OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Fatma Betül Şenol; Nezahat Hamiden Karaca

doi:10.21764/maeuefd.606614

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların benlik kavramları ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubuna, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar İl Merkezindeki İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okul öncesi eğitim kurumları arasından basit rastgele örnekleme yöntemi ile 201 okul öncesi çocuğu ve ebeveynleri dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplama amacıyla, “Genel Bilgi Formu”, Villa ve Auzmendi (1992) tarafından geliştirilen ve Karaca ve Aral (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan “Çocuğun Benlik Kavramını Algılaması (Perception of Child Self-Concept-PCSC) Ölçme Aracı” ve Karabulut Demir ve Şendil (2008) tarafından geliştirilen “Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ”kullanılmıştır. Verilerin analizinde Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, benlik kavramı ölçeği puanlarında; ebeveyn tutum ölçeği alt boyutlarından demokratik tutum alt boyutu puanlarını anlamlı ve pozitif yönlü yordadığı, aşırı koruyucu tutum alt boyutu puanlarını anlamlı ve negatif yönlü yordadığı görülmektedir. Diğer alt boyutların ise benlik üzerindeki yordayıcılığının anlamlı düzeyde olmadığı saptanmıştır. Bu sonuçlara göre ebeveyn tutumunun çocukların benlik kavramları üzerinde oldukça etkili olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Benlik kavramı,ebeveyn tutumu,okul öncesi eğitimi,okul öncesi dönemdeki çocuklar

Kaynakça

Abd-El-Fattah, S. M., & Fakrooh, H. A. (2012). The relationship among parental psychological control and adolescents’ perfectionism and self-esteem: A partial least squares path analyses. Psycholoy. 3(5), 428-439.
Adana, F., & Kutlu, Y. (2009). Anne-baba tutumlarının adolesanların kendilik kavramı üzerine etkisi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(2), 18-23.
Alpar, R. (2018). Spor sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik. (5.baskı) Ankara: Detay Yayıncılık.
Argyle, M. (2008). Social encounters: Contributions to social interaction. New York: Routledge.
Berlin, L.J., Cassidy, J., & Appleyard, K. (2008). The influence of early attachments on other relationships. J. Cassidy & P.R. Shaver (Eds.), Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications (2nd ed.), 333–347. New York, NY: Guilford Press.
Bong, M., & Skaalvik, E. M. (2003). Academic self-concept and self-efficacy: How different are they really? Educational Psychology Review, 15(1), 1-40.
Broderick, P. C., & Blewitt, P. (2010). The life span human development for helping professionals. New Jersey, NJ: Pearson.
Brown, K.W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 822-848.

Cevher, F. N., & Buluş, M. (2006). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarında akademik benlik saygısı. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 28-39.
Çağdaş, A. (2008). Anne baba çocuk iletişimi. Ankara: Kök Yayıncılık.
DeHart, T., Pelham, B. W., & Tennen, H. (2006). What lies beneath: Parenting style and implicit self-esteem. Journal of experimental social psychology, 42(1), 1-17.
Dekovich, M., & Meeus, W. (1997). Peer relations in adolescence: Effect of parenting and adolescents’self-concept. Journal of Adolescence, 20, 163-176.
Demir, İ. ve Yavuzer, H. (2016). Yeni kuşak anne-babalar ve çocukları. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Erkan, S. (2010). Aile ve aile eğitimi ile ilgili temel kavramlar. F. Temel (Ed.). Aile Eğitimi ve Erken Çocukluk Eğitiminde Aile Katılımı, 3-43. Ankara: Anı Yayıncılık.
Eroğlu, F., & Parlar, H. (2018). Evli kadın ve erkeklerde psikolojik iyi oluşun ebeveyn tutumuna etkisinin incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17(33), 89-101.
Flett, G. L., & Hewitt, P. L. (2002). Perfectionism and maladjustment: An overview of theoretical, definitional, and treatment issues. G. L. Flett & P. L. Hewitt (Eds.), Perfectionism: Theory, Research, and Treatment, 5–31. Washington, DC: American Psychological Association.
Flett, G. L., Davis, R. A., & Hewitt, P. L. (2003). Dimendions of perfectionism, unconditional self-acceptance, and depression. Journal of Rational-Emotive ve Cognitive-Behavior Therapy, 21(2), 119-138.
Gordon, T. (2014). Etkili anne baba eğitimi. (Çev. Tekin, D. & Özkan, N.). İstanbul: Profil Yayınları.
Göknar. Ö. (2012). Bilinçli çocuk yetiştirme. Ankara: Arkadaş Yayınları.
Haktanır, G., & Baran G. (1998). A study of adolescents' self-esteem and their perceptions about parental attitudes. Turk J Chıld Adolesc Ment Health, 5(3), 134-141.
Herbert, J., & Stipek, D. (2005). The emergence of gender differences in children’s perceptions of academic competence. Journal of Applied Developmenral Psychology, 26, 276-295.
Howes, C., & Spieker, S.J. (2008). Attachment relationships in the context of multiple caregivers. J. Cassidy & P.R. Shaver (Eds.), Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications (2nd ed.), 317–332. New York, NY: Guilford Press.
Huang, J., & Prochner, L. (2003) Chinese parenting styles and children's self-regulated learning. Journal of Research in Childhood Education, 18(3), 227-238.
Hoghughi, M., & Long, N. (2004). Handbook of parenting: theory and research for practice. London: Sage Publication.
Karaca, N. H., & Aral, N. (2017). Yaratıcı rahatlama çalışmalarının anaokuluna devam eden çocukların benlik kavramı ve motor yaratıcılığına etkisinin incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 10(1), 146-169.
Karabulut Demir, E., & Şendil, G. (2008). Ebeveyn tutum ölçeği (ETÖ). Türk Psikoloji Yazıları, 11(21), 15-25.
Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi (25. baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Kutlu, M., & Kaya, A. (2004). Bireyi tanıma ve bireyi tanıma teknikleri. A. Kaya (Ed.), Psikolojik Danışma ve Rehberlik, 214-215. Ankara: Anı Yayıncılık.
Leflot, G., van Lier, P.A.C., Verschueren, K., Onghena, P., & Colpin, H. (2011). Transactional associations among teacher support, peer social preference, and child externalizing behavior: A four-wave longitudinal study. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 40, 87–99.
McLead, S. (2008). Self Concept. http://www.simplypsychology.org/self-concept.html Erişim Tarihi: 19.08.2019.
Mackenzie, R. J. (2014). Çocuğunuza sınır koyma. İstanbul: Yakamoz.
Miell, D., & Ding, S. (2005). The early development of identity. S. Ding. & K. Littlleton (Eds.), Children’s Personal and Social Development, 130-140. Oxford, England: Blackwell Publishing.
Miller, P .H. (2008). Gelişim psikolojisi kuramları. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Nelsen, J., Lott, L., & Glenn, S. (2002). Çocuk gelişiminde a’dan z’ye pozitif disiplin. (Çev. Ersin, M.). İstanbul: Hayat Yayıncılık.
Özçiçek, G. (2014). Çocuğun benlik kavramının olumluluğu, annenin mükemmeliyetçiliği ve anne kabul red algısı arasındaki ilişkilerin incelemesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul.
Özyürek, A., & Temel Şahin, F. (2005). 5-6 yaş grubunda çocuğu olan ebeveynlerin tutumlarının incelenmesi, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 19-34.
Pianta, R.C., Hamre, B., & Stuhlman, M. (2003). Relationships between teachers and children. W. M. Reynolds, G. E. Miller, & I. B. Weiner (Eds.), Handbook of Psychology: Educational Psychology (Vol. 7), 199–234. Hoboken, NJ: Wiley.
Rudasill, K. M., Niehaus, K., Buhs, E., & White, J. M. (2013). Temperament in early childhood and peer ınteractions in third grade: The role of teacher-child relationships in early elementary grades. Journal of School Psychology, 51, 701-716. https://www.researchgate.net/publication/259112471_Temperament_in_early_childhood_an d_peer_interactions_in_third_grade_The_role_of_teacherchild_relationships_in_early_elementary_grades, Erişim Tarihi: 06.08.2019.
Ryan, R.M., & Brown, K.W. (2005). Legislating competence: The motivational impact of highs takes testing as an educational reform. C. Dweck & A. E. Elliot (Eds.), Handbook of Competence, 354 374. New York: Guilford Press.
Satir, V. (2016). Temel aile terapisi. İstanbul: Beyaz Yayınları.
Semerci, B. (2015). Birlikte büyütelim. İstanbul: Alfa Yayınları.
Skowron, E. A. (2005). Parent differentiation of self and child competence in low-ıncome urban families. Journal of Counseling Psychology, 52(3), 337.
Stipek, D., & Green, J. (2001). Achivement motivation in early childhood: Cause for concern or celebration? S. Golbeck (Ed.), Psychological Perspectives On Early Childhood Education, 64-91. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Tracy, J.L., & Robins, R. (2007). Emerging insights into natüre and function of pride. Current Directions in Psychological Science, 16, 147-150.
Verschueren, K., Marcoen, A., & Schoefs, V. (1996). The internal working model of the self, attachment, and competence in five-year-olds. Child Development, 67, 2493-2511.
Verschueren, K., Doumen, S., & Buyse, E. (2012). Relationships with mother, teacher, and peers: unique and joint effects on young children’s self-concept. Attachment & Human Development, 14(3), 233–248.doi:10.1080/14616734.2012.672263
Woolfolk, A. E. (1998). Educational Psychology (7. Ed.). Boston: Allyn and Bacon.
Yavuzer, H. (2001). Yaygın ana-baba tutumları, ana-baba okulu (9. Baskı). Ankara: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2016). Çocuk eğitimi el kitabı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2018). Eğitim ve gelişim özellikleriyle okul çağı çocuğu. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yörükoğlu, A. (2007). Değişen toplumda aile ve çocuk. Ankara: Özgür Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatma Betül Şenol ^*
0000-0002-4844-4968
Türkiye

Nezahat Hamiden Karaca
0000-0002-7424-7669
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2020

Gönderilme Tarihi

19 Ağustos 2019

Kabul Tarihi

27 Ocak 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 54

DOI

https://doi.org/10.21764/maeuefd.606614

IZ

https://izlik.org/JA47LN27TJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şenol, F. B., & Karaca, N. H. (2020). OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 54, 1-19. https://doi.org/10.21764/maeuefd.606614

AMA

1.Şenol FB, Karaca NH. OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 2020;(54):1-19. doi:10.21764/maeuefd.606614

Chicago

Şenol, Fatma Betül, ve Nezahat Hamiden Karaca. 2020. “OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 54: 1-19. https://doi.org/10.21764/maeuefd.606614.

EndNote

Şenol FB, Karaca NH (01 Nisan 2020) OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 54 1–19.

IEEE

[1]F. B. Şenol ve N. H. Karaca, “OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”, Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 54, ss. 1–19, Nis. 2020, doi: 10.21764/maeuefd.606614.

ISNAD

Şenol, Fatma Betül - Karaca, Nezahat Hamiden. “OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 54 (01 Nisan 2020): 1-19. https://doi.org/10.21764/maeuefd.606614.

JAMA

1.Şenol FB, Karaca NH. OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 2020;:1–19.

MLA

Şenol, Fatma Betül, ve Nezahat Hamiden Karaca. “OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, sy 54, Nisan 2020, ss. 1-19, doi:10.21764/maeuefd.606614.

Vancouver

1.Fatma Betül Şenol, Nezahat Hamiden Karaca. OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ BENLİK KAVRAMI VE EBEVEYN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty. 01 Nisan 2020;(54):1-19. doi:10.21764/maeuefd.606614

Cited By

Investigation of Factors Affecting the Child-Rearing Attitudes of Mothers and Fathers With CHAID Analysis

IBAD Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.21733/ibad.1164499

Okul Öncesi Eğitime Devam Eden 48-72 Aylık Çocukların ve Ailelerin Sürdürülebilirliğe İlişkin Bilgi ve Uygulamaları

Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.19171/uefad.1475849

The mediating effects of self-concept on the relationship between parenting styles and young children’s social problem-solving in Türkiye

Frontiers in Psychology

https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1444648