UNUTULMAYA YÜZ TUTMUŞ GELENEKSEL BİR OYUN: PEÇİÇ
Öz
Dünyadaki gelişmelere paralel olarak kültürün değişim hızı da artmaktadır. Değişim sürecinde kimi gelenekler değişmekte, güncellenmekte kimi gelenekler yok olma aşamasına gelmektedir. “Peçiç” söz konusu değişim ve güncellemelere ayak uyduramayıp unutulma sürecine girmiş oyunlardan biridir. Dijital oyun sektörünün geldiği aşama ve gördüğü rağbet peçiç ile birlikte yetişkin-çocuk ayrımı olmaksızın hep beraber oynanan pek çok geleneksel oyunun bu sürece girmelerinin nedenidir.
Peçiç, karelere ayrılmış artı şeklindeki bir zemin üzerinde deniz kabukları kullanılarak, iki kişi veya iki takım halinde oynanan, şans, rekabet ve strateji oyunudur. Uzun kış gecelerinin, ramazan günlerinin ve hamam eğlencelerinin vazgeçilmez oyunu olan peçiç, oynandığı ortamların güncelliğini kaybetmesiyle beraber yok olmaya başlamıştır. Yazılı kaynaklardan elde edilen verilerden hareketle yüzyılı aşkın süredir oynanan bu oyunun yok olmadan kayıt altına alınması gerekmektedir. Tarihi kaynaklarda, romanlarda, mektuplarda adının geçtiği görülen oyun, tek tipleşmeden dolayı kültürel farklılıkların büyük öneme sahip olduğu bu çağda detaylı bir incelemeyi hak etmektedir. Oyunun canlandırılması adına son yıllarda çeşitli kuruluşların ödüllü peçiç turnuvaları düzenleyerek farkındalık yaratmaya çalıştıkları görülmektedir. Bu farkındalığa destek verme amacı taşıyan çalışmada oyunun kökeninden bağımsız olarak Türkiye’nin çeşitli yörelerinde uzun zamandır bilindiği ve oynandığı, yöresel söyleyişlere ve oynanış biçimindeki farklılıklar dolayısıyla yerel bir mahiyet kazandığı ve Türk kültürünün bir parçası konumuna geldiği sonuçlarına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbaş, Banu ve Ünal Selma Özuslu (2016). “Oyuncaklarla Oynanan Geleneksel Gaziantep Oyunları”. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1), 25-42.
- And, Metin (2007). Oyun ve Bügü: Türk Kültüründe Oyun Kavramı. Ankara: Yapı Kredi Yayınları.
- Eronat, Canan Yücel (2006). Ertuğrul Süvarisi Ali Bey’den Ayşe Hanım’a Mektuplar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Kaya, Ayşegül (2008). Evrensel Bir Strateji Oyunu: Peçiç. İstanbul: Kadıköy Gaziantepliler Derneği.
- Oğuz, Mehmet Öcal ve Ersoy, Petek. (2007). Türkiye’de 2004 Yılında Yaşayan Geleneksel Çocuk Oyunları. Ankara: Gazi Üniversitesi Türk Halkbilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları.
- Seven, Neslihan (2006). Sermet Muhtar Alus’un Romanlarında ve Öykülerinde Eski İstanbul, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Sezer, Sennur ve Özyalçıner Adnan (2005). Bir Zamanların İstanbulu: Eski İstanbul Yaşayışı ve Folkloru. İstanbul: İnkılâp Yayınları.
- Tokuz, Gonca (2011). Gaziantep Çocuk Oyunları Üzerine Halk Bilimsel Bir İnceleme, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bülent, Eşref (2007). “Anadolu Amulet Geleneğinde Çılkak ve Eski Kültürlerdeki İzleri”, 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, 311-328.
- Öksüz Melek ve diğerleri (2018). “21. Yüzyıl Becerilerinin Gelişiminin Desteklenmesinde Geleneksel Oyunların Rolü: Satranc-ı Urefa ve Peçiç Örneği”, V. Turkcess Uluslararası Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı, 1406-1414.
