Araştırma Makalesi

YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ

Cilt: 18 Sayı: 50 28 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ

Öz

Son dönemde dizilerin televizyon dışında dijital platformlarda çeşitlilik göstermesi farklı iletişim kanallarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Kültür aktarıcısı olarak diziler, dijital platformların da ortaya çıkmasıyla birlikte küresel biçimde yabancı kültürleri de yansıtan dizilerin yerli kültürler ya da dizilerle iç içeliğini sağlamıştır. Kültürlerarası etkileşim diziler yoluyla da topluma yayılmış, bu da dijital platformlardaki içeriklerin çoğalması ve farklı türlerin doğmasına yol açmıştır. Gerilim, dram ve bilimkurgu gibi farklı türleri birleştiren dizi Black Mirror bunlardan biridir. Yapay zekâ ve yeni iletişim teknolojileri ortamını ele alan Black Mirror dizisi gerçeküstülüğün yanı sıra fütüristik, ütopik ve distopik dünyaları içinde barındırır. Bu çalışma toplumsal, kültürel ve teknolojik açıdan 6. Sezonuyla Black Mirror’ı incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, dizinin bölümlerinde yer alan maddi kültür unsurları, moda ve yapay zekâya ilişkin göstergeler ele alınmıştır. Black Mirror Netflix üzerinden Roland Barthes’ın göstergebilimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda toplumdaki dijital dönüşümle birlikte ekranlara yansıyan dizide bireyin teknoloji ve doğa ile sanal ve gerçek arasındaki mücadelesi maddi kültüre nasıl yansımakta, buna dayanan tespitler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

İletişim Çalışmaları, Yapay Zekâ, Göstergebilim, Moda, Maddi Kültür

Kaynakça

  1. Abraham, K. (2020). Rüyalar ve mitler. (çev.: Emine Nur Gökçe), İstanbul: Pinhan.
  2. Akar, M. (2024). Panoptikon, Sözlük. Lacivert-Yaşam Kültürü Dergisi, 113, 9.
  3. Atasoy Aktaş, A. D. (2021). Dijital platformlarda kullanılan yapay zekâ teknolojilerinin kullanıcı motivasyonları üzerinden incelenmesi: Netflix örneği. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.
  4. Barthes, R. (2012). Göstergebilimsel serüven. (çev.: Mehmet Rifat - Sema Rifat). İstanbul: Yapı Kredi.
  5. Baudrillard, J. (2016). Kötülüğün şeffaflığı: Aşırı fenomenler üzerine bir deneme. (çev.: Işık Ergüden), İstanbul: Ayrıntı.
  6. Bauman, Z. - Lyon, D. (2013). Akışkan gözetim. (çev.: Elçin Yılmaz), İstanbul: Ayrıntı.
  7. Butler, T. (2020). What’s next in the digital transformation of financial industry? IT Professional, 22(1), 29-33.
  8. Çavuşoğlu, Ç. (2014). Uyarlama dizilerdeki kültürel farkların küyerelleşme ve toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında temsili: “Desperate Housewives,”/“Umutsuz Ev Kadınları” örneği. İstanbul: Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  9. Çelik, R. Y. – Özçınar, M. (2020). Geleceğin distopyası olarak Black Mirror dizisinin göstergebilimsel çözümlemesi. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. 7(1), 68-101.
  10. Çıtak, G. (2018). Postmodernizm ve kimlik perspektifinde distopiktelevizyon dizileri: Black Mirror örneği. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Kaynak Göster

APA
Birol, M. (2025). YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 18(50), 1132-1158. https://doi.org/10.12981/mahder.1575896
AMA
1.Birol M. YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ. Motif Akademi. 2025;18(50):1132-1158. doi:10.12981/mahder.1575896
Chicago
Birol, Murat. 2025. “YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: ‘BLACK MIRROR’ İNCELEMESİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 18 (50): 1132-58. https://doi.org/10.12981/mahder.1575896.
EndNote
Birol M (01 Haziran 2025) YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 18 50 1132–1158.
IEEE
[1]M. Birol, “YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: ‘BLACK MIRROR’ İNCELEMESİ”, Motif Akademi, c. 18, sy 50, ss. 1132–1158, Haz. 2025, doi: 10.12981/mahder.1575896.
ISNAD
Birol, Murat. “YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: ‘BLACK MIRROR’ İNCELEMESİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 18/50 (01 Haziran 2025): 1132-1158. https://doi.org/10.12981/mahder.1575896.
JAMA
1.Birol M. YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ. Motif Akademi. 2025;18:1132–1158.
MLA
Birol, Murat. “YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: ‘BLACK MIRROR’ İNCELEMESİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, c. 18, sy 50, Haziran 2025, ss. 1132-58, doi:10.12981/mahder.1575896.
Vancouver
1.Murat Birol. YAPAY ZEKÂ, MADDİ KÜLTÜR VE MODA ÇERÇEVESİNDEN DİJİTAL PLATFORM DİZİLERİNE BİR BAKIŞ: “BLACK MIRROR” İNCELEMESİ. Motif Akademi. 01 Haziran 2025;18(50):1132-58. doi:10.12981/mahder.1575896