Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Dijital ebeveynlik, çocuklarının dijital medya araçlarını kullanımlarına yönelik ebeveynlerin ortaya koydukları tutum ve davranışlardır. Bu çalışmada, ebeveynlerin dijital ebeveynlik yaklaşımlarına yönelik tutumlarının ölçülmesi amacıyla geliştirilen ölçme aracının psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya İstanbul’da yaşayan ve çocuklarını yaşları 6-18 arasında değişen 355 ebeveyn gönüllü olarak katılmıştır. Çalışma grubunun yaş ortalaması 40.9’dur. Çalışmanın güvenirlik analizlerinden test-tekrar test uygulaması ise 34 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda, toplam varyansın % 46.109’unu açıklayan iki faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır. Bu yapı için gerçekleştirilen doğrulayıcı factor analizi aracılığıyla uyum değerlerinin modeli doğruladığı belirlenmiştir (Ki-kare χ2/sd= 3,305, GFI= .92, AGFI=.89, CFI=.87, RMSEA=.08 ve RMR=.05). Ölçeğin iç tutarlılık katsayıları .724 ile .776 arasında, iki yarı test-güvenirlik katsayıları .631 ile .764 arasında değişmektedir. Geçen zamana kıyasla güvenirliğin değerlendirilmesi için yapılan Bağımlı Örneklem t-Testi sonuçlarına göre, her iki faktör açısından da çalışma grubunun ön ve son test puanları arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Bu sonuçlara ışığında Dijital Ebevynlik Tutum Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görüşüne varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albarracin, D., Wang, W., Li, H., & Noguchi, K. (2008). Structure of attitudes: Judgments, memory, and implications for change W.D. Crano ve R. Prislin (Ed). Attitudes and Attitude Change, içinde (19- 40). NY: Psychology Press, Taylor & Francis.Bollen, K. A. (1989). Structural equations with latent variables. NY: Wiley.Brown, M. & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. K. Bollen & J. Long, (Eds), Testing Structural Equation Models (s.136–162). London: Sage Publications. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.Büyükşahin-Çevik, U., & Çelikkaleli, Ö. (2010). Ergenlerin arkadaş bağlılığı ve internet bağımlılığının cinsiyet ebeveyn tutumu ve anne baba eğitim düzeylerine göre incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3).Byrne, B. M. (1994). Structural equation modeling with EQS and EQS/Windows. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.Byron, T. (2008). Safer children in a digital world: The report of the Byron Review: Be safe, be aware,havefun.http://dera.ioe.ac.uk/7332/7/Final%20Report%20Bookmarked_Redacted.pdfCan, A. (2013). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel very analizi. Ankara: Pegem Akademi. Canan F., Yıldırım O., Ustunel-Yıldırım, T., Gjergji, S., Kaleli-Hisarvant, A., Gunes C., & Ataoglu, A. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 17(1), 40-45.https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0733Clark, L. S., 2011. Parental mediation theory for the digital age. Communication Theory, 21(4), 323–343. doi: 10.1111/j.1468-2885.2011.01391.xÇelik, H. C. & Kahyaoğlu, M. (2007). İlköğretim öğretmen adaylarının teknolojiye yönelik tutumlarının kümeleme analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(4), 571-586.Dilmaç, B., & Aydoğan, D. (2010). Parental attitudes as a predictor of cyber bullying among primary school children. World Academy of Science, Engineering and Technology, 67, 167-171.Field, A. (2009). Discovering Statics Using SPSS. London: SAGE Publications Ltd. Hamer, M., Stamatakis, E. & Mistras, G. (2009). Psychological distress, television viewing and physical activity in children aged 4 to 12 year. Pediatrics, 123 (5), 1263-1268. Higgins, S., Xiao, Z., & Katsipataki, M. (2012). The impact of digital technology on learning: A summary for the education endowment foundation. Durham, UK: Education Endowment Foundation and Durham University.Hu, L.T., & Bentler, P.M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structural Analysis: conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55. İskoçya Hükümeti Raporu (2015). Literature Review on the Impact of Digital Technology on Learning and Teaching. Scottish Government. http://dera.ioe.ac.uk/24843/1/00489224.pdfIten, N., & Petko, D. (2016). Learning with serious games: Is fun playing the game a predictor of learning success?. British Journal of Educational Technology, 47(1), 151-163.İnan-Kaya, G., Mutlu-Bayraktar, D., & Yılmaz, Ö. (Baskıda). Digital parenting: Perceptions on digital risks. Kildare, C. A., & Middlemiss, W. (2017). Impact of parents mobile device use on parent-child interaction: A literature review. Computers in Human Behavior, 75, 579-593.Kostyrka‐Allchorne, K., Cooper, N. R., & Simpson, A. (2017). Touchscreen generation: children's current media use, parental supervision methods and attitudes towards contemporary media. Acta Paediatrica, 106(4), 654-662.Lampard, A.M., Jurkowski, J.M., & Davison, K.K. (2013) Social-cognitive predictors of low-income parents' restriction of screen time among preschool-aged children. Health Education & Behavior, 40 (5), 526-530.Lauricella, A. R., Wartella, E., & Rideout, V. J. (2015). Young children's screen time: The complex role of parent and child factors. Journal of Applied Developmental Psychology, 36, 11-17.Livingstone, S., Haddon, L., Görzig, A., & Ólafsson, K. (2011). Risks and safety on the Internet: e perspective of European children. EU Kids Online, LSE: Full findings. London, England. Livingstone, S. and Haddon, L. (2009). EU Kids Online: Final report. Deliverable D6.5 for the EC Safer Internet Plus Programme. London: EU Kids Online, LSE. http://eprints.lse.ac.uk/24372/ Livingstone, S., Mascheroni, G. and Staksrud, E. (2015). Developing a framework for researching children’s online risks and opportunities in Europe. London: EU Kids Online. http://eprints.lse.ac.uk/64470/ Livingstone, S., Nandi, A., Banaji, S. & Stoilova, M. (2017). Young adolescents and digital media: uses, risks and opportunities in low- and middle-income countries: a rapid evidence review. Gage, London, UK. http://eprints.lse.ac.uk/83753/ Livingstone, S., Ólafsson, K., Helsper, E. J., Lupiáñez-Villanueva, F., Veltri, G. A., & Folkvord, F. (2017). Maximizing opportunities and minimizing risks for children online: The role of digital skills in emerging strategies of parental mediation. Journal of Communication, 67(1), 82-105.Makri-Botsari, E. & Karagianni, P. (2014). Cyber-bullying in Greek adolescents: The role of parents. Procedia—Social and Behavioral Sciences, 116, 3241–3253.Meydan, C.H. & Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık. Nathanson, A. I. (1999). Identifying and explaining the relationship between parental mediation and children's aggression. Communication Research, 26(2), 124-143.Neumann, M. M. (2014). An examination of touch screen tablets and emergent literacy in Australian pre-school children. Australian Journal of Education, 58(2), 109-122.Nikken, P., & Jansz, J. (2014). Developing scales to measure parental mediation of young children's internet use. Learning, Media and Technology, 39(2), 250-266.Nikken, P., & Schols, M. (2015). How and why parents guide the media use of young children. Journal of Child and Family Studies, 24(11), 3423-3435.Ortiz, R.W., Green, T. & Lim, H. (2011) Families and home computer use: Exploring parent perceptions of the importance of current technology. Urban Education, 46 (2), 202-215.Padilla-Walker, L.M. (2006). Peers I can monitor, it's media that really worries me!”: Parental cognitions as predictors of proactive parental strategy choice. Journal of Adolescent Research, 21(1), 56-82.Palaiologou, I. (2016) Children under five and digital technologies: implications for early years pedagogy. European Early Childhood Education Research Journal, 24(1), 5-24, DOI: 10.1080/1350293X.2014.929876 Park, S., & Lee, Y. (2017). Associations of body weight perception and weight control behaviors with problematic internet use among Korean adolescents. Psychiatry Research, 251, 275-280.Rideout, V.J. (2013). Zero to eight: Children's media use in America 2013. Common Sense Media: San Francisco, CA .Roseberry, S., Hirsh‐Pasek, K., & Golinkoff, R. M. (2014). Skype me! Socially contingent interactions help toddlers learn language. Child Development, 85(3), 956-970.Schermelleh-Engel, K. & Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.Rosen, L. D., Whaling, K., Carrier, L. M., Cheever, N. A., & Rokkum, J. (2013). The media and technology usage and attitudes scale: An empirical investigation. Computers in Human Behavior, 29(6), 2501-2511.Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A beginner's guide to structural equation modeling, Second edition. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.Staksrud, E. & Livingstone, S. (2009). Children and online risk: powerless victims or resourceful participants? Information, Communication and Society, 12 (3), 364-387. DOI: 10.1080/13691180802635455 Steiger, J. H. (1990). Structural model evaluation and modification: An interval estimation approach. Multivariate Behavioural Research, 25, 173-180.Subrahmanyam, K., Kraut, R. E., Greenfield, P. M., & Gross, E. F. (2000). The impact of home computer use on children's activities and development. The Future of Children, 10(2),123-144.Şeker, H., & Gençdoğan, B. (2006). Psikolojide ve eğitimde ölçme aracı geliştirme. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın DağıtımTezbaşaran, A. (1996). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.Valcke, M., Bonte, S., DeWever, B., & Rots, I. (2010). Internet parenting styles and the impact on internet use of primary school children. Computers & Education, 55(2), 454–464.Wartella, E., Rideout, V., Lauricella, A. R., & Connell, S. (2013). Parenting in the age of digital technology. Report for the Center on Media and Human Development School of Communication Northwestern University. https://contemporaryfamilies.org/wp-content/uploads/2014/04/Wartella.pdfWe are social. (2017). Digital in 2017 global report. https://wearesocial.com/special-reports/digital-in-2017-global-overviewWong, Y. C. (2010). Cyber-parenting: Internet benefits, risks and parenting issues. Journal of Technology in Human Services, 28(4), 252-273.Yang, F., Helgason, A.R., Sigfusdottir, I.D., & Kristjansson, A.L. (2013) Electronic screen use and mental well-being of 10-12 year old children. European Journal of Public Health, 23 (3), 492-498. Yavuz, S. & Coşkun, A. E. (2008). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve düşünceleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 276-286.Zaman, B., & Nouwen, M. (2016). Parental controls: advice for parents, researchers and industry (EU kids online). http://eprints.lse.ac.uk/65388/
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
19 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
6 Şubat 2018
Kabul Tarihi
29 Mart 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 46
Cited By
Factors Affecting Parental Mediation Strategies in Children’s Technology Use: A Systematic Review
Journal of Computer and Education Research
https://doi.org/10.18009/jcer.925859Türkiye’de yapılan dijital ebeveynlik araştırmalarına yönelik bir içerik analizi çalışması
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.928805ANNELERDEKİ TEKNOLOJİ BAĞIMLILIĞI DÜZEYİ İLE DİJİTAL EBEVEYNLİK DÜZEYİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.51533/insanbilimleri.908582Dijital Ebeveynlik Farkındalığının Aile içi Roller ve Çocukta İnternet Bağımlılığına Göre İncelenmesi
e-International Journal of Educational Research
https://doi.org/10.19160/ijer.837749Matematik Öğretiminde Mobil Teknoloji Kullanımına Yönelik Veli Görüşleri
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.815348Teknoloji kullanımında ebeveyn tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi
https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262367DİJİTAL EBEVEYNLİK TUTUMU İLE ÇOCUKLARIN GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.14520/adyusbd.1111996Annelerin dijital ebeveynlik tutumları ile aile-çocuk internet bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
International Journal of Social Sciences and Education Research
https://doi.org/10.24289/ijsser.1181453Parents' awareness of the conscious use of applications on smart devices: A scale development study
Education and Information Technologies
https://doi.org/10.1007/s10639-022-11552-0Üniversite Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
International e-Journal of Educational Studies
https://doi.org/10.31458/iejes.600483Dijital Ebeveynlikte Dini Tutumlar Üzerine Nitel Bir Araştırma
Eskiyeni
https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1275504Dijital Ebeveynlik Tutumları İle Ergenlerde İnternet Bağımlılığı Ve Duyguları Yönetme Becerileri Arasındaki İlişki
Çocuk ve Gelişim Dergisi
https://doi.org/10.36731/cg.1298078An Investigation into the Levels of Digital Parenting, Digital Literacy, and Digital Data Security Awareness among Parents and Teachers in Early Childhood Education
Participatory Educational Research
https://doi.org/10.17275/per.23.85.10.5Riskler ve Olanaklar Arasında Dijital Ebeveynlik: Bibliyometrik Bir Analiz
TRT Akademi
https://doi.org/10.37679/trta.1324472Zamanın ve Dikkatin Bölündüğü Bir Dünyada Dönüşen Okuryazarlık Karşısında Dijital Ebeveynliğin Yetersizlikleri
TRT Akademi
https://doi.org/10.37679/trta.1328245Exploring of Parental Attitudes in the Context of the Digitalized Family
Journal of Education and Future
https://doi.org/10.30786/jef.1243788Digital Parenting in the Online Environments: A Review of Problems and Suggestions
Bartın University Journal of Faculty of Education
https://doi.org/10.14686/buefad.664141Exploring digital parenting awareness, self‐efficacy and attitudes in families with special needs children
British Journal of Educational Technology
https://doi.org/10.1111/bjet.13457Mobil Dijital Ebeveynlik Uygulamasının Katılım, İşlevsellik, Estetik ve Bilgi Boyutlarının Değerlendirilmesi
Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.53444/deubefd.1388335SAĞLIK YÖNETİMİ VE YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL TEKNOLOJİYE YÖNELİK TUTUMLARI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ: AMPİRİK BİR ANALİZ
Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1447547Designing, Developing and Examining the Effectiveness of a Machine Learning–Based Mobile Recommendation System for Parents' Digital Parenting Skills
Child & Family Social Work
https://doi.org/10.1111/cfs.13218Bebeklerde Dijital Teknoloji Kullanımı ve Dijital Ebeveynlik Davranışları Ölçeklerinin Geliştirilmesi
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.1457043Evaluation of Parents' and Teachers' Views on Digital Parenting Skills
International e-Journal of Educational Studies
https://doi.org/10.31458/iejes.1417362Öğretmenlerin Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları ile Dijital Bağımlılıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17860/mersinefd.1511726Designing and evaluating the effectiveness of e-content for the improvement of digital parenting competencies
Quality & Quantity
https://doi.org/10.1007/s11135-024-02051-0Ebeveynlerin Dijital Ebeveynlik Rollerini Üstlenme Süreçlerinin Çocukların Bilinçli Medya Tüketimine Yansıması
Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.17829/turcom.1489277Development of the parental knowledge-attitude scale for children’s use of digital devices: a methodological study
Journal of Health Sciences and Medicine
https://doi.org/10.32322/jhsm.1600766DİJİTAL EBEVEYNLİĞİN, AİLE İÇİ İLETİŞİM VE VELİNİN EĞİTİME KATILIMI ÜZERİNE ETKİSİ: YAPISAL EŞİTLİK MODELİ
Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi
https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1404734The Impact of Parents’ Digital Awareness on their Digital Attitude Behaviors
Comprehensive Child and Adolescent Nursing
https://doi.org/10.1080/24694193.2025.2511111Okul Öncesi Eğitimine Devam Eden 48-72 Aylık Çocukların Anne ve Babalarının Ebeveynlik Tutumları ile Medya Aracılıklarının İncelenmesi
Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.35675/befdergi.1587760EBEVEYNLERİN PROBLEMLİ VİDEO OYUNU OYNAMAYA YÖNELİK BİLGİ VE FARKINDALIĞININ İNCELENMESİ
Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute
https://doi.org/10.30794/pausbed.1631234Çocuklarda Ekran Bağımlılığı ve Bağımlılığın Açık Alanda Oyuna Yönelik Tutum Üzerindeki Etkisi
İmgelem
https://doi.org/10.53791/imgelem.1679744Digital Parenting in Early Childhood: Digital Technology Use and Parental Experiences of Children with Special Needs
Early Childhood Education Journal
https://doi.org/10.1007/s10643-025-02002-wDIGITAL PARENTING SELF-EFFICACY AND DIGITAL GAMING ADDICTION IN CHILDREN
İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi
https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1641651Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlerin Dijital Araçlara Yönelik Öz Yeterlikleri ve Tutumları
Cumhuriyet International Journal of Education
https://doi.org/10.30703/cije.1567623TÜRKİYE’DE YAPILAN DİJİTAL EBEVEYNLİK FARKINDALIĞI İLE İLGİLİ ARAŞTIRMALARIN DOKÜMAN ANALİZİ YÖNTEMİ İLE İNCELENMESİ*
Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.47525/ulasbid.1744249Dijital Ebeveynlik: Yeni Nesil Risklere Karşı Modern Ebeveynlik Stratejileri
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.14520/adyusbd.1737972The mediating role of e-health literacy in the effect of digital parenting on rational drug use in parents with school-age children: a structural equality model
Psychology, Health & Medicine
https://doi.org/10.1080/13548506.2026.2632397An examination of the relationship between parents' digital literacy levels and digital parenting attitudes
OPUS Journal of Society Research
https://doi.org/10.26466/opusjsr.1871275The Effect of Digital Parenting Education on the Digital Parenting Attitudes of Parents of 3-5-Year-Old Children with Problematic Technology Use
Child & Family Behavior Therapy
https://doi.org/10.1080/07317107.2026.2612942Dindarlık Temelli Ekran Kullanımı Yönlendirme Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.51553/bozifder.1767510