CİNSİYETÇİLİK SARMALINDA KADIN GÜREŞÇİLER: SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Öz
Cinsiyet yani, “kadınlık” ve “erkeklik” doğuştan getirilir ve değişmezdir; cinsiyet rolleri ise bir toplumda değiştirilebilir özelliktedir. Cinsiyet biyolojik bir gerçeklik iken; toplumsal cinsiyet rolleri kültürel bir olgudur. Geleneksel kültürlerde toplumsal roller bireylere öğretilmektedir. Bu bağlamda Türk toplumu, geleneksel bir kültüre sahiptir ve bireylere birtakım rol ve sorumluluklar biçmiştir.
Çalışmanın konusu geleneksellikten modernliğe geçişte güreş sporunu, toplumsal cinsiyet merkezli bakış açılarına göre yorumlamaktır. Çalışmada toplumsal cinsiyet yaklaşımı ile spor kurumunun etkileşimi genel olarak değerlendirilecektir. Türk kültüründe kadının geleneksel sporlara olan ilgisi, kadın güreşçilerin sorunları ve çözüm önerileri belirtilecektir. Çalışmanın kapsamı, İstanbul’da Serbest Güreş kategorisinde güreşen kadınların yaşadıkları zorluklardır.
Toplumda
sosyal, ekonomik, psikolojik ve kültürel etkenlerin belirleyici olduğu cinsiyet
ve roller meselesi, bazı kuramların oluşturulmasına sebep olmuştur. Türkiye’de
de kadının konumu ve sorunlarının çözümüne dair bilimsel çalışmalar olmakla
birlikte örneklendirme bakımından yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma, toplumsal
cinsiyet kuramları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Makalede ele alınan kadın
güreşçiler konusuyla Türkiye’de toplumsal cinsiyet çalışmalarına katkı sağlamak
amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Halkbilimi,Toplumsal cinsiyet,geleneksel Türk sporları,kadın güreşçi,İstanbul
Kaynakça
- BUTLER, Judith (1990). Gender Trouble: Feminism and The Subversion of Identity. New York: Routledge.ÇAPAN, M. Şevki (1990). “Dede Korkut Hikâyeleri’nde Spor İzleri ve İlk Güreş Şeklimiz Üzerine Bir Araştırma II”, Türk Dünyası Tarih Dergisi, İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, S: 42, ss. 13-22.DEAUX, K.-MAJOR, B. (1987). “Putting Gender into Context: An Interactive Model of Gender Related Behavior”. Psychological Review, 94/3, p. 369-389. DEMİRBİLEK, S. (2007). “Cinsiyet Ayrımcılığının Sosyolojik Açıdan İncelenmesi”. Finans & Politik & Ekonomik Yorumlar Dergisi, C:44, S:11, ss. 12-27.GÜNGÖR, Şeyma (2001). “Dede Korkut Hikâyelerinde Kocalarını Güç Durumdan Kurtaran Kadınlar”. Kadın/ Woman 2000, Aralık, C.II, S.2, ss. 25-48.GÜNGÖR, Şeyma (2006). Türk Halk Edebiyatına Dâir. İstanbul: Çantay Yayınları.KAHRAMAN, Âtıf (1989). Cumhuriyete Kadar Türk Güreşi. C.1, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.KAYLI ŞAŞMAN, Derya (2013). Kadın Bedeni ve Özgürleşme. İzmir: İlya Yayınevi.KÂŞGARLI Mahmud (1941). Divanü Lügati’t-Türk Tıpkıbasımı “Faksimile”. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.KESKİN, F. – ULUSAN, A. (2016). “Kadının Toplumsal İnşasına Yönelik Kuramsal Yaklaşımlara Dair Bir Değerlendirme”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (26), ss. 47-68.KOÇ, Adem (2016). “Eşikteki Mücadele: Anadolu Düğünlerinde Kaynana-Kaynata Güreşi”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C:9, S: 42, ss. 252-274.ÖZÇELİK, Sadettin (2016). Dede Korkut -Dresden Nüshası- Metin, Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.ÖZTEK, İbrahim (2011). Bilimsel Kuraş. Antakya: Antakya Belediyesi Kültür Yayınları.PEHLİVAN VARGEL, Pelin (2017). “Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Kuramsal Yaklaşımlar: Bir Literatür Taraması”. İstanbul Ticaret Üniversitesi SB Dergisi, Y: 16, S: 31, ss. 497-521. SAĞOL YÜKSEKKAYA, Gülden (2015). “Geleneksel Türk Sporlarının Destanlardaki Yansımaları”. Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları, Bişkek: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları, ss. 199-201.TÜZÜN, Ahmet (2010). Türk Dünyasında Ortak Sporlar. Ankara: T.C. Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Yayınları.
- İNTERNET KAYNAKLARIURL:https://sgm.gsb.gov.tr/Public/images/SGM/Federasyon/792612007%20geleneksel_kusak_guresi_talimati__.pdfGÜRSES, Özlem (2018). “Güreşte İlklerin Kadını”, https://www.sozcu.com.tr/2018/gundem/gureste-ilklerin-kadini-2621447/ (Erişim: 12.09.2018)
- KAYNAK KİŞİLERKK-1: Ali Karaca, Kelkit/Gümüşhane 1956, Üniversite Mezunu, Öğretim Üyesi. (Görüşme: 12.06.2014)KK-2: Esra Koç, Havza/Samsun 1998, Marmara Üniversitesi Spor Akademisi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 3. Sınıf öğrencisi, Beyoğlu Belediye Spor Kulübü sporcusu. (Görüşme: 28.01.2019)KK-3: Zeynep Yetgil, Erzurum 2000, Bartın Üniversitesi Beden Eğitimi Öğretmenliği Bölümü 1. Sınıf öğrencisi, Beyoğlu Spor Kulübü sporcusu. (Görüşme: 28.01.2019)KK-4: Hamdi Sancaklı, Yenipazar/Yogoslavya 01.07.1959, Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Antrenörlük Eğitimi Bölümü Dr. Öğretim Görevlisi. (Görüşme: 21.03.2017)KK-5: Zeynep Yıldırım, 1981, Marmara Üniversitesi BESYO Mezunu, İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Antrenörü. (Görüşme: 28.01.2019)
