Araştırma Makalesi

BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN

Cilt: 13 Sayı: 31 15 Eylül 2020
PDF İndir
TR EN

BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN

Öz

Dede Korkut Kitabı’nın katman katman işlenmiş ve okundukça hayran bırakan hikâyelerinden, insanlık sahasını aydınlatan kadim anlamlar ışıldar. Salur Kazan’ın aktif biçimde rol aldığı hikâyeler de ışıldayan bu kaynağın güzide bir parçasıdır. Hikâyelerde birbirinden güzel birçok sıfatla anılan Salur Kazan, İç-Oğuz beylerinden biridir ve İç-Oğuz’un da Dış-Oğuz’un da beylerbeyidir. Onun aracılığı ile fiziksel ve ruhsal olarak alp tipinin tüm özellikleri can bulur. Salur Kazan’ın bir ejderhayı öldürmesi ile ilgili farklı yazılı kaynaklarda bilgiler yer alırken nihayet Türkistan/Türkmen Nüshası’yla hikâyenin tam metnine ulaşılabilmiştir. 13. Boy olarak anılan “Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi” adlı hikâye, Salur Kazan’ın bir ejderhayla mücadelesini konu almaktadır. Kahraman merkezli anlatılarda, kahramanın mücadele ettiği varlık ve mücadele süreci, çeşitli semboller ile aktarılır. Tüm sembollerin taşıdığı ortak değer, kahramanın yolculuğunu, bireyleşmesini tamamlayarak bitirmesini vurgular. Bireyleşme kavramı, analitik psikolojide belirli arketipsel evreler ile şekillenir. Evrelerin başarıyla tamamlanması kahramanın psişe bütünlüğü açısından hayati önem taşır. Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi, analitik psikolojinin unsurları ile çözümlenirse ejderha ile mücadele simgesi, kahramanın kendi psişesinin karanlık yönlerine karşı savaşını temsil eder. Kazan’ın yaşadığı bu mücadelede başından geçen olaylar, bilinç seviyesinden bilinçdışına doğru yönelmiş bir kahramanın yolculuğudur. Gerçek bir alp olan Salur Kazan; psişesinin kuytularını keşfetmeye, aydınlanmaya ve bilge bir lider olmaya kendisi talip olur. Hikâyenin sonunda Kazan, ejderhayı yener böylece benliğini tanıyıp bireyleşme evrelerini başarıyla tamamlayarak zafere ulaşmış olur. Zorlu mücadelenin sonunda kazanılan büyük hazine, bilgeliğin gereği olan “kendini bilme” yani kadim bir taçtır. Bu anlatıyla birlikte Salur Kazan’ı “ bilge alp” tipi olarak anmak mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Dede Korkut Hikâyeleri, Salur Kazan, arketip, korkunç anne, bireyleşme

Kaynakça

  1. ABDULLAH, Kemal.(2012). Mitten Yazıya veya Gizli Dede Korkut. (akt. Ali Duymaz) İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  2. AZMUN, Yusuf.(2019). Dede Korkut’un Üçüncü Elyazması (Soylamalar ve İki Yeni Boy ile Türkmen Sahra Nüshası). İstanbul: Kutlu Yayınevi.
  3. BARS, Mehmet Emin. (Winter 2010). Salur Kazan’ın Evi Yağmalandığı Boy’da Salur Kazan ve Çoban. The Journal of Academic Social Sciences Studies, Volume 3, Issue 2 55-63.
  4. CAMPBELL, Joseph. (2017). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. (çev.: Sabri Gürses), İstanbul: İthaki Yayınları.
  5. DUYMAZ, Ali. (Güz 1996). Kıpçak Sahası Türk Destanlarında Bir Oğuz Alpı: Salur Kazan. Milli Folklor 31-32, 49-59.
  6. DUYMAZ, Ali. (1997) Bir Destan Kahramanı Salur Kazan. İstanbul: Ötüken Yayınları.
  7. DUYMAZ, Ali. (1999). Dede Korkut Kitabı’nda Alplığa Geçiş ve Topluma Katılma Törenleri Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, s. 109-122.
  8. EKİCİ, Metin.(2019). Dede Korkut Kitabı Türkistan/ Türkmen Sahra Nüshası Soylamalar ve 13. Boy Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  9. ERGİN, Muharrem. (2018). Dede Korkut Kitabı I-II. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. ESTÉS, Clarıssa Pınkola.( 2016). Kurtlarla Koşan Kadınlar. (çev.: Hakan Atalay), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Koçak, A., & Kara Tekgül, I. (2020). BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13(31), 960-976. https://doi.org/10.12981/mahder.731525
AMA
1.Koçak A, Kara Tekgül I. BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN. Motif Akademi. 2020;13(31):960-976. doi:10.12981/mahder.731525
Chicago
Koçak, Aynur, ve Işılay Kara Tekgül. 2020. “BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 13 (31): 960-76. https://doi.org/10.12981/mahder.731525.
EndNote
Koçak A, Kara Tekgül I (01 Eylül 2020) BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 13 31 960–976.
IEEE
[1]A. Koçak ve I. Kara Tekgül, “BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN”, Motif Akademi, c. 13, sy 31, ss. 960–976, Eyl. 2020, doi: 10.12981/mahder.731525.
ISNAD
Koçak, Aynur - Kara Tekgül, Işılay. “BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 13/31 (01 Eylül 2020): 960-976. https://doi.org/10.12981/mahder.731525.
JAMA
1.Koçak A, Kara Tekgül I. BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN. Motif Akademi. 2020;13:960–976.
MLA
Koçak, Aynur, ve Işılay Kara Tekgül. “BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, c. 13, sy 31, Eylül 2020, ss. 960-76, doi:10.12981/mahder.731525.
Vancouver
1.Aynur Koçak, Işılay Kara Tekgül. BİLGELİĞİN TACINI TAKAN ALP SALUR KAZAN. Motif Akademi. 01 Eylül 2020;13(31):960-76. doi:10.12981/mahder.731525