018). 4. Sınıf sosyal bilgiler öğretmenliği adaylarının girişimcilik becerisi düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, 4(1), 39-56. https://doi.org/10.32570/ijofe.409858
• Arslan, K. (2002). Üniversiteli gençlerde mesleki tercihler ve girişimcilik eğilimleri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6, 1-11.
• Athayde, R. (2009). Measuring enterprise potential in young people. Entrepreneurship Theory and Practice, 33(2), 481-500.
• Avrupa Komisyonu. (2015). Entrepreneurship education: A road to success. Compilation of evidence on ımpact of entrepreneurship education strategies and measures. Belgium: EU, http:// ec.europa.eu/DocsRoom/documents/8565/attachments/1/translations/.../pdf
• Azizi, M., & Mahmoudi, R. (2019). Learning outcomes of entrepreneurship education: Entrepreneurship education for knowing, doing, being, and living together. Journal of Education for Business, 94(3), 148-156. https://doi.org/10.1080/08832323.2018.1502139
• Börü, D. (2006). Girişimcilik eğilimi: Marmara Üniversitesi işletme bölümü öğrencileri üzerine bir araştırma. Marmara Üniversitesi Yayın No. 733.
• Cardella, G. M., Hernández-Sánchez, B. R., Monteiro, A. A., and Sánchez-García, J. C. (2021). Social entrepreneurship research: Intellectual structures and future perspectives. Sustainability, 13(14), 7532. https://doi.org/10.3390/su13147532
• Ceviz, N. Ö., Tektaş, M., Yayla, A., Tektaş, N., Sarıkaş, A., & Polat, Z. (2016). Meslek yüksekokullarında öğrenim gören gençlerin girişimcilik eğilimleri üzerine bir araştırma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(37), 319-331.
• Chen, Y.-F., & Lai, M.-C. (2010). Factors ınfluencing the entrepreneurial attitude of taiwanese tertiary-level business students. Social Behavior and Personality: An International Journal, 38(1), 1-12.
• Christianti, M., Cholimah, N., & Suprayitno, B. (2015). Development of entrepreneurship learning model for early childhood. Asia Pacific Journal of Multidisciplinary Research, 3(3), 65-70.
• Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Siyasal Kitapevi.
• Çelik, Y. (2021). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan bazı becerilerin kazandırılmasına yönelik öğretmen görüşleri. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1)733-765. https://doi.org/10.33711/yyuefd.919620
• Çelikkaya, T. (2011). Sosyal bilgiler programında yer alan becerilerin kazandırılma düzeyi: Öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3), 969-990.
• Çetin, Ş., Şahin, Ç., Mertol, H., Arcagök, S., & Girgin, D. (2017). Öğrencilerin sosyal bilgiler dersindeki girişimcilik becerileri: Bilsem ve ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin karşılaştırılması. Türk Üstün Zekâ ve Eğitim Dergisi Turkish Journal of Giftedness and Education, 7(2), 110-125.
• Çiçek, R., & Durna, U. (2012). Meslek idealleri ve girişimcilik niyetleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), s: 17-31.
• Daliman, D., Sulandari, S., & Rosyana, I. (2019). The achievement of entrepreneurship competence and entrepreneurial ıntentions: gender role, attitude and perception of entrepreneurship controls mediation. Journal of Social Studies Education Research, 10(4), 392-426.
• Damar, A. (2015). Girişimci kişilik özelliklerinin öğrencilerin girişimcilik eğilimlerine etkisi: Sannio Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi'nde karşılaştırmalı bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Deveci, H. (2015). Çocuklara girişimcilik kazandırmada sosyal bilgilerin rolü: Bir araştırma örneği. Pegem Akademi
• Doğan, H. (2014). İlkokul programında yer alan ortak temel becerilerin öğrenci çalışma kitaplarında bulunan etkinliklerde yer alma düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Drisko, J. W., & Maschi, T. (2016). Content analysis. Pocket Guides to Social Work R. Eraslan, L. (2011). İlköğretim programlarında girişimcilik öğretimi. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 82-94.
• Erikson, E. H. (1963). Childhood and society. New York: Penguin. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, N. (2012). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill Book Company.
• Giorgi, A. (1997). The Theory, practice, and evaluation of the phenomenological method as a qualitative research procedure. Journal of Phemomenological Psychology, 28(2), 235-260. https://doi.org/10.1163/156916297X00103
• Gömleksiz, M. N., & Kan, A. Ü. (2009). Sosyal bilgiler dersi öğretim programının eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve girişimcilik becerilerini kazandırmadaki etkililiğinin belirlenmesi (Diyarbakır İli Örneği). Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 8(1), 39-49.
• Güney, S. (2015). Girişimcilik: Temel kavramlar ve bazı güncel konular. Siyasal kitabevi.
• Güven, S. (2010). Hayat bilgisi dersi öğretim programlarının girişimcilik özellikleri açısından incelenmesi. E-Journal of New World Sciences Academy, 5(1), 49-57.
• Hassi, A. (2016). Effectiveness of early entrepreneurship education at the primary school level: Evidence from a field research in Morocco. Citizenship, Social and Economics Education, 15(2), 83-103. https://doi.org/10.1177/2047173416650448
• Hiscrich, D. R., & Peters, M. P. (2002). Entrepreneurship. USA: Mc. Graw-HillIrwin.
• Huber, L. R., Sloof, R., &Van Praag, M. (2014). The effect of early entrepreneurship education: Evidence from a field experiment. European Economic Review, 72, 76-97.
• İbicioğlu, H., Özdaşlı, K., & Alparslan, A. M. (2009). Girişimci özellikler ve girişimcilik türü tercihi üzerinde ebeveyn etkisi: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi araştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 12(1-2), 521-538.
• İrmiş, A., & Barutçu, E. (2012). Öğrencilerin kendilerini girişimci bir kişiliğe sahip görmelerini ve iş kurma niyetlerini etkileyen faktörler: Bir alan araştırması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(2), s: 1-25.
• Keleş, N., Özkan, T., Doğaner, M., & Altınoğlu, A. E. (2012). Önlisans öğrencilerinin girişimcilik düzeylerini belirlemeye yönelik bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 5(9), 107-118.
• Kahraman Uygun, R. (2016). Girişimcilik teori ve uygulamaları. Ekin Yayınevi.
• Kahya, L. A. (2016). Ortaokul ve ortaöğretimde girişimcilik eğitimi. Yüksek Lisans Tezi, Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Karakılçık, N., & Uçar, S. (2022). Bazı temel girişimcilik becerilerinin okul dışı öğrenme ortamlarında gelişiminin betimlenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 221-234. https://doi.org/10.24315/tred.886096
• Kaya, A. (2017). Bilişim ve iletişim ışığında girişimcilik ve KOBİ yönetimi. Eğitim Yayınevi.
• Kerse, G., Babadağ, M., & Kerse, Y. (2017). Girişimcilik eğitiminin girişimcilik niyetine etkisi: girişimsel öz-yetkinliğin aracı rolü. Journal of Suleyman Demirel University Institute of Social Sciences, 29(4).
• Koh, H. C. (1996). Testing hypotheses of entrepreneurial characteristics: A study of hong kong mba students. Journal of Managerial Psychology, 11(3), 12-25.
• Korkmaz, O. (2012). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik eğilimlerini belirlemeye yönelik bir araştırma: Bülent Ecevit Üniversitesi örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 209-226.
• Laura Rosendahl, H., Randolph Sloof M., &Van P. (2014). The effect of early entrepreneurship education: Evidence from a field experiment. European Economic Review 72(2014), 76–97. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2014.09.002
• Lipset, S. M. (2018). Values, education, and entrepreneurship. İçinde (s.39-75). Promise of development. Routledge.
• Lourdes Cárcamo-Solís, M., Pilar Arroyo-López, M., Carmen Alvarez-Castañón, L. and García-López, E. (2017). Entrepreneurship in primary schools. The Mexican Experience of “My First Enterprise: Entrepreneurship by Playing”. Teaching and Teacher Education, 64, 291-304. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.02.013
• Marangoz, M. (2013). Girişimcilik. İstanbul: Beta Yayıncılık.
• MEB. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Milli Eğitim Bakanlığı.
• Meyer, J. W., Kamens, D., & Benavot, A. (2017). School knowledge for the masses: World models and national primary curricular categories in the twentieth century (Vol. 36). Routledge.
• Montes-Martínez, R., & Ramírez-Montoya, M. S. (2021). Systematic mapping: educational and social entrepreneurship innovations (2015–2020). Education+ Training. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/ET-04-2021
• Örge Yaşar, F. (2014). Nitel bir araştırma: Türkçe dersinde beceri eğitimi, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(6), 865-886. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.6727
• Özer B., H., M., & M., Y. (2011). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin girişimcilik becerilerinin belirlenmesi. 10. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu, 5-7 Mayıs 2011, Sivas, Türkiye.
• Paço, A. D., & Palinhas, M. J. (2011). Teaching entrepreneurship to children: Acasestudy. Journal of Vocational Education ve Training, 63(4), 593-608. http://dx.doi.org/10.1080/13636820.2011.609317
• Patton, M. Q. (1980). Qualitative evaluation methods (Vol. 381). Beverly Hills, CA: Sage publications.
• Pehlivanoğlu, F., & Kayan, K. (2019). Türkiye’de girişimcilik: Mevcut durum analizi ve çözüm önerileri. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 58-78.
• Polat, S., Koçak, B., Çermik, F., Meral, E., & Boztaş, M. (2015). İlköğretim sosyal bilgiler ders kitaplarının girişimcilik kazanımı açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. EKEV Akademi Dergisi, 13(62), 455-470.
• Rahi, S., Zaheer, M., & Ali, H. F. (2021). Impact of entrepreneurshıp educatıon on entrepreneurıal ıntentıon wıth medıatıng role of desıre for success. economic and social development: Book of Proceedings, 227-233.
• Rawhouser, H., Cummings, M., & Newbert, S. L. (2019). Social impact measurement: Current approaches and future directions for social entrepreneurship research. Entrepreneurship Theory and Practice, 43(1), 82-115. https://doi.org/10.1177/1042258717727718
• Rosendahl Huber, L., Sloof, R., & Van Praag, M. (2014). The effect of early entrepreneurship education: evidence from a randomized field experiment. European Economic Review, 72, 76-97.
• Ruskovaara, E., & Pihkala, T. (2013). Teacher simplementing entrepreneurship education: Classroom practices. Education + training, 55(2), 204-216. https://doi.org/10.1108/00400911311304832
• Sarı, D., & Katrancı, M. (2021). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin girişimcilik eğilimlerinin incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 334-360. https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2021.07.03.006
• Samydevan, V., Mohd Amin, M. R. B., & Piaralal, S. K. (2021). Determinants of entrepreneurial intention among school students in Malaysia: An empirical study. Journal of Education for Business, 96(6), 359-365. https://doi.org/10.1080/08832323.2020.1837057
• Seikkula-Leino, J., Satuvuori, T., Ruskovaara, E., & Hannula, H. (2015). How do finnish teacher educator simplement entrepreneurship education?. Education+Training, 57(4), 392-404. https://10.1108/ET-03-2013-0029
• Selanik Ay, T., & Acar, Ş. (2016). Sınıf öğretmenlerinin girişimcilik becerisi kazandırmaya ilişkin görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(58), 960-976. https://doi.org/10.17755/esosder.258829
• Semerci, N., & Yelken, T. Y. (2010). İlköğretim programlarındaki ortak temel becerilere ilişkin öğretmen görüşleri (Elazığ ili örneği). Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 8(2), 47-54.
• Sirelkhatim, F., & Gangi, Y. (2015). Entrepreneurship education: A systematic literatüre review of curricula contents and teaching methods. Cogent Business ve Management, 2: 1052034. https://doi.org/10.1080/23311975.2015.1052034
• Sontay, G., & Karamustafaoğlu, O. (2023). Ortaokul öğrencilerinin girişimcilik becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 53-72. DOI: https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2023.09.01.003.
• Tahiroğlu, M., & Meydan, A. (2017). Okul kooperatifçilik çalışmalarının öğrencilerinin girişimcilik becerileri ve girişimci kişilik özellikleri açısından değerlendirilmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi 52, 572-586. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.17.12.855
• Tarhan, M., & Kılıç, F. (2017). Sosyal bilgiler eğitiminde girişimcilik becerisinin kazandırılmasına yönelik kaynaklar bibliyografyası. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 1974-1993. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363986 Tarhan, M. (2021). Girişimcilik becerisinin kazandırılması bağlamında girişimcilerin öz yaşam öykülerine yönelik bir değerlendirme. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 74-86. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.60703-815358
• Taş, H. Y., & Şimşek, İ. (2017). Türkiye ve Dünya’dan sosyal girişimcilik örnekleri ve istihdama katkıları. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 6(16), 480-497.
• Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153- 182.
• Tican, C. (2019). Pre-service primary school and pre-school teachers' perception of individual entrepreneurship and opinions about their creative thinking tendency. International Journal of Educational Methodology, 5(4), 591-606. https://doi.org/10.12973/ijem.5.4.591
• Uğur, B. (2015). Girişimcilik eğitiminin ilköğretim programlarına konulmasına yönelik model önerisi. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Van Manen, M. (2007). Phenomenology of practice. Phenomenology ve Practice. 1(1), 11-30. https://doi.org/10.29173/pandpr19803.
• Yıldırım A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yılar, M. B., & Çam, İ. D. (2023). Güncel sosyal bilgiler ders kitaplarinda girişimcilik. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 53-68. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1065291
• Yurtseven, E. & Ergün, M. (2018). İlkokul öğrencilerinin girişimcilik becerilerinin geliştirilmesine yönelik öğretmen görüşleri. International Journal of Social Science Research, 7 (1), 118-140.
• Yurtseven, R (2020). İlkokulda girişimcilik öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Yüceol, N. (2018). Girişimcilik eğitimi alan kişilerin girişimci kişilik özellikleri ve girişimcilik eğilimi arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü