UMUT SARIKAYA’NIN KARİKATÜRLERİNDE KÖROĞLU’NUN YENİDEN YARATIMI
Öz
Mizah/karikatür dergileri, yayımlandıkları dönemlerin mizah anlayışını belirleyen ve belgeleyen en önemli unsurlardan biridir. Karikatürler, geçmişten günümüze kadar toplumun neye güldüğünün en canlı örneklerini oluşturmaktadır. Umut Sarıkaya, “Kemik”, “Lombak”, “Penguen”, “Uykusuz” ve “Naber” gibi dergilerde karikatürleri ve mizahî yazıları ile yer almış bir karikatüristtir. Karikatürlerinde insan ilişkilerine, metropollerde ve taşrada gündelik yaşama, toplumsal ve siyasi güncel konulara değinmektedir. Ayrıca yazılarında ve karikatürlerinde Türk halk bilimine göndermeler yapmaktadır. Sarıkaya’nın bu çalışmaya konu olan 4 adet karikatüründe ise Köroğlu anlatıları bulunmaktadır. Bu karikatürlerde “gözleri kör ederek cezalandırma” motifi ve Köroğlu’nun Bolu Beyi ile olan mücadelesi yer almaktadır. Köroğlu, babası ve Bolu Beyi’ni anlatılardaki özelliklerinin tam tersi bir biçimde parodileştirilerek çizilmiştir. Zaman, mekân, kişilerin konuşmalarında, giyimlerinde ve karakter özelliklerindeki uyumsuzluk, bu karikatürlerdeki mizahı oluşturmaktadır. Umut Sarıkaya bu yolla okuyucuda, Köroğlu’nun esas anlatısına merak uyandırmaktadır. Kendi zamanından, mizah okuyucusunun zamanına değişerek gelen Köroğlu’nun yarattığı ilgi, halkbilimi öğelerinin korunması ve sonraki nesillere aktarılması için son derece önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acınan, B. (2011). Türk sinemasında Köroğlu destanı. Ankara: Hacettepe Üniversitesi SBE Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Aktulum, K. (2004). Parçalılık- metinlerarasılık. Ankara: Öteki Yayıncılık.
- Aktulum, K. (2015). Folklorik bir metnin metinlerarası çözümlemesinin temel kavramsal bileşenleri. Millî Folklor, 27 (108), 5-17.
- Arık, B. (1998). Değişen toplum değişen karikatür. İstanbul: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
- Bakhtin, M. (2001). Karnavaldan romana, edebiyat teorisinden dil felsefesine seçme yazılar. (Çev. C. Soydemir), İstanbul: Ayrıntı Yay.
- Bayrak, M. (2001). Halk gülmecesi. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Cantek, L. (2002). Türkiye’de çizgi roman. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Cantek, L. (2015). Markopaşa: bir mizah ve muhalefet efsanesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Çatalcalı, A. (2016). Türkiye’de mizah dergilerinin tarihsel gelişimi. Medya ve mizah. (Ed. Kuruoğlu, H. - Boz, M.), (169-183), Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Çeviker, T. (1985). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türk karikatürü. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, C.4, 1101-1108, İstanbul: İletişim Yayıncılık.
