İKONOGRAFİ VE İKONOLOJİ YÖNTEMİ İLE NEŞET GÜNAL’IN “BAĞ BOZUMU” İSİMLİ ESERİNİN ANALİZİ

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 53, 376 - 391, 14.03.2026

Deniz Özeskici

https://doi.org/10.12981/mahder.1731915

https://izlik.org/JA45TC86RC

Öz

ÖZ: Bu araştırmada Türk resim sanatı tarihinde önemli bir yeri olan Neşet Günal’ın “Bağ Bozumu” isimli eserinin Erwin Panofsky’nin ikonografik ve ikonolojik eser eleştiri yöntemi ile analiz edilmesi amaçlanmıştır. Günal’ın yaptığı resimlerde Anadolu insanının yaşadığı coğrafya ve kültüre ait özellikler, imge ve simgeler gerçekçi bir üslupla resmedilmiştir. Bağ Bozumu isimli eser Günal’ın Fransa’ da Fernand Leger atölyesinde aldığı eğitimden sonra Türkiye’ye döndüğünde yaptığı ilk çalışmalardan birisidir. Eser, Panofsky’nin eser eleştiri yöntemine göre doğal anlam, uzlaşımsal anlam ve içsel anlam olmak üzere üç aşamada analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Günal’ın Bağ Bozumu eserinde dönemin kültürü, yaşam tarzı ve aile yapısı hakkında öne çıkan figürler, imgeler ve simgeler olduğu ortaya çıkmıştır. Günal’ın Bağ bozumu isimli eseri Günal’ın aile yaşamı, dönem kültürü ve yaşadığı coğrafyaya ait bilgilerin yanında resmin yapıldığı dönem hakkında bilgiler vermektedir. Bağ Bozumu eserinin birçok kültürde yeri olan bolluk, bereket, birlik, beraberlik gibi derin ve sembolik anlamlarının aile ve kültür ile bağlantılarının olduğu araştırmanın diğer sonuçları arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Neşet Günal , İkonografi İkonoloji , Erwin Panofsky , Kültür , Eleştiri Yöntemi

ANALYSIS OF THE WORK “GRAPE HARVEST” OF NEŞET GÜNAL WITH ICONOGRAPHIC AND ICONOLOGICAL METHODS

https://izlik.org/JA45TC86RC

Öz

ABSTRACT: This research aims to analyze Neşet Günal’s work “Grape Harvest”, which has an important place in the history of Turkish painting, using Erwin Panofsky’s iconographic and iconological work criticism method. In Günal’s paintings, the characteristics, images and symbols of the geography and culture in which the Anatolian people lived were depicted in a realistic style. The work titled Grape Harvest is one of the first works Günal made after returning to Turkey after receiving training at the Fernand Leger workshop in France. The work was analyzed in three stages according to Panofsky’s work criticism method: natural meaning, conventional meaning and internal meaning. As a result of the analysis, it was revealed that Günal’s work Grape Harvest featured prominent figures, images and symbols about the culture, lifestyle and family structure of the period. Günal’s work Grape Harvest provides information about Günal’s family life, the culture of the period and the geography in which he lived, as well as information about the period in which the painting was made. Other results of the research include the deep and symbolic meanings of the work "Grape Harvest", such as abundance, fertility, unity and togetherness, which have a place in many cultures, and its connections with family and culture.

Anahtar Kelimeler

Neşet Günal , Iconography Iconology , Erwin Panofsky , Culture , Criticism Method

Kaynakça

• Antmen, A. (2014). Kimlikli bedenler: Sanat, kimlik, cinsiyet. İstanbul: Sel Yayıncılık.
• Barrett, T. (2012). Sanatı eleştirmek Günceli Anlamak. (çev.: G. Metin), İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
• Berk, N., - Gezer, H. (1973). 50 yılın Türk resim ve heykeli. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Berk, N. - Özsezgin, K. (1983). Cumhuriyet dönemi Türk resmi. 3. Baskı, Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Berk, N. - Turani, A. (1981). Başlangıcından bugüne çağdaş Türk resim sanatı, Türk resminde modern eğilimlere ilk adım, C. 2, İstanbul: Tiglat Basımevi.
• Burke, P. (2009). Afişten heykele minyatürden fotoğrafa tarihin görgü tanıkları. (çev. Z. Yelçe), 2. Baskı, İstanbul: Kitap Yayınevi.
• Elvan, N. (2005). Resim tarihimizden: “İş ve istihsal” 1954 Yapı Kredi resim yarışması. İstanbul: YKY.
• Erinç, S. M. (2009). Resmin eleştirisi üzerine. 3. Baskı, Ankara: Ütopya Yayınevi.
• Ersoy, A. (1998). Günümüz Türk resim sanatı: 1950 den 2000 e. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi.
• Günal, N. (2018). “Neşet Günal” sempozyumu. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
• Katipoğlu, A. (2022). Türk resim sanatında toplumsal gerçekçilik ve portre ilişkisi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Kuçuradi, İ. (2013). Sanata felsefeyle bakmak. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
• Özsezgin, K. (1981). Sanat üzerine yazılar. İstanbul: Cumalı Sanat Galerisi.
• Özsezgin, K. (1982). Başlangıcından bugüne çağdaş Türk resim sanatı tarihi, 1940 sonrası Türk resmi. İstanbul: Tiglat Basımevi.
• Özsezgin, K. (2014a). Çağdaş sanatımızda son Osmanlı Osman Hamdi. İstanbul: Kaynak Yayınları.
• Özsezgin, K. (2014b). Doğu’nun penceresinden doğaya bakış Şeker Ahmet Paşa. İstanbul: Kaynak.
• Panofsky, E. (1995). İkonografi ve ikonoloji rönesans sanatının incelenmesine giriş. (çev.: E. Akyürek), İstanbul: Afa Yayıncılık.
• Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları, rönesans sanatında insancıl temalar. (çev.: O. Düz), İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Tansuğ, S. (1976). Beş gerçekçi Türk ressamı: Turgut Zaim, Nuri İyem, Cihat Burak, Neşet Günal, Nedim Günsür. İstanbul: Gelişim Yayınları.
• Tansuğ, S. (1986). Çağdaş Türk sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tansuğ, S. (1990). Türk resminde yeni dönem. 2. Baskıi İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tansuğ, S. (1997). Çağdaş Türk sanatına temel yaklaşımlar. Ankara: Bilgi Kitabevi.
• Ural, M. (2001). Neşet Günal: Desenler. İstanbul: Milli Reasürans T.A.Ş.
• Yaman, Z. Y. (2002). D grubu. İstanbul: YKY Sergi Kitapları.