Türk Halk Şiirinde Biçim ve Tür Sorunu
Öz
Türk halk şiirinde üzerinde durulması gereken önemli bir sorun da biçim ve tür ayrımıdır. Biçimi şiirin dış yapısı, yani nazım birimi, ölçü, uyak (vezin) ve hacim (mısra, beyit ya da dörtlük sayısı) oluşturur. Türü ise şiirin içeriği (muhtevası) yani ana duygusu (teması) ve şiirin anlamı üzerinde etkili olan mecazlar oluşturur. Bu özelliklerden hareketle Türk halk edebiyatını oluşturan anonim halk edebiyatından mani ve türkü; Aşık edebiyatından koşma ve semai; dini-tasavvufi edebiyattan da ilahi ve nefes ele alınarak tür ve biçim özellikleri bakımından incelenmiştir. Bu inceleme sonucu mani, türkü, koşma, semai, varsağı ve destanın biçim özellikleri ağır basan halk edebiyatı ürünleri; koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt, ilahi, ninni, nefes, devriye, şathiye ve nutuğun ise tür özellikleri ağır basan halk edebiyatı ürünleri olduğu sonucuna varılmıştır. Anonim halk edebiyatı ürünleri içinde yer alan, manzum ve mensur örnekleri bulunan bilmece ve tekerlemenin nazım biçimi mi, nazım türü mü olduğu hususunda bir şey söylemek ise mümkün değildir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmet Talat (Onay), Halk Şiirlerinin Şekil ve Nevi, İstanbul 1928.
- Murat (Uraz), Halk Edebiyatı Şiir ve Dil Örnekleri, İstanbul 1933.
- Nihad Sami Banarlı, Metinlerle Edebi Bilgiler, İstanbul 1950.
