İÇ ANADOLU BÖLGESİ DÜZ DOKUMA YAYGILARDAKİ FİGÜRLÜ BEZEMELERİN İNCELENMESİ

Dokuma tekniklerinden biri olan düz kirkitli dokumalar insanların yaşamları boyunca hem süsleme hem de çeşitli ihtiyaçları karşılama amacına hizmet etmiştir.  Düz kirkitli dokuma türleri; kilim, cicim, zili ve sumaktır. Bu dokumalar üzerinde yer alan birbirlerinden farklı motifler birçok duygunun, düşüncenin ve coğrafi yaşantının ifade edilmesini sağlamıştır. Bu araştırmanın amacı, İç Anadolu Bölgesi düz kirkitli dokumalarda süsleme ve bezeme amaçlı kullanılan figürlü motiflerin özelliklerini tespit etmektir. Herhangi bir yüzeyi süslemek amacıyla boyalı,boyasız,düz veya kabartmalı olarak yapılan güzel biçimler bezeme olarak adlandırılmaktadır. İç Anadolu Bölgesi’ne ait yazılı kaynaklardan ulaşılabilen,farklı motif özelliği taşıyan 15 adet düz dokuma yaygı, ilgili araştırma kapsamında örneklem olarak alınmıştır. Araştırma esnasında düz dokumalarla ilgili elde edilen verilerinden bilgi formları oluşturulmuştur. Düz dokumalar üzerindeki her bir bezeme incelenmiş ve değerlendirilmiştir. İncelenen düz dokuma yaygılarda 12 adet figürlü motif saptanmıştır. En yoğun koçboynuzu (koçbaşı) motifi olduğu, bunu çengelli kurtağzı motifinin takip ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca İç Anadolu Bölgesi düz dokuma yaygıların en çok kilim tekniği ile üretildiği belirlenmiştir.

Plain weaving with kirkit one of the weaving techniques, have served the purpose of decorating and various needs of the people throughout their lives. Types of plain weaving with kirkit are rug, cicim, zili and sumak. The different motifs on these weavings express many feelings, thoughts and lifestyle in the geographical region. The aim of this research is to determine the characteristics of the motifs used for decorating and ornamenting plain weaving with kirkit in the Central Anatolia Region. The beautiful forms made painted, unpainted, plain or embossed to decorate any surface are called ornament. Fifteen plain woven rugs with different motifs described in the written sources of the Central Anatolia Region, were taken as a sample for this study. During the research, information forms were formed from the data obtained regarding the plain weaving. Each bezeme on the plain weaving was examined and evaluated. Twelve motifs of figures were found in plain weaving samples examined. It has been determined that the most frequently used motif is ram’s horn followed by the Wolf’s mouth motif. It has also been found that rugs of Central Anatolia Region were mostly produced with kilim technique.