Bilsem öğrencilerinin Bilsem’e ilişkin metaforik algıları

Öz

Bu araştırmada, özel yetenekli öğrencilerin BİLSEM’e ilişkin algılarının metaforlar yoluyla ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik (olgu bilim) desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Orta Karadeniz Bölgesi'nde yer alan bir Bilim ve Sanat Merkezine kayıt olan destek eğitim programı öğrencileri ile merkezin kayıtlı proje programı öğrencileri oluşturmaktadır. Toplamda 138 öğrencinin katıldığı araştırmada veriler ‘Bilsem ………………… gibidir çünkü …………………’ metafor cümlesi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Öğrencilerin toplamda 54 metafor ürettiği çalışmada, destek eğitim programı öğrencileri için eğitim yönüyle BİLSEM, eğlenceli yönüyle BİLSEM, keşfedici yönüyle BİLSEM, doğa yönüyle BİLSEM temaları oluşturulurken; proje programı öğrencileri için rehber ve destek veren yönüyle BİLSEM, doğa ve çevre yönüyle BİLSEM, eğitim yönüyle BİLSEM, mekân yönüyle BİLSEM temaları oluşturulmuştur. Destek eğitim programı öğrencilerinin en çok kullandığı metaforlar eğlence, okul ve kitap olurken; proje programı öğrencilerinin en çok kullandığı metaforlar aile, pusula ve rahatlama yeri olmuştur. Bulgular öğrencilerin BİLSEM’i sadece bir öğrenme ortamı olarak değil, bir eğlence merkezi, bir keşif alanı olarak gördüklerini göstermektedir. Araştırma öğrencilerin BİLSEM’de rahatladıklarını, BİLSEM’in aile sıcaklığında bir mekân olduğunu ve öğrencilerin BİLSEM’i ufuklarını genişletmeyi amaçlayan, herkese yetenekleri doğrultusunda eğitim verilen, her zaman doğru yönü buldurmaya çalışılan bir ortam olarak gördükleri sonucunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bilim ve Sanat Merkezi
• özel yetenekli öğrenci
• metafor
• algı

The metaphorical perceptions of SAC students regarding SAC

Abstract

This study aims to reveal the perceptions of gifted students about Science and Art Center (SAC) through metaphors.It is conducted with phenomenological design. The study group consists of support and project program students at SAC in the Central Black Sea Region during 2023-2024 academic year. The data were obtained from 138 students using the metaphor statement 'SAC is like ..................... because .....................'. and analyzed through content analysis method. The students from both programs developed 54 metaphors in total. For the supportprogram, the themes are identified asSAC with its; educational, fun, exploratory andnature aspect while for the project program SAC as; a mentor and supporter, nature and environment,an educational institutionanda location. The metaphors most frequently formed by support program students are fun, school and bookwhereas family, compass and a chill out place for project programstudents.The findings show that students perceive SAC not only as a learning environment butas an entertainment and discovery center. It is concluded SACmake students feel relaxed with the atmosphereof familywarmth and students perceive SAC as an environment that aims to broaden their horizons, supportin line with their ability and orient to find the right path.

Keywords

• Science and Art Center
• gifted student
• metaphor
• perception

Kaynakça

1. Afat, N., & Konik, A. K. (2018). Üstün zekâlı çocuğu olan ebeveynlerin farkındalıkları: Bir ölçek geliştirme çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 47(220), 79-104.
2. Akarsu, Ö., & Mutlu, B. (2017). Üstün yetenekli çocukları anlamak: Çocukların sosyal ve duygusal sorunları. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 112-116.
3. Alexopoulou, A., Batsou, A., & Drigas, A. (2019). Resilience and academic underachievement in gifted students: causes, consequences and strategic methods of prevention and ıntervention. International Journal of Online & Biomedical Engineering, 15(14), 78-86.
4. Altındiş, Z. T. (2016). BİLSEM öğretmenlerinin uzaktan eğitim sürecine yönelik metaforik algıları. Türk Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(3), 576-603.
5. Aslan, H., & Doğan, Ü. (2016). Üstün yetenekli öğrencilerin devam ettikleri okulları ile Bilim ve Sanat Merkezine ilişkin metaforik algıları: karşılaştırmalı durum çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 335-350.
6. Bahçeci, F., & Epçaçan, U. (2020). Özel yetenekli öğrenciler için bir bilmece: birden fazla eğitim kurumunda olmak. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(17), 23-38.
7. Barış, N., & Ecevit, T. (2019). Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde STEM uygulamaları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 13(1), 217-233.
8. Bayar, S., Arslan, D., & Avcı, G. (2020).Özel eğitim öğretmen adaylarının üstün zekâ kavramına yönelik algısı. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(3), 232-253.

9. Bıçakcı, M., & Baloğlu, M. (2020). Üstün zekâlılarda beklenmedik düşük başarı (BDB): özellikler, etken faktörler ve müdahale. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(3), 771-798.
10. Bolat, H. (2020). Üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin bilim ve sanat merkezindeki ve okuldaki sosyal bilgiler dersine yönelik metaforik algıları. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 1135-1144.
11. Çetin, A. (2023). Üstün yetenekli çocukların özellikleri hakkındaki görüşler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 77-88.
12. Çetin, K. A., & Çetin, N. (2024). Özel yetenekli öğrencilerin eğitimine ilişkin veli görüşleri. Ulusal Eğitim, Toplum ve Dünya Dergisi, 1(1), 1-19.
13. Çiloğlu, S., & Kılıç, D. B. (2022). Bilim ve Sanat Merkezleri'nde (BİLSEM) öğrenim görmekte olan müzik birimi öğrencilerinin yaşadıkları sorunların incelenmesi. O. Zahal & H. Taş (Edt.), Eğitimde güncel araştırmalar (ss. 131-142). Gece Kitaplığı.
14. Dakhlallah, N. M., & Ahmad, J. A. S. (2022). Social and emotional characteristics of gifted children. Journal of Positive School Psychology, 6(8), 728–740.
15. Demirkaya, H., Ünal, O., & Bozan, İ. (2021). Ebeveynlerinin bakış açısından üstün yetenekli çocuklar. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1671-1687
16. Doğan, Ü., Koyuncu, M., & Doğan, A. (2020). Özel yetenekli çocukların ve ebeveynlerinin oyun kavramına yönelik metaforik algıları. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(8), 265-281.
17. Duruğa, M., & Doğan, Ü. (2021).Özel yetenekli öğrencilerin psikolojik danışmana ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 92-103.
18. Edmonds, W.A. ve Kennedy, T.D. (2017). In an applied guide to research design: Quantitative, qualitative, and mixed method. Sage.
19. Epçaçan, U., & Behçet, O. (2019). Özel yetenekli öğrencilerin Bilsem’deki öğretim uygulamalarına ilişkin görüşleri. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(13), 139-166.
20. Epçaçan, U., Pesen, A., & Üzüm, B. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin algıları üzerinden okul ve Bilim ve Sanat Merkezi. Özel Egitim Dergisi, 21(2), 289-297.
21. Eren, F., Ömerelli Çete, A., Avcil, S., & Baykara, B. (2018). Emotional and behavioral characteristics of gifted children and adolescents. Psychiatry Investigation, 55(2), 105-112.
22. Girgin, D. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin desteklenmesi için gereken yeterlilikler: sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 19(74), 895-915.
23. Görgülü, D. (2023). Sınıfında özel yetenekli öğrenci bulunan sınıf öğretmenlerinin Bilim ve sanat Merkezlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Journal of Continuous Vocational Education and Training, 6(1), 18-34.
24. Hamza, E. A., Abo Mohamed, E., & Elsantil, Y. (2020). A systemic review based study of gifted and talented. Talent Development & Excellence, 12(2), 2888-2897.
25. Kalfa, E., & Alkar, Ö. Y. (2019). Üstün yetenekli çocuk ve ergenlerde mükemmelliyetçilik, ruminasyon ve depresyon ilişkisi: Derleme çalışması. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 6(1), 1-13.
26. Karasu, A., Bulduklu, B., Yılmaz, T., Güneşli, H., & Aydeniz, G. (2023). İlkokul öğretmenlerinin üstün zekâlı öğrencilere yönelik algıları. Ases Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 30-38.
27. Kaynar, H. (2023). Özel yetenekli öğrencilerde disiplinlerarası öğretim yaklaşımına dayalı düşünme becerileri öğretiminin öğrencilerin akademik ve düşünme becerilerine etkisi (Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi). Yök Tez Merkezi
28. Kocabaş, G. (2022). Özel yetenekli öğrencilerin temel fen kavramlarına ve fen dersi çalışmaya yönelik metaforik algıları: Alanya BİLSEM örneği (Yüksek lisans tezi, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi). Yök Tez Merkezi.
29. Kocabıyık, O. O. (2016). Olgubilim ve gömülü kuram: bazı özellikler açısından karşılaştırma. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 55-56.
30. Koç, İ. (2016). Üstün zekâlı ve üstün yetenekli öğrenci velilerinin Bilim ve Sanat Merkezi’yle ilgili görüşleri: Bir BİLSEM örneği. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 3(3), 1-10.
31. Kunt, K., & Tortop, H. S. (2013). Türkiye’deki üstün yetenekli öğrencilerin Bilim ve Sanat Merkezlerine ilişkin metaforik algıları. Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 117-127.
32. Kurnaz, A., & Ekici, S. G. (2020). BİLSEM tanılama sürecinde kullanılan zekâ testlerinin psikolojik danışmanların ve BİLSEM öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Çocuk ve Medeniye Dergisi, 5(10), 365-399.
33. Lockhart, K., Meyer, M. S., & Crutchfield, K. (2022). A content analysis of selected state plans for gifted and talented education. Journal of Advanced Academics, 33(1), 3-42.
34. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2013). Üstün yetenekli bireyler strateji ve uygulama planı 2013-2017. Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
35. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği.
36. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2021). Özel yetenekli bireylerin eğitimi strateji ve uygulama kılavuzu.
37. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023a). Bilim ve Sanat Merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme kılavuzu.
38. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023b). Milli eğitim istatistikleri. MEB Strateji Geliştirme Başkanlığı.
39. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Bilim ve Sanat Merkezleri yönergesi.
40. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
41. Nacaroğlu, O., & Arslan, M. (2019). Bilim ve Sanat Merkezlerinde yürütülen proje çalışmalarına ilişkin öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 15(3), 220-236.
42. Nacaroğlu, O., & Mutlu, F. (2020).Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin proje kavramına ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 992-1007.
43. Özarslan, M., Çetin, G., Yıldırım, O. B., & Salih, E. (2017). Üstün zekâlı ve yetenekli öğrenci ailelerinin BİLSEM biyoloji proje çalışmaları hakkındaki görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1411-1436.
44. Özsoy, Y. (2019). Ülkemizde özel yetenekli öğrenciler ve eğitimleri alanında faaliyet gösteren akademik dergilere genel bir bakış. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, (1), 40-53.
45. Öztürk, S. A. (2020). Kaynaştırma eğitimine ilişkin sosyal bilgiler alanında yapılan çalışmaların incelenmesi. Sosyal Bilgilerde Yenilikçi Araştırmalar Dergisi, 3(1), 70-89.
46. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S.B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
47. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55(55), 459-496.
48. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
49. Sağlam, A., Erbasan, Ö., & Çiftçi, S. (2022). BİLSEM sınıf öğretmenliği çerçeve programının yaratıcı düşünme becerileri bağlamında değerlendirilmesi. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 193-205.
50. Sarı, H., Çevik, Ö., Özkan, H. İ., & Ünalmış, M. (2023). COVID-19 salgını sürecinde Bilim ve Sanat Merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Turkish Special Education Journal: International, 5(1), 130-149.
51. Seyhan, H. G., & Okur, M. (2022). Üstün yetenekli öğrencilerde müfredat modelleri ve fen öğretimi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 3(1), 259-284.
52. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2018). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri (6. baskı). Anı Yayıncılık.
53. Stoeger, H., Balestrini, D. P., & Ziegler, A. (2018). International perspectives and trends in research on giftedness and talent development. In S. I. Pfeiffer, E. Shaunessy-Dedrick & M. Foley-Nicpon (Eds.), APA handbook of giftedness and talent (25-37). American Psychological Association.
54. Su, Ş. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin tarih dersine ilişkin algı düzeylerinin metaforlarla incelenmesi (BİLSEM örneği). Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 400-414.
55. Su, Ş., Sağlam, A., & Mutlu, Y. (2017). Bilim ve sanat merkezi öğrencilerinin “BİLSEM” ve “okul” kavramlarına ilişkin algı düzeylerinin metaforlarla karşılaştırılması. Journal of Gifted Education and Creativity, 4(3), 91-108.
56. Tonbul, Y., & Çiğdem, F. A. (2020). Bilsem denetim rehberinin yasal belgeler ve alanyazın temelinde incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(3), 36-62.
57. Torunoğlu, H. (2023). Bilim ve Sanat Merkezlerinde uygulanan programların öğrenci, veli ve öğretmen beklentilerine göre değerlendirilmesi (Doktora tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi). Yök Tez Merkezi.
58. Torunoğlu, H., Ünal, M., & Karabay, E. (2021). Bilim ve Sanat Merkezleri İngilizce öğretim programının öğretmen görüşlerine dayalı olarak incelenmesi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 12(44), 278-292.
59. Tümen, S. D. (2019). Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin öğrenmeye ilişkin tutumları: Bolu BİLSEM örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(5), 257-267.
60. Ünal, D., Erdoğan, D. G., & Demirhan, E. (2016). BİLSEM’nde öğrenim gören çocukların anne ve babalarının üstün yetenekli çocuk kavramına dair metaforik algıları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5, 266-274.
61. Ünalan, S. (2022). Özel yetenekli öğrencilerin koronavirüs ve pandemi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi: Alanya BİLSEM örneği (Yüksek lisans tezi, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi) Yök Tez Merkezi.
62. Üstün, A., & Deniz, K. (2023). Özel yetenekli öğrencilerin rehberlik hizmetleri ve rehber öğretmene ilişkin algıları: Metafor çalışması. Social Sciences Studies Journal (Sssjournal), 9(110), 6527-6540. Vaivre-Douret, L. (2011). Developmental and cognitive characteristics of “high-level potentialities” (highly gifted) children. International Journal of Pediatrics, 2011(1), 420297.
63. Yavuz, O. (2018). Özel yetenekli öğrencilerde internet ve oyun bağımlılığı ile algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 2(4), 281-296.
64. Yerli, M. S. (2022). Velilerin BİLSEM’e yönelik algıları: Kahta BİLSEM örneği. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 8(2), 110-117.
65. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
66. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.