V. PROPP’UN MASALIN BİÇİMBİLİMİ YAKLAŞIMI BAĞLAMINDA “KARA-TAVUK” ADLI MASALIN ÇÖZÜMLENMESİ
Öz
Geçmiş yaşantıları günümüze taşıyan masallar, içinde barındırdığı olağanüstü kişiler ve olaylar nedeniyle her ne kadar çocuklara sesleniyor gibi görünse de genç yaşlı tüm kuşaktan insanların ilgisini çekmeyi başaran bir türdür. Masallar bir yandan dil gelişimine katkı açısından, öte yandan hayal gücünü geliştirme ve değer eğitimi verme bakımından eğitsel nitelik gösterirler. Bu nitelikleri dolayısıyla masallar üzerinde çalışmak önem taşımaktadır. Propp (2018), “Masalın Biçimbilimi” adlı eserinde masalları inceleyerek ortak 31 işlev saptamış, bu işlevler kullanılarak masalların çözümlenebileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada Propp tarafından geliştirilen bu masal çözümleme yöntemiyle Boratav tarafından derlemesi yapılan “Kara-Tavuk” adlı masal çözümlenmiştir. Veriler içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Çözümleme sonucu Kara-Tavuk masalının çift hareketten oluşan bir masal olduğunu göstermektedir. Propp’un masal sınıflandırmasında iki hareket de “ne H-J’den ne de M-N’den geçen gelişme” kategorisindedir. Masalda, 31 işlevden 17’sinin bulunduğu saptanmıştır. Masalın Propp’un sözünü ettiği işlev sırasına uygun olduğu görülmüştür. Toplumsal, kültürel ve eğitsel öneme sahip masalların daha çok incelenmesine ve masalların çocuklara doğru ve sağlıklı bir şekilde aktarılmasıyla kültürel değerlerin gelecek kuşaklara taşınmasına gereksinim vardır. Ülkemizde bu tarz masal çözümleme çalışmalarına daha çok yer verilmesi ve Propp’un Rus masallarında belirlediği ortak işlevler gibi Türk masallarında da ortak işlevlerin belirlenmesi geleneksek kültürümüz, edebiyatımız ve ana dili öğretimi çalışmaları açısından yararlı olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbay, O. H. (2015). Kültür bağlamında Japon masalları. Konya: Çizgi Kitabevi.
- Akçam, H. (2020). Propp’un yapısal inceleme metodu bağlamında Ulak filmi incelemesi. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, II (I), 35-43.
- Artun, E. (2011). Anonim Türk halk edebiyatı nesri -edebiyat tarihi/metinler-. İstanbul: Karahan Kitabevi.
- Azer Efe, G. (2017). Vladimir Propp yöntemine göre bir masal incelemesi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 45, 558-568.
- Bars, M. E. (2014). Vladimir Propp’un biçimbilimsel yaklaşımı çerçevesinde basat depegözi öldürdügi boy üzerine bir inceleme. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (3), 257-269.
- Boratav, P. N. (1992). 100 soruda Türk halk edebiyatı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
- Boratav, P. N. (2007). Az gittik uz gittik. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
- Cartledge, G. ve Milburn, J. F. (1984). Teaching social skills to children. New York: Pergamon Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
23 Ekim 2023
Yayımlanma Tarihi
12 Ağustos 2021
Gönderilme Tarihi
4 Aralık 2020
Kabul Tarihi
29 Temmuz 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Sayı: 59