Avrupa Birliği Ülkelerinde Yapay Zekânın Kamu Hizmetlerindeki Dönüştürücü Rolü: Danimarka, Fransa ve İtalya Deneyimleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

21. yüzyılda, Yapay Zekâ (YZ), neredeyse devrim niteliğindeki yenilikleriyle öne çıkan ve teknoloji sahnesinde lider ve dikkat çekici bir rol oynayan bir konumda bulunmaktadır. İnsan zekâsını taklit edebilen ve bazen ondan daha üstün performans sergileyebilen bir bilgisayar sistemi veya yazılım olarak tanımlanan bu teknoloji, toplumun dokusuna derinlemesine nüfuz etmekte olup, hayatın çeşitli alanlarında önemli değişimlere yol açmaktadır. Bu teknoloji, bireysel kullanımdan iş dünyasına, eğitimden sağlık hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede derin etkiler yaratmaktadır. Bu bağlamda, YZ'nin getirdiği avantajların en belirgin olanı, kamu hizmetlerindeki verimliliği artırma kabiliyetidir. Bu noktadan hareketle, bu çalışma Avrupa Birliği ülkelerinde YZ tabanlı kamu hizmetlerini inceleyen bir karşılaştırmalı analize odaklanmaktadır. Özellikle Danimarka, İtalya ve Fransa örnekleri üzerinden gerçekleştirilen bu analiz, söz konusu ülkelerin YZ teknolojilerini kamu hizmetlerinde nasıl benimsediklerini ve entegre ettiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, nitel araştırma perspektifi altında gerçekleştirilen literatür taramasından önemli ölçüde yararlanılmıştır. Veri toplama sürecinde, ilgili makaleler, raporlar ve hükümet kaynakları incelenerek YZ'nin belirli ülkelerdeki işlevleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları, YZ'nin kamu hizmetlerini daha verimli, kaliteli, esnek ve daha şeffaf hale getirdiğini ortaya koymaktadır. Ancak, aynı zamanda, bu teknolojinin betik kaygıları da beraberinde gündeme getirdiği gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zekâ
• Avrupa Birliği
• Danimarka
• Fransa
• İtalya

The Transformative Role of Artificial Intelligence in Public Services in European Union Countries: A Review on the Experiences of Denmark, France and Italy

Abstract

In the 21st century, Artificial Intelligence (AI) stands out with its almost revolutionary innovations and plays a leading and remarkable role in the technology scene. Defined as a computer system or a piece of software that can imitate and sometimes outperform human intelligence, this technology penetrates deeply into the fabric of society and leads to significant changes in various areas of life. This technology creates profound effects in a wide range of areas, from individual use to the business world, from education to healthcare. In this context, the most obvious of the advantages brought by AI is its ability to increase efficiency in public services. From this point of view, this study focuses on a comparative analysis examining AI-based public services in European Union countries. This analysis, carried out especially on the examples of Denmark, Italy, and France, aims to reveal how these countries have adopted and integrated AI technologies in public services. The study benefited significantly from the literature review conducted from the perspective of qualitative research. During the data collection process, the functions of AI in specific countries were analyzed in detail by reviewing relevant articles, reports, and government sources. The results of the research reveal that AI makes public services more efficient, high-quality, flexible, and transparent. However, it has also been observed that this technology also brings up scripting concerns.

Keywords

• Artificial Intelligence
• European Union
• Denmark
• France
• Italy

Kaynakça

1. AALBORG UNIVERSITY (2020), “Kunstig Intelligens Hører Også Til I Kommunen”, Aalborg Üniversitesi Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 9 Haziran 2020, https://www.ai.aau.dk/news-events/show-news/kunstig-intelligens-hoerer-ogsaa-til-i-kommunen.cid472034 (Erişim Tarihi: 25.04.2023).
2. AGENDA DIGITALE (2022), “Intelligenza Artificiale Nella PA: Applicazioni Ed Esempi Da Seguire”, Agenda Digitale Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 1 Temmuz 2022, https://www.agendadigitale.eu/cittadinanza-digitale/intelligenza-artificiale-nella-pa-applicazioni-ed-esempi-da-seguire/ (Erişim Tarihi: 16.04.2023).
3. AGENDA DIGITALE (2020a), “Intelligenza Artificiale, Gli Usi Pubblici in Italia: Polizia, Giustizia Sanità Fisco”, Agenda Digitale Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 7 Aralık 2020, https://www.agendadigitale.eu/cultura-digitale/pa-e-intelligenza-artificiale-un-rapporto-ancora-complesso-lo-stato-dellarte/ (Erişim Tarihi: 16.4.2023).
4. AGENDA DIGITALE (2020b), “Intelligenza Artificiale, La Via İtaliana: Ecco İ Settori A Maggiore Potenziale”, Agenda Digitale Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 14 Ocak 2020, https://www.agendadigitale.eu/cultura-digitale/intelligenza-artificiale-la-via-italiana-ecco-i-settori-a-maggiore-potenziale/ (Erişim Tarihi: 16.04.2023).
5. AGID (2018), “L'Intelligenza Artificiale Al Servizio Del Cittadino: Sfide E Opportunità”, AGID Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 21 Mart 2018, https://www.agid.gov.it/it/agenzia/stampa-e-comunicazione/notizie/2018/03/21/lintelligenza-artificiale-al-servizio-del-cittadino-sfide-opportunita (Erişim Tarihi: 16.04.2023).
6. AVRUPA KOMİSYONU (2018), “Comunicazione Della Commissine Al Parlamento Europeo, Al Consiglio Europeo, Al Consiglio, Al Comitato Economico E Sociale Europeo E Al Comitato Delle Regioni Piano Coordinato Sull'intelligenza Artificiale”, Avrupa Komisyonu Kurumsal Web Sayfası (COM, 2018:795 final), 7 Aralık 2018, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/IT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52018DC0795&from=DE (Erişim Tarihi: 22.04.2023).
7. BOZKURT YÜKSEL, Armağan Ebru (2022), “Avrupa Komisyonu’nun Yapay Zekâ Tüzük Teklifi’ne Genel Bir Bakış”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.51, ss.19-46.
8. CNIL (2022), “Intelligence Artificielle: Le Conseil d’État Se Prononce Sur La Gouvernance Du Futur Règlement IA”, CNIL Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 24 Eylül 2022, https://www.cnil.fr/fr/intelligence-artificielle-le-conseil-detat-se-prononce-sur-la-gouvernance-du-futur-reglement-ia (Erişim Tarihi: 19.04.2023).

9. COUNTRY REPORT – DENMARK (2020), National Strategies on Artificial Intelligence a European Perspective in 2019, Directorate B – Growth & Innovation – Digital Economy Unit (B6)
10. ÇUBUKÇU, Zehra ve ÇUBUKÇU, Ahmet (2017), "The Detection of Public Policy in the Formation of Digital Citizenship", Pesa International Journal of Social Studies, S.3(3), ss.140-150.
11. DİRİCAN, Cüneyt (2015), “The Impacts of Robotics, Artificial Intelligence on Business and Economics”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, S.195, ss.564–573.
12. EKONOMİ, MALİYE VE ENDÜSTRİYEL VE DİJİTAL EGEMENLİK BAKANLIĞI (2023), “La Stratégie Nationale Pour L’intelligence Artificielle”, Ekonomi, Maliye ve Endüstriyel ve Dijital Egemenlik Bakanlığı Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 3 Ekim 2023, https://www.economie.gouv.fr/strategie-nationale-intelligence-artificielle# (Erişim Tarihi: 17.04.2023).
13. ERDEM, Tolga ve ÖZBEK, Cengiz (2021), “Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Politikalarının Küresel Teknoloji Dönüşümüne Etkileri”, İstanbul Rumeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.1(1), ss.47-69.
14. FRANSA CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI (2022), “Intelligence Artificielle: Les Propositions Du Conseil d'État Pour Les Administrations”, Fransa Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 6 Eylül 2022, https://www.vie-publique.fr/en-bref/286181-intelligence-artificielle-pour-quel-usages-dans-les-administrations (Erişim Tarihi: 24.04.2023).
15. FRANSA CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI (2021), “L'intelligence Artificielle (IA) Dans Les Décisions De Justice: Une Révolution En Cours”, Fransa Cumhuriyeti Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 22 Kasım 2021, https://www.vie-publique.fr/eclairage/277098-lintelligence-artificielle-ia-dans-les-decisions-de-justice#un-d%C3%A9veloppement-r%C3%A9cent-en-france (Erişim Tarihi: 23.04.2023).
16. FPA (2018), “Intelligenza Artificiale E PA: Impatti Tecnologici, Organizzativi Ed Etici”, FPA Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 4 Temmuz 2018, https://www.forumpa.it/pa-digitale/intelligenza-artificiale-e-pa-impatti-tecnologici-organizzativi-ed-etici/ (Erişim Tarihi: 23.04.2023).
17. GALLOWAY, Chris ve SWIATEK, Lukasz (2018), “Public Relations and Artificial Intelligence: It’s Not (Just) About Robots”, Public Relations Review, S.44(5), ss.734-740.
18. GESK, Tanja Sophie ve LEYER, Michael (2022), “Artificial Intelligence in Public Services: When and Whcitizens Accept its Usage”, Government Information Quarterly, S.39, ss.1-12(101704).
19. GEZİCİ, Hikmet Salahaddin (2023), “Kamu Yönetiminde Yapay Zekâ: Avrupa Birliği”, Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, S.6(2), ss.111-128.
20. GOOGLE TRENDS (2024), “Google Trends”, Google Kurumsal Web Sayfası, https://trends.google.com/trends/explore?date=today%205-y&q=%2Fm%2F0mkz&hl=tr (Erişim Tarihi: 05.02.2023).
21. HAMET, Pavel ve TREMBLAY, Johanne (2017), “Artificial Intelligence in Medicine”, Metabolism Clinical and Experımental, S.69, ss.36-40.
22. HERNANDEZ, Lorena (2020), “Report: AI Watch - Artificial Intelligence in Public Services Overview of the Use and Impact of AI in Public Services in the EU”, Birleşmiş Milletler Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 3 Temmuz 2020, https://joinup.ec.europa.eu/collection/elise-european-location-interoperability-solutions-e-government/document/report-ai-watch-artificial-intelligence-public-services-overview-use-and-impact-ai-public-services (Erişim Tarihi: 26.04.2023).
23. HESSELDAHL, Peter (2020), “Nu Bliver Den Offentlige Sektor Kunstigt Intelligent”, Mandag Morgen Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 20 Şubat 2020, https://www.mm.dk/artikel/nu-bliver-den-offentlige-sektor-kunstigt-intelligent (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
24. İTALYA CUMHURBAŞKANLIĞI (2020), “Strategia Nazionale per l'Intelligenza Artificiale. Ministero dello Sviluppo Economico”, İtalya Cumhurbaşkanlığı Kurumsal Web Sayfası, https://www.mise.gov.it/images/stories/documenti/Strategia_Nazionale_AI_2020.pdf (Erişim Tarihi: 29.04.2023).
25. İTALYAN HÜKÜMETİ (2023), “Talia Digitale 2026”, İtalyan Hükümeti Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 7 Şubat 2023, https://innovazione.gov.it/italia-digitale-2026/il-piano/ (Erişim Tarihi: 21.04.2023).
26. İYİGÜN, N. Öykü (2021), “Yapay Zekâ ve Stratejik Yönetim”, Akademi Dergisi, S.6(13), ss.675-678.
27. KABLAN, Ali (2018), “Endüstri 4.0, “Nesnelerin İnterneti” - Akıllı İşletmeler ve Muhasebe Denetimi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.23(Endüstri 4.0 ve Örgütsel Değişim Özel Sayısı), ss.1561-1579.
28. KOPENHAG BELEDİYESİ MALİ İDARESİ (2019), “Københavns Kommune Vil Være Digital Frontløber”, Kopenhag Belediyesi Mali İdaresi Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 26 Haziran 2019, https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/kobenhavns-kommune-vil-vaere-digital-frontlober?publisherId=13559194&releaseId=13575961 (Erişim Tarihi: 24.04.2023).
29. KOWALKIEWICZ, Marek ve DOOTSON, Paula (2019), Government 5.0: The Future of Public Services, The Chair in Digital Economy, Australia.
30. KUTLU, Arzu ve BÖREKÇİ, Ecem (2019), “Dijitalleşme Sürecinde Endüstri 4.0”, 6. Uluslararası Öğrenci Kongresi, 3-4 Nisan 2019 – Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
31. LINDGREN, Ida, MADSEN, Christian Østergaard, HOFMANN, Sara ve MELIN, Ulf (2019), “Close Encounters of the Digital Kind: A Research Agenda for the Digitalization of Public Services”, Government Information Quarterly, S.36, ss.427-436.
32. LINDSKOW, Thomas, IBRAHIM, Rami Mossad, THOMSEN, Michael Vertergaard, BELL, Brian ve RAGNHILD KRUSE, Carla (2020), “Kunstig Intelligens i det Danske Sundhedsvæsen”, VIDENSKAB - Artificial Intelligence in Danish Healtcare Ugeskr Læger, S.182, ss.(V09190540).
33. LUET, Laure (2021), “L’intelligence Artificielle Au Service De L’administration Publique: Quelles Techniques Et Quelles Spécificités?”, Artimon Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 26 Mart 2021, https://artimon.fr/perspectives/lintelligence-artificielle-au-service-de-ladministration-publique-quelles-techniques-et-quelles-specificites/ (Erişim Tarihi: 24.04.2023).
34. MISURACA, Gianluca ve VAN NOORDT, Colin (2020), AB'de Kamu Hizmetlerinde Yapay Zekânın Kullanımına ve Etkisine Genel Bakış, Avrupa Birliği Yayın Ofisi Yayını, Lüksemburg.
35. MISURACA, Gianluca, VAN NOORDT, Colin ve BOUKLI, Anys (2020), “The Use of AI in Public Services: Results from a Preliminary Mapping Across the EU”, Proceedings of the 13th International Conference on Theory and Practice of Electronic Governance (ICEGOV 2020), 23-25 September 2020, Athens – Greece, ss.(1-10).
36. NUANCE COMMUNICATIONS (2016), “Australian Taxation Office Continues Transformation of the Digital Customer Experience by Launching Online Virtual Assistant with Nuance”, Nuance, (tarihsiz), https://www.nuance.com/about-us/newsroom/press-releases/atolaunches-nuance-nina-virtual-assistant.html (Erişim Tarihi: 25.04.2023).
37. OECD (2022a), “AI Strategıc Programme”, OECD (E-Strateji), (23 Kasım 2023), https://oecd.ai/en/dashboards/policy-initiatives/http:%2F%2Faipo.oecd.org%2F2021-data-policyInitiatives-27222 (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
38. OECD (2022b), “Natıonal Strategy on AI”, OECD (E-Strateji), (8 Ocak 2024), https://oecd.ai/en/dashboards/policy-initiatives/http:%2F%2Faipo.oecd.org%2F2021-data-policyInitiatives-25374 (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
39. OECD (2022c), “AI Educatıon & Traınıng Development Plan”, OECD (E-Strateji), (5 Eylül 2022), https://oecd.ai/en/dashboards/policy-initiatives/http:%2F%2Faipo.oecd.org%2F2021-data-policyInitiatives-27288 (Erişim Tarihi: 23.04.2023).
40. OECD (2022d), “Natıonal Strategy for AI”, OECD (E-Strateji), (17 Ocak 2024), https://oecd.ai/en/dashboards/policy-initiatives/http:%2F%2Faipo.oecd.org%2F2021-data-policyInitiatives-24241 (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
41. OECD (2022e), “Danimarka Veri Etiği Konseyi”, OECD (E-Veri Etiği), (17 Ocak 2024), https://oecd.ai/en/dashboards/policy-initiatives/http:%2F%2Faipo.oecd.org%2F2021-data-policyInitiatives-26739 (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
42. PİRİM, Harun (2006), “Yapay Zekâ”, Journal of Yasar University, S.1(1), ss.81-93.
43. RAI UFFICIO STAMPA (2023), “Intelligenza Artificiale A Servizio Del Pubblico”, Rai Ufficio Stampa, https://www.rai.it/ufficiostampa/assets/template/us-articolo.html?ssiPath=/articoli/2023/03/Intelligenza-Artificiale-a-servizio-del-pubblico-574de75c-4cdb-48e7-88c1-6429aef1da8c-ssi.html (Erişim Tarihi: 28.04.2023).
44. ROSEMANN, Michael, BECKER, Jörg ve CHASIN, Friedrich (2020), “City 5.0”, Business & Information Systems Engineering, S.63(1), ss.71–77
45. RUSSELL, Stuart J. ve NORVIG, Peter (1995), Artificial Intelligence a Modern Approach, Prentice Hall, Englewood Cliffs - New Jersey (US).
46. SAMSUN, Ayşe Tuğçe (2021), “Yapay Zekâ Yarışında Avrupa Birliği’nin Konumu”, EURO Politika, S.8, ss.24-31.
47. SMITH (2022), “Amerıca the World’s First AI Political Party, Whose Leader is a Chatbot, Will Participate in the Legislative Elections in This European Country”, News 84 Media, https://news84media.com/world/the-worlds-first-ai-political-party-whose-leader-is-a-chatbot-will-participate-in-the-legislative-elections-in-this-european-country/ (Erişim Tarihi: 19.04.2023).
48. SUN, Tara Qian ve MEDAGLIA, Rony (2019), “Mapping the Challenges of Artificial Intelligence in the Public Sector: Evidence from Public Healthcare”, Government Information Quarterly, S.36(2), ss.368-383.
49. SUN, Tara Qian ve MEDAGLIA, Rony (2017), “Artificial Intelligence Entering Public Healthcare Ecosystems: Do Policies Matter?”, The Chinese Academy of Sciences, Paper Presented at 2017 Pre-ICIS Workshop on e-Government, Seoul (Korea).
50. SUNDARAVELU, Anugraha (2022), “New AI Driven Political Party Eyes Running for the Danish Parliment in 2023”, metro.co.uk. (E-Haber), 5 Ağustos 2022, https://metro.co.uk/2022/08/05/ai-driven-political-party-in-denmark-eyes-running-for-parliment-17133621/ (Erişim Tarihi: 21.04.2023).
51. ŞENER, Semih ve ELEVLI, Birol (2017), “Endüstri 4.0’da Yeni İş Kolları ve Yüksek Öğrenim”, Mühendis Beyinler Dergisi, S.1(2), ss.25-37.
52. TANRIVERDİ, Ayşe Almıla (2021), “Yapay Zekânın Kamu Hizmetinin Sunumuna Etkileri”, Adalet Dergisi, S.66, ss.293-314.
53. THE DANISH GOVERNMENT (2019), “National Strategy for Artificial Intelligence”, Ministry of Finance and Ministry of Industry, Business and Financial Affairs, https://en.digst.dk/media/19337/305755_gb_version_final-a.pdf (Erişim Tarihi: 21.04.2023).
54. THE DANISH GOVERNMENT (2018), “Strategy for Denmark’s Digital Growth”, Ministry of Industry, Business and Financial Affairs, https://eng.em.dk/media/10566/digital-growth-strategy-report_uk_web-2.pdf (Erişim Tarihi: 21.04.2023).
55. YANG, Zhenbin, NG, Boon Yuen, KANKANHALLI, Atrei ve WEI LUEN YIP, James (2012), “Workarounds in the use of IS in Healthcare: A Case Study of an Electronic Medication Administration System”, International Journal Human-Computer Studies, S.70, ss.43-65.
56. TAY, Shu Ing, LEE, Te Chuan, AZIATI, A.H. Nor ve AHMAD, Ahmad Nur Aizat (2018), “An Overview of Industry 4.0: Definition, Components, and Government Initiatives”, Jour of Adv Research in Dynamical & Control Systems, S.10(14), ss.1379-1387.
57. YILMAZ, İlay, SÖZER, Can ve ELVER, Ecem (2021), “Yapay Zekâ İle İlgili Güncel Düzenlemeler: Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletlerinde Alınan Aksiyonlar Işığında Bir Değerlendirme”, Adalet Dergisi, S.66, ss.445-469.