“TRANSFORMING PARENTING”: AN ANTHROPOLOGICAL EVALUATION OF THE SUBJECTIVITY OF OLDER ADULTS DURING THE COVID-19 PANDEMIC

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 2140 - 2154, 30.12.2025

Seher Çataloğlu

https://doi.org/10.12981/mahder.1737058

https://izlik.org/JA77TR58CJ

Öz

This study explores the new forms of parenting that emerged toward older adults during the COVID-19 pandemic within a cultural and interpretive framework. It was observed that the protective attitudes directed at older adults throughout the pandemic often took the form of infantilizing and controlling practices, thereby undermining their subjectivity and autonomy. Findings from the field research indicate that this process not only impacted the health of older adults but also transformed their social positions and the ways in which they are perceived as subjects. The study critically questions how ostensibly protective approaches may function as mechanisms of domination, marginalizing the individual’s right to make autonomous decisions. The concept of “transforming parenting” is introduced to describe the reversal of parent–child roles during the pandemic, in which adult children increasingly imposed control over their aging parents, effectively positioning them in infantilized roles. This conceptualization provides an analytical lens through which to examine how stereotypical images of old age are socially reinforced and reproduced through dominant discourses. The study is based on ethnographic fieldwork carried out between 2020 and 2023 with university-educated individuals aged 65 and over, residing in the Kadıköy district of Istanbul. Data were collected through semi-structured interviews and participant observation. Interviews conducted with a total of 40 participants were analyzed through a hermeneutic paradigm, aiming to understand how the experience of old age was redefined in the context of everyday life during the pandemic.

Anahtar Kelimeler

Older Adults , COVID-19 , Parenthood , Transforming Parenting , Ageism

Etik Beyan

Ankara University Rectorate Ethics Committee Presidency Social Sciences Sub-Ethics Committee. Date and Number: April 1, 2021, 87415.

“DÖNÜŞEN EBEVEYNLİK”: COVID-19 PANDEMİ SÜRECİNDE YAŞLI BİREYLERİN ÖZNELLİĞİ ÜZERİNE ANTROPOLOJİK BİR DEĞERLENDİRME

https://izlik.org/JA77TR58CJ

Öz

Bu çalışmada COVID-19 pandemisi sırasında yaşlı bireylere yönelik ortaya çıkan yeni ebeveynlik biçimleri antropolojik bir çerçevede ele alınmaktadır. Pandemi sürecinde yaşlı bireylere yönelik olarak gelişen korumacı tutumların, onların öznelliklerini zedeleyen, çocuklaştırıcı ve denetleyici bir pratik haline geldiği gözlemlenmiştir. Alan araştırmasında elde edilen bulgular, bu sürecin sağlıkla ilgili olduğu kadar yaşlı bireylerin toplumsal konumları ve özne olarak algılanış biçimleri açısından da dönüşüm yarattığını göstermektedir. Bu bağlamda, araştırmada yaşlılara yönelik korumacı yaklaşımların birer tahakküm aracına dönüşebilme potansiyeli ile bireyin kendi kararlarını verme hakkının arka plana itilmesi sorgulanmaktadır. Çalışmada ileri sürülen “dönüşen ebeveynlik” kavramı, pandemi sürecinde ebeveyn-çocuk rollerinin tersine dönmesini ve yaşlı bireylerin, çocuklarının denetleyici pratikleri aracılığıyla bir tür çocuklaştırılmış konuma itilmesini tanımlamaktadır. Bu kavramsallaştırma, yaşlılık deneyiminin kültürel ve toplumsal boyutlarını görünür kılarak, yaşlılığa dair klişe imgelerin toplumsal söylemler yoluyla pekiştirildiğini anlamaya yönelik bir çözümlemedir. Bu çalışma, İstanbul’un Kadıköy ilçesinde yaşayan, üniversite mezunu, 65 yaş üstü bireylerle yürütülmüş, 2020–2023 yılları arasında gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış sorularla gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla ve katılımlı gözlem tekniklerine dayanan etnografik saha araştırması aracılığıyla şekillenmiştir. Toplamda 40 katılımcıyla yapılan görüşmeler, pandemi döneminde yaşlılık deneyiminin gündelik hayatta nasıl yeniden anlam kazandığını anlamaya yönelik yorumsamacı bir paradigmayla değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşlı Yetişkinler , COVID-19 , Ebeveyn , Dönüşen Ebeveynlik , Yaşçılık

Etik Beyan

Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Etik Kurul Başkanlığı Sosyal Bilimler Alt Etik Kurulu. Tarih ve Sayı: 01.04.2021, 87415.

Kaynakça

• Aça, M. (2019). Toplumsal değerlerle normların öğretilip hatırlatılmasında Barış Manço’nun rolü. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(26), 286–291.
• Akçay, C. (2011). Yaşlılık, İstanbul: Kriter Yayınevi.
• Ayalon, L. (2020). There is nothing new under the sun: Ageism and intergenerational tension in the age of the Covid-19 Outbreak. International Psychogeriatrics, 32(10), 1221- 1224.
• Bayoğlu, A. S. (2011). Yaşlanma sürecinde sosyal dışlanmaya karşı güçlendirme temelli sosyal hizmet müdahalesi. Sosyal Dışlanma ve Aile: Sosyal Hizmet Müdahalelerinde Güçlendirme Yaklaşımı, (ed.: Y. Özkan), 123–136, İstanbul: Maya Akademi Yayınevi.
• Beauvoir, S. de. (1970). Yaşlılık – İlk çağı (çev.: O. Canberk - E. Canberk), İstanbul: Milliyet Yayınları.
• Bulut, M. (2013). Kültürel bağlamda yetişkinlik ve yaşlılık. Yetişkinlik ve Yaşlılık: Gelişimi ve Psikolojisi, (ed.: H. Bacanlı - Ş. Işık Terzi), (395–416). İstanbul: Açılım Kitap.
• Butler, R. N. (1969). Age-ism: Another form of bigotry. The Gerontologist, 9(4 Part 1), 243–246.
• Coole, D. (2012). Reconstructing the elderly: A critical analysis of pensions and population policies in an era of demographic ageing. Contemporary Political Theory, 11(1), 41–67.
• Çataloğlu, S. (2018). Yaşlılık, değer ve teknoloji. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 1(1), 27–35.
• Çataloğlu, S. (2024). Yaşlı yetişkinlerin gündelik yaşam pratiklerinde yaşa dayalı ayrımcılığın izleri: İstanbul, Kadıköy örneği. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.
• Estes, C. L. vd. (2003). Social theory, social policy and ageing: A critical introduction. London: Open University Press.
• Foucault, M. (2005), Seçme yazılar 2: Özne ve iktidar. (çev.: Işıl Ergüden-Osman Akınhay), İstanbul: İletişim Yayınları.
• Foucault, M. (2012). Cinselliğin tarihi: Bilme istenci. (çev.: Hülya Uğur Tanrıöver), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2017). Hermenötiğin kökeni. (çev.: Ş. Çiltaş Solmaz), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Kümbetoğlu, B. (2005) Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam.
• Löckenhoff, C. E. vd. (2009). Perceptions of aging across 26 cultures and their culture-level associates. Psychology and Aging, 24(4), 941–954.
• Mayer, S. E. (2003). What is a “disadvantaged group”? Effective Communities Project.
• Nussbaum, M. C. (2000). Women and human development: The capabilities approach. Cambridge: Cambridge University Press.
• Nussbaum, M. C. (2007). Frontiers of justice: Disability, Nationality, Species Membership. London: Harvard University Press.
• Nussbaum, M. C. (2011). Capabilities, entitlements, rights: Supplementation and critique. Journal of Human Development and Capabilities, 12(1), 23–37.
• Palmore, E. (1999). Ageism: Positive and negative. 2nd ed., NY: Springer.
• Powell, J. L. (2010). Social welfare, aging, and social theory. Oxforshire: Routledge.
• Tunçay, G. Y. (2020). Ageism in society. Eurasian Journal of Health Sciences, 3(1), 1–5.
• Vargün, B. (2022). Kırsalda yaşlılık: Ardahan ili örneği. Antropoloji, 43, 70-79.
• Walsh, K. vd. (2015). Introduction: Social policy and ageing through austerity. Ageing Through Austerity: Critical Perspectives from Ireland. (eds.: K. Walsh vd.), 1–16, Bristol: Policy Press.