INVESTIGATING THE INFLUENCE OF TRADITIONAL WEAVING LOOMS ON JACQUARD TECHNOLOGY IN TEXTILE DESIGN

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 2291 - 2312, 30.12.2025

Hanife Güneş Yarmacı

https://doi.org/10.12981/mahder.1732173

https://izlik.org/JA42MN58EW

Öz

The historical development of loom technologies has profoundly shaped both the functional and aesthetic dimensions of textile design. This study examines the technical transformation from Turkish drawlooms and Beledi looms, to Chinese traditional draw-brocade looms, and Indian systems such as Jala and Gathua, culminating in the modern Jacquard mechanism. The research was based primarily on fieldwork and museum studies: initial observations were carried out at the China National Silk Museum (Hangzhou) within the exhibition A World of Looms, followed by site visits in Ahmedabad and Varanasi, India. In addition, direct object analyses were conducted at the National Handicrafts and Handlooms Museum (Crafts Museum) in New Delhi. Findings indicate that traditional looms, with their systems enabling the individual control of warp threads, provided designers with extensive possibilities for producing large-repeat patterns. This flexibility, when combined with the mechanical structure of the Jacquard mechanism, facilitated faster and more industrial-scale production. The study demonstrates that historical loom technologies played a decisive role not only in technical and aesthetic terms, but also in shaping the evolution of contemporary Jacquard design. Furthermore, the legacy of these traditional systems contributes to the preservation of sustainable cultural heritage and enriches creative processes in modern textile design.

Anahtar Kelimeler

Textile Design , Drawloom , Jacquard Loom , Jala Loom , Pattern Mechanism

TEKSTİL TASARIMINDA GELENEKSEL DOKUMA TEZGÂHLARININ JAKAR TEKNOLOJİSİNE KATKILARININ İNCELENMESİ

https://izlik.org/JA42MN58EW

Öz

Dokuma tezgâh teknolojilerinin tarihsel gelişimi, tekstil tasarımının hem işlevsel hem de estetik yönlerini şekillendirmiştir. Bu çalışma, Türkiye’de kullanılan çekme ve Beledi tezgâhları, Çin’e özgü geleneksel çekmeli brokar tezgâhları ile Hindistan’da geliştirilen Jala ve Gathua sistemlerinden modern Jacquard mekanizmasına kadar uzanan teknik dönüşümü incelemektedir. Araştırma kapsamında öncelikle China National Silk Museum’daki (Hangzhou) “A World of Looms” sergisinde yer alan çekmeli tezgâh örnekleri değerlendirilmiş, ardından Hindistan’ın Ahmedabad ve Varanasi kentlerinde saha çalışmaları yürütülmüştür. Ayrıca Yeni Delhi’deki National Handicrafts and Handlooms Museum (Crafts Museum)’da yapılan doğrudan eser incelemeleri araştırmayı desteklemiştir. Bulgular, geleneksel tezgâhların çözgü ipliklerini bireysel olarak kontrol etmeye dayalı sistemleri sayesinde büyük raporlu desenlerin üretiminde tasarımcılara geniş imkânlar sunduğunu göstermektedir. Bu esneklik, Jacquard mekanizmasının mekanik yapısıyla birleşerek daha hızlı ve endüstriyel ölçekli üretimlerin önünü açmıştır. Çalışma, tarihsel tezgâhların yalnızca teknik ve estetik açıdan değil, aynı zamanda günümüz Jacquard tasarımlarının gelişiminde belirleyici bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tekstil Tasarımı , Çekme Tezgâh , Jakar Tezgâhı , Jala Tezgâhı , Desen Mekanizması

Kaynakça

• Bahriyeli, B.- Özkendirci, B. B. (2009). Kumaş yapı bilgisi ders notları. Suvari Matbaa Yayını.
• Başaran, F. N. (2019). Basit yapılı dokuma teknikleri. Ankara: Karınca Yayınları.
• Benson, A. P.- Warburton, N. (1986). Looms and weaving. Princes Risborough: Shire Publications Ltd.
• Birrell, V. (1973). The textile arts. NYC: Row Publishers.
• Buckley, C. (2017). Looms, weaving and the Austronesian expansion. Spirits and Ships: Cultural Transfers in Early Monsoon Asia, (ed. P. L. Burns), 273–324, Rajgir: Nalanda University.
• Buckley, C. (2018). Connecting Tai, Kam and Li peoples through weaving techniques. The Journal of the Siam Society, 106, 73–108.
• Buckley, C. (2022). Drawlooms along the silk road. Textiles and Clothing along the SilkRoads, 95–115, UNESCO.
• Buckley, C.- Boudot, E. (2017). The evolution of an ancient technology. Royal Society Open Science, 4(5), 170208.
• Broudy, E. (1993). The book of looms: a history of the handloom from ancient times to the present. UPNE.
• CIETA. (1987). Notes on hand-weaving techniques in plain and figured textiles. Lyon: Centre International d’Étude des Textiles Anciens.
• CIETA. (2006). Vocabulary of technical terms. Lyon: Centre International d’Étude des Textiles Anciens.
• CIETA. (2021). Vocabulary of technical terms. Lyon: Centre International d’Étude des Textiles Anciens.
• Cohen, A.C.- Johnson, I. (2012). J.J. Pizzuto’s fabric science. New York: Fairchild Books.
• Çatalkaya Gök, E. (2024). Özbel koleksiyonunda bulunan Beledi kumaşlarının tahar, armür, pedal çerçeve bağlantı düzeni. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 14(3), 719–734.
• Derman, S.- Söylemezoğlu, F. (2008). Tire-Beledi dokumaları. 38. ICANAS, 431–448, Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları.
• Dölen, E. (1992). Tekstil tarihi: Dünya’da ve Türkiye’de tekstil teknolojisinin ve sanayiinin tarihsel gelişimi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yayınları.
• Essinger, J. (2004). Jacquard’s web: How a hand loom led to the birth of the information age. Oxford: Oxford University Press.
• Feng, Z. (2014). The development of pattern weaving technology through textile exchange along the Silk Road. Global Textile Encounters, 49–64, Oxford: Oxbow Books.
• Field, A. (1987). Hand weaving, hand loom weaving: Amateurs manual. Cape Town: Dryad Press.
• Gürçay, H. (1969). Beledi dokumaları. Türk Etnografya Dergisi, 62, 53-68.
• Güngör, H. (1983). Temel tasar. İstanbul: Afa Matbaacılık.
• Harlizius-Klück, E. H. (2017). Weaving as binary art and the algebra of patterns. Textile: Cloth and Culture, 15(2), 176–197.
• İnalcık, H. (2008). Türkiye tekstil tarihi üzerine araştırmalar. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
• Keasbey, D. (1981). Pattern devices for handweavers. Maryland: Bethesda.
• Long, B.- Zhao, F. (2021). A high point in the development of ancient Chinese pattern looms: The multiple heddle pattern device. Fiber, Loom and Technique, 1, 1–12.
• Önlü, N. (2010). Tasarımda yaratıcılık ve işlevsellik tekstil tasarımındaki konumu. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 84-95.
• Postrel, V. (2020). The fabric of civilization: How textiles made the world. NYC: Basic Books.
• Schlein, A. - Ziek, B. (2006). The woven pixel: Designing for Jacquard and dobby looms using photoshop. South Carolina: Bridgewater Press.
• Scott, P. (1993). The book of silk. London: Thames and Hudson Ltd.
• Tez, Z. (2008). Tekstil ve giyim kuşamın kültürel tarihi. İstanbul: Doruk Yayıncılık.
• Tezcan, H. (2017). Bursa’nın ipeklisi. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi.
• Tezcan, H. (2017). Bursa’nın ipeklisi: Tarihi, ticareti, pamukluları ve ipeklileriyle ünlü Bursa. Bursa: Bursa Kültür A.Ş. Yayını.
• Tunstall, A. (2005). Woven paintings, woven writing: Intermediality in kesi silk tapestries in the Ming (1368–1644) and Qing (1644–1912) dynasties (Doktora tezi). Columbia University.
• Uğurlu, A. (1985). Antik çağ Anadolu dokuma sanatı. İlgi, 19(43), 2–7.
• Uğurlu, A. (1990). Dokuma ve estetik renklendirme. Tekstil ve Makina, 7(45), 130–131.
• Uğurlu, S. S. (2021). Geleneksel dokumalarda motif-desen bağlantıları. Kesit Akademi Dergisi, 7(27), 160–175.
• Uğurlu, S. S. (2024). Dokusal yüzeylerde geleneksel değerler. Güzel Sanatlar Alanında Uluslararası Akademik Çalışmalar, (ed.: H. Arapgirlioğlu), 1–16, Ankara: Serüven Yayınevi.
• Varadarajan, L.- Amin Patel, K. (2008). Of fibre and loom: The Indian tradition. New Delhi: Manohar Publishers and Distributors.