Araştırma Makalesi

Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi

Sayı: 75 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi

Öz

Eğitimde üst düzey düşünme becerilerin ölçülmesinde ve değerlendirilmesinde modern eğitim anlayışı bağlamlara dayanmaktadır. Bu bağlamlar salt bilginin kullanılmasını değil transfer, analitik çözümleme, eleştirel düşünme gibi çeşitli üst düzey düşünme becerilerin de kullanılmasını gerektirmektedir. Öğrencilerin farklı bağlamlar arasında bilgi transferi yapması, bağlamdaki bilgiler üzerinde stratejiler geliştirerek analitik olarak çözümlemesi ve farklı çözüm alternatifleri geliştirebilmesi beklenmektedir. Üst düzey düşünme becerileri ölçen, açık, anlaşılır ve düzeye uygun bağlamlar kaliteli bağlamlar olarak değerlendirilirken, bu bağlam ile karşılıklı bağımlılık gösteren, bağlama uygun, açık ve anlaşılır sorular da kaliteli olarak değerlendirilmektedir. . Bu araştırma “Çevrimiçi Bilişsel Tanıya Dayalı İzleme Modelinin Üst Düzey Düşünme Becerilerine Etkisi” başlıklı 120K850 numaralı TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında yürütülmüş ve ilk yazarın doktora tez çalışmasından türetilmiş olup, uzmanların niceliksel olarak bağlam ve sorularını değerlendirebileceği ölçekler geliştirilmiştir. Bağlam kalitesini değerlendirme ölçeğinin Cronbach alfa değeri .81 olarak belirlenirken doğrulayıcı faktör analizinde uygun uyum indekslerine ulaşıldığı gözlenmiştir; χ2/sd = 2.58, RMSEA = .09, SRMR = .05, CFI = .99, GFI = 0.97. soru kalitesini değerlendirme ölçeğinin de Alfa değerinin .84 olduğu tespit edilirken uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlarda olduğu görülmüştür; χ2/sd = 4.49, RMSEA = 0.08, SRMR = .03, CFI = .99, GFI = .96. İki ölçek arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir; r = .57, p < .001.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma Ege Üniversitesi ve TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

120K850 TÜBİTAK 1001

Etik Beyan

Bu çalışma Ege Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun (Protokol No: 721) 02.12.2020 tarihli 15/01 toplantısında alınan onay kararı ile yürütülmüştür.

Teşekkür

Çalışmayı destekleyen Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Alaimi, M., Law, E., Pantasdo, K. D., Oudeyer, P.-Y., & Sauzeon, H. (2020). Pedagogical agents for fostering question-asking skills in children. arXiv preprint arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2004.03472
  2. Barnett, S. M., & Ceci, S. J. (2002). When and where do we apply what we learn?: A taxonomy for far transfer. Psychological Bulletin, 128(4), 612-637. http://doi.org/10.1037/0033-2909.128.4.612
  3. Baysal, E. A., & Ocak, G. (2022). University Students' Cognitive Bias in the Context of Their Analytical Thinking Skills: A Reliability and Validity Study. International Journal of Progressive Education, 18(3), 205–225. https://doi.org/10.29329/ijpe.2022.439.14
  4. Beno, P., & Kovacova, B. (2020). Structured, Analytical and Critical Thinking in the Educational Process of Future Teachers. Acta Educationis Generalis, 10(3), 111–118. https://doi.org/10.2478/atd-2020-0024
  5. Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for Quality Learning at University (Eds. 4). Open University Press.
  6. Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of Educational Objectives, Handbook I: The Cognitive Domain. David McKay Co Inc.
  7. Bransford, J. D., & Schwartz, D. L. (1999). Rethinking transfer: A simple proposal with multiple implications. Review of Research in Education, 24(1), 61-100.
  8. Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School. National Academy Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitimde ve Psikolojide Ölçme Teorileri ve Uygulamaları, Ölçek Geliştirme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

25 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 75

Kaynak Göster

APA
Gürlük, Y. O., Korkmaz, M., & Başokçu, T. O. (2025). Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 75, 59-73. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525187
AMA
1.Gürlük YO, Korkmaz M, Başokçu TO. Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 2025;(75):59-73. doi:10.21764/maeuefd.1525187
Chicago
Gürlük, Yılmaz Orhun, Mediha Korkmaz, ve Tahsin Oğuz Başokçu. 2025. “Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 75: 59-73. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525187.
EndNote
Gürlük YO, Korkmaz M, Başokçu TO (01 Temmuz 2025) Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 75 59–73.
IEEE
[1]Y. O. Gürlük, M. Korkmaz, ve T. O. Başokçu, “Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi”, Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 75, ss. 59–73, Tem. 2025, doi: 10.21764/maeuefd.1525187.
ISNAD
Gürlük, Yılmaz Orhun - Korkmaz, Mediha - Başokçu, Tahsin Oğuz. “Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 75 (01 Temmuz 2025): 59-73. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525187.
JAMA
1.Gürlük YO, Korkmaz M, Başokçu TO. Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 2025;:59–73.
MLA
Gürlük, Yılmaz Orhun, vd. “Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 75, Temmuz 2025, ss. 59-73, doi:10.21764/maeuefd.1525187.
Vancouver
1.Yılmaz Orhun Gürlük, Mediha Korkmaz, Tahsin Oğuz Başokçu. Üst düzey düşünme becerilerinin ölçümüne yönelik bağlam ve soru değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 01 Temmuz 2025;(75):59-73. doi:10.21764/maeuefd.1525187

   Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

33574