ATTİLÂ İLHAN’IN ÖZGÜN TOPLUMCU-GERÇEKÇİLİK ANLAYIŞI: “SOSYAL REALİZM”
Öz
Toplumcu-gerçekçilik,
modern sanat ve edebiyat akımlarından birisidir. Sanatsal/edebi eser nezdinde
ilk olarak Maksim Gorki’nin Ana adlı
romanıyla belirginlik kazandığı kabul edilen bu akım, 1934’te Rusya’da
gerçekleştirilen 1. Sovyet Yazarlar Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda sistemleştirilmiş
ve aynı ülkede “resmi sanat/edebiyat anlayışı” olarak benimsenmiştir. Kısaca
“Marksizm’in sanat ve edebiyat alanındaki izdüşümü” şeklinde tanımlanabilecek
bu akım, Türkiye’de Meşrutiyet’in son yıllarında yankısını bulmaya başlamış,
1920’lerin sonunda Nâzım Hikmet’le ivme kazanmış ve 1980’lere kadar Türk edebiyatının
baskın akımları arasında yer almıştır. Fakat Rusya’da ve Batı’da olduğu gibi
Türkiye’de de toplumcu-gerçekçilik, temsilcisi konumunda bulunan bütün
yazarlar/şairler nezdinde aynı şekilde idrâk edilmemiş, bunun sonucu olarak
Türk edebiyatı özelinde birden fazla toplumcu-gerçekçilik anlayışı ortaya
çıkmıştır. Bunlar arasında öne çıkanlardan birisi, Attilâ İlhan’ın “sosyal
realizm” şeklinde adlandırdığı estetik anlayıştır. “Sosyal realizm”, özgün bir
toplumcu-gerçekçilik teorisi ve pratiği yaratma çabasının bir sonucu olarak
görülebilir. İşte bu makalede sosyal realizm, Attilâ İlhan’ın ‘İkinci Yeni’ Savaşı ve Gerçekçilik Savaşı adlı kitaplarındaki
yazılardan hareketle ele alınacak ve bu hususta temel ilkeler tespit edilmeye
çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Modern sanat ve edebiyat,toplumcu-gerçekçilik,sosyal realizm
Kaynakça
- [BEYATLI], Yahya Kemal (2017). Edebiyâta Dâir, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
- ÇELİK, Yakup (2007). Şubat Yolcusu: Attilâ İlhan’ın Şiiri, Ankara: Akçağ Yayınları.
- de MAN, Paul (2008). Körlük ve İçgörü: Çağdaş Eleştirinin Retoriği Üzerine Denemeler, Çev. Ferit Burak Aydar-Cem Soydemir, İstanbul: Metis Yayınları.
- EMİROĞLU, Öztürk (2011). Türkiye’de Edebiyat Toplulukları, Ankara: Akçağ Yayınları.
- İLHAN, Attilâ (2004). Gerçekçilik Savaşı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- İLHAN, Attilâ (1996).‘İkinci Yeni’ Savaşı, Ankara: Bilgi Yayınevi.
- JUSDANİS, Gregory (2015). Gecikmiş Modernlik ve Estetik Kültür: Milli Edebiyatın İcat Edilişi, Çev. Tuncay Birkan, İstanbul: Metis Yayınları.
- KAHRAMAN, Nazan (2016). “Türkiye Solunda Bir Figür Olarak Attilâ İlhan”, İlef Dergisi, Cilt:3, Sayı:1, s.91-119.
- MARX, Karl-ENGELS, Friedrich (2009). Yazın ve Sanat Üzerine, Haz. Muzaffer İlhan Erdost, Ankara: Sol Yayınları.
- MORAN, Berna (2007). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İstanbul: İletişim Yayınları.
