An Analysis of Open-Ended Questions in the 5th Grade Science Textbook of the TCEM Framework According to the RBT

Öz

When examined according to the Revised Bloom Taxonomy (RBT), open-ended questions aim to ensure that students not only remember information but also analyze, evaluate, and use it creatively. They support lasting and meaningful learning by allowing students to express what they have learned in their own words. For this reason, the B station, which is the open-ended question section of the end-of-unit assessment questions in the 5th grade science textbook prepared in accordance with the Turkey Century Education Model (TCEM), was examined in this study. The study was conducted using the qualitative research method of document analysis. The findings section of the study was prepared by dividing the content into categories. The data were obtained from the open-ended questions in the end-of-unit assessment section of the 5th grade science textbook, in line with the research objective. The data were collected by determining the research objective, and during the analysis process, each question was evaluated and classified according to the cognitive levels of the RBT. Classification was only performed for open-ended questions. Repeated steps in the classifications are summarized in a spider web graph. The results obtained from the study show that open-ended questions are concentrated in the sub-dimensions of the RBT. It was found that the number of questions measuring higher-order cognitive skills was quite low. The presence of assessments that allow students to express their achievements through their own experiences makes meaningful learning effective. It is recommended that questions in the open-ended section of the assessment questions be distributed evenly across the Bloom taxonomy levels and that greater emphasis be placed on assessment questions aimed at developing higher-order cognitive skills.

Anahtar Kelimeler

• Open ended questions
• science education
• revised Bloom taxonomy
• Türkiye Century Education Model
• cognitive process

TYMM Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabında Yer Alan Açık Uçlu Soruların YBT’ye Göre İncelenmesi

Öz

Açık uçlu sorular, Yenilenmiş Bloom Taksonomisine (YBT) göre incelendiğinde öğrencilerin bilgiyi sadece hatırlama düzeyinde sınırlı kalmayıp aynı zamanda bilgiyi analiz etme, değerlendirme ve yaratıcı şekilde kullanmalarını da hedeflemektedir. Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri kendi kelimeleriyle ifade etmelerine imkân tanıyarak kalıcı ve anlamlı öğrenmeleri desteklemektedir. Bu nedenle araştırmada Türkiye Yüzyılı Maarif Model (TYMM) kapsamına uygun olarak hazırlanmış 5. sınıf fen bilimleri ders kitabı ünite sonu değerlendirme sorularının açık uçlu soru bölümü olan B istasyonu incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemi olan doküman analiziyle yürütülmüştür. Araştırmanın bulgular kısmı içerik kategorilerine ayrılarak hazırlanmıştır. Veriler, araştırma amacına uygun olarak 5. sınıf fen bilimleri ders kitabı ünite sonu değerlendirme bölümünde yer alan açık uçlu sorulardan elde edilmiştir. Araştırma amacı belirlenerek veriler toplanmış, analiz sürecinde her bir soru YBT’nin bilişsel basamakları doğrultusunda değerlendirilerek sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma yalnızca açık uçlu sorular için yapılmıştır. Sınıflandırmalarda tekrar eden basamaklar örümcek radar grafiğinde özetlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar açık uçlu soruların YBT’nin alt boyutlarında yoğunlaştığını göstermektedir. Üst bilişsel becerileri ölçen soru sayısı oldukça az olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin elde ettikleri kazanımları kendi deneyimleriyle ifade edebileceği değerlendirmelerin bulunması anlamlı öğrenmeyi etkili hale getirmektedir. Değerlendirme sorularının açık uçlu sorular kısmında soruların Bloom taksonomi basamaklarına eşit bir şekilde dağılması ve üstbilişsel yetenekleri geliştirmeye yönelik değerlendirme sorularına ağırlık verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Açık uçlu sorular
• Fen Bilimleri eğitimi
• Yenilenmiş Bloom Taksomonisi
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• bilişsel süreç

Kaynakça

1. Aghazadeh, S. (2019). Assessment of 21st century skills. National Institute of Education.
2. Altıntaş, Ö. (2022). The use of open-ended items for giving feedback during the formative assessment process. International Journal of Assessment Tools in Education, 9(Special Issue), 109–125. https://doi.org/10.21449/ijate.1132981
3. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. Longman.
4. Baki, A., & Gökçek, T. (2022). Fen bilimleri ders kitaplarındaki soruların PISA fen okuryazarlığı yeterlik düzeylerine göre incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 11(3), 1025–1044.
5. Bal, A. P., & Yılmaz, R. (2022). Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre ortaokul ders kitaplarındaki soruların incelenmesi. Bartın University Journal of Educational Research, 6(2), 94–107.
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.1108/14439880910970607
7. EBSCO Research Starters. (2020). Scientific literacy. EBSCO Publishing.
8. Faisal, J., & Hameed, I. A. (2023). Toward intelligent open-ended questions evaluation based on predictive optimization. Expert Systems with Applications, 231, Article 120640. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.120640

9. Finnish National Agency for Education. (2022). National core curriculum for general upper secondary education 2021 (English translation). Finnish National Agency for Education.
10. Forehand, M. (2010). Bloom's taxonomy. M. Orey (Ed.), Emerging perspectives on learning, teaching, and technology (ss. 41–47) içinde. University of Georgia.
11. Güler, N. (2014). Analysis of open-ended statistics questions with many facet Rasch model. Eurasian Journal of Educational Research, 55, 73–90. https://doi.org/10.14689/ejer.2014.55.5
12. Karousos, N., Vorvilas, G., Pantazi, D., Tzagarakis, M., Karacapilidis, N., & Verykios, V. S. (2024). Summarizing responses to open-ended questions in educational surveys: A microservice-oriented approach. Intelligent Decision Technologies, 18(2), 781–803. https://doi.org/10.3233/IDT-230330
13. Köse, M. (2021). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 316–334. https://doi.org/10.17556/erziefd.738444
14. Kowalski, F. V., & Kowalski, S. E. (2014). Enhancing classroom learning by coupling interactive computer simulations with real-time formative assessment through technology-mediated open-format questioning. 25th Annual Conference of the Australasian Association for Engineering Education: Engineering the Knowledge Economy: Collaboration, Engagement & Employability içinde. School of Engineering & Advanced Technology, Massey University.
15. Krathwohl, D. R. (2002). A revision of Bloom's taxonomy: An overview. Theory Into Practice, 41(4), 212–218. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4104_2
16. Milli Eğitim Bakanlığı. (2022). PISA 2022 Türkiye raporu. MEB Yayınları.
17. Milli Eğitim Bakanlığı. (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli tanıtım raporu. MEB Yayınları.
18. Milli Eğitim Bakanlığı. (2025a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli fen bilimleri ders kitabı 1. MEB Yayınları.
19. Milli Eğitim Bakanlığı. (2025b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli fen bilimleri ders kitabı 2. MEB Yayınları.
20. Ministry of Education. (2024). 21st century competencies and student outcomes framework. Government of Singapore.
21. O'Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project (3. baskı). SAGE.
22. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227–250. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
23. Tan, S. H., Thibault, G., Chew, A. C. Y., & Rajalingam, P. (2022). Enabling open-ended questions in team-based learning using automated marking: Impact on student achievement, learning and engagement. Journal of Computer Assisted Learning, 38(5), 1347–1359. https://doi.org/10.1111/jcal.12680
24. Ural, E., & Gürler Göbekli, B. (2022). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarındaki soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Scientific Educational Studies, 6(1), 112–145. https://doi.org/10.31798/ses.1122652