İklim Değişikliğiyle Mücadele Kapsamında Yeşil Ekonomi, Yeşil İşler, Yeşil Katma Değer Oluşturma ve Almanya Örneği

Öz

Bu çalışmada; iklim değişikliği ile mücadele kapsamında ekonominin yeşilleşmesi, yeşil işlerin ortaya çıkması ile oluşan yeni istihdam politikaları, bu durumun sosyal hayat ve toplum refahını etkileyen yanları ve katma değer yaratma incelenmektedir. Küresel ısınmanın etkisi ile giderek değişen işgücü dinamikleri talepleri etkilemekte; bu durum da ülkelerin strateji ve politikalarını etkilemektedir. Bu konunun incelenmesi istihdamın geleceği açısından da büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma; iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yeşil ekonomi ve yeşil işlerin sosyal yaşama etkilerini incelemeyi amaçlayan nitel bir çalışmadır. Mevcut literatürün sistematik biçimde incelendiği doküman analizi yöntemine başvurulmuştur. Bu yöntem yoluyla, konuya ilişkin akademik kaynaklar, uluslararası raporlar ve politika belgeleri analiz edilerek bir çerçeve oluşturmak hedeflenmiştir. Çalışmanın temel amacı; yeşil ekonominin tanımını ve kavramsal çerçevesini ortaya koyarak, yeşil istihdam ve yeşil işlerin hangi alanlarda olduğunu açıklarken, nükleer ve fosil yakıt kaynaklardan, çevreye duyarlı yenilenebilir enerji kaynaklarına başarılı bir dönüşüm gerçekleştirmiş olan, AB’nin güçlü bir ekonomiye sahip üyesi Almanya’nın yeşil ekonomi ve yeşil işler noktasında ne gibi ilerlemeler kaydettiğini, dünyada yeşil işlere yönelik potansiyelin olup olmadığı ve neler yapılması gerektiğini vurgulamaktır. Bu çalışmanın sonucunda; yeşil ekonominin sosyal politika aracı olarak güçlendirilmesi gerektiği, beceri geliştirme ve mesleki eğitim programlarının önemi, sosyal güvenlik mekanizmalarının uygulanmasının ve Yeşil Mutabakat eylem planlarının entegrasyonunun gerekliliği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Makro Ekonomi
• İklim Değişikliği
• Yeşil Ekonomi
• Yeşil İşler
• İstihdam

The Green Economy, Green Jobs, and Green Value Creation in the Context of Combating Climate Change: The Case of Germany

Abstract

The greening of the economy within the framework of combating climate change, the emergence of green jobs and the resulting new employment policies, the effects of this transformation on social life and societal welfare, and the process of value-added creation are examined in this study. As a result of global warming, changing labor market dynamics increasingly influence labor demand, which in turn shapes national strategies and policies. Analyzing this issue is therefore of great importance for the future of employment. The present study is a qualitative research that aims to examine the effects of the green economy and green jobs on social life within the context of combating climate change. The document analysis method, which involves a systematic review of the existing literature, was used. Through this method, academic sources, international reports, and policy documents related to the subject are analyzed to establish a comprehensive analytical framework. The main objective of the study is to present the definition and conceptual framework of the green economy and to explain the fields in which green employment and green jobs are found, while emphasizing the progress made by Germany—an EU member state with a strong economy that has successfully transitioned from nuclear and fossil fuel sources to environmentally friendly renewable energy sources—in terms of the green economy and green jobs, as well as highlighting whether there is potential for green jobs worldwide and what needs to be done. The findings of this study reveal the necessity of strengthening the green economy as a social policy instrument, underscore the importance of skill development and vocational education and training programmes and demonstrate the need for the implementation of social security mechanisms as well as the integration of Green Deal action plans.

Keywords

• Macroeconomics
• Climate Change
• Green Economy
• Green Jobs
• Employment

Kaynakça

1. AGORA ENERGIEWENDE (2025a), “Alman Enerji Dönüşümü”, Agora Energiewende Kurumsal Web Sayfası, https://www.agora-energiewende.org/about-us/the-german-energiewende (Erişim Tarihi: 10.10.2025).
2. AGORA ENERGIEWENDE (2025b), “Europe’s Energy Security on the Path to Climate Neutrality”, Energiewende Kurumsal Web Sayfası, https://www.agora-energiewende.org/publications/europes-energy-security-on-the-path-to-climate-neutrality (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
3. BABACAN, Adem, POLAT, Mehmet Ali ve KIZILKAYA, Oktay (2023), “Green Economy in Sustainable Development: An Analysis for OECD Countries”, İstanbul İktisat Dergisi, S.73(1), ss.231-260.
4. BAŞOL, Oğuz (2018), “Dünyada ve Türkiye’de Yeşil İşlerin Gelişimine İlişkin Bir Değerlendirme”, Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, S.636, ss.71-87.
5. BOWEN, Alex ve KURALBAYEVA, Karlygash (2015), “Looking for Green Jobs: The Impact of Green Growth on Employment”, Global Green Growth Institute (GGGI), Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment, the Grantham Foundation, London School of Economics and Political Science (LSE), https://www.lse.ac.uk/granthaminstitute/wp-content/uploads/2015/03/Looking-for-green-jobs_the-impact-of-green-growth-on-employment.pdf (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
6. BÜLBÜL, Yaşar ve ÖZBAY, Rahmi Deniz (2007), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Teknolojiye Karşı Direncin İktisat Tarihi”, ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, S.9(4), ss.19-41. CASTILLO, Monica (2023), Green Jobs, Green Economy, Just Transition and Related Concepts: A Review of Definitions Developed Through Intergovernmental Processes and International Organizations, International Labour Office, Geneva.
7. DESTATIS (2022), “Destatis Statistisches Bundesamt”, Destatis Kurumsal Web Sayfası, https://www.destatis.de/EN/Press/2022/12/PE22_511_124.html (Erişim Tarihi: 02.12.2022).
8. ERKÖK, Banu (2022), “Almanya’nın Enerji Dönüşümü Politikaları: Türkiye İçin Bir Örnek”, Fiscaoeconomia, S.6(2), ss.294-324.

9. EUROPEAN COMMISSION (2025), “The European Green Deal”, European Commission, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal_en (Erişim Tarihi: 01.10.2025).
10. EUROPEAN ENVIRONMENT AGENCY (2011), Europe’s Environment – An Assessment of Assessments, European Environment Agency Press, 14 September 2011.
11. FEDERAL GOVERNMENT (2025), “Billions for Structural Improvements”, Bundesregierung Kurumsal Web Sayfası”, https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/kohleregionen-foerderung-1665150#:~:text=The%20German%20government%20is%20supporting,out%20the%20use%20of%20coal (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
12. FRANSSEN, Marie Monique ve HOLEMANS, Dirk (2021), “Yeşil ve Sosyal Bir Adil Geçiş için İklim, İstihdam ve Adalet Yeşil Avrupa Vakfı (GEF) Adil Geçiş Projesi - Ön Rapor”, Green European Foundation, https://gef.eu/wp-content/uploads/2021/05/GEF_just-transition-paper-turkish_final-3.pdf (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
13. GERMAN FEDERAL MINISTRY FOR ECONOMIC AFFAIRS AND CLIMATE ACTION - BMWK (2024), “Bilateral Climate and Energy Partnerships and Energy Dialogues”, Annual Report 2024, https://www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/EN/Publikationen/Europe/annual-report-2024.pdf?__blob=publicationFile&v=7 (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
14. INTERNATIONAL ENERGY AGENCY - IEA (2025), “Energy Policy Review Germany 2025”, International Energy Agency, April 2025, https://iea.blob.core.windows.net/assets/7fea0ad0-1cc1-45e9-810b-2d602e64642f/Germany2025.pdf (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
15. KÜTAHYA SANAYİ VE TİCARET ODASI (2018), Almanya Ülke Raporu, Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası Yayını, Kütahya, https://www.kutso.org.tr/wp-content/uploads/2021/06/20181105-KUTSO-ALMANYA-Ulke-Raporu.pdf (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
16. KYLLMAN, Carolina ve WETTENGEL, Julian (2024). “German Renewable Sector Employment in 2022 at Highest Level in a Decade”, Clean Energy Wire, https://www.cleanenergywire.org/news/german-renewables-sector-employment-2022-highest-level-decade (Erişim Tarihi: 24.01.2024).
17. MURAT, Gökhan ve ŞENGÜL, Belemir (2024), “Küresel İklim Değişikliğinin İşgücü Verimliliği ve İstihdam Üzerine Yansımaları: Bir Sosyal Politika Önlemi Olarak Yeşil İşler”, Mülkiye Dergisi, S.48(3), ss.717-748.
18. OECD (2022), OECD Employment Outlook 2022: Building Back More Inclusive Labour Markets, OECD Publishing, Paris.
19. ORAN, Serter ve AKYEL, Emine (2023), “Derinlerden Gelen Sesler: Maden İşçilerinin Adil Geçiş Sürecine Yaklaşımları”, Emek Araştırma Dergisi (GEAD), S.14(23), ss.89-114.
20. PORTAKAL, Can, TAMCI, Işılsu ve ACAR, Sevil (2024), “Adil Geçişi Planlamak: Yeşil Dönüşümü Adil Kılmak İçin Bir Çerçeve Önerisi”, Ekonomi-Tek, S.13(2), ss.160-182.
21. REUTERS (2025), Germany’s Green Jobs Double But Staff Shortage Threatens Growth, Study Shows, Reuters Kurumsal Web Sayfası, https://www.reuters.com/world/europe/germanys-green-jobs-double-staff-shortage-threatens-growth-study-shows-2025-03-06/? (Erişim Tarihi: 06.03.2025).
22. T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI (2023), 2023 Yılı Faaliyet Raporu, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yayını, Ankara.
23. T.C. DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI (2024), Avrupa Yeşil Mutabakatı, T.C. Dışişleri Bakanlığı Yayını, Ankara, https://www.ab.gov.tr/avrupa-yesil-mutabakati_53729.html (Erişim Tarihi: 11.06.2024).
24. T.C. TİCARET BAKANLIĞI (2023), Çiftlikten Çatala Stratejisi (Farm to Fork Strategy), T.C. Ticaret Bakanlığı Yayını, Ankara, https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/ab-surdurulebilir-tarim-politikalari/ciftlikten-catala-stratejisi-farm-to-fork-strategy#:~:text=Avrupa%20Ye%C5%9Fil%20Mutabakat%C4%B1%20kapsam%C4%B1nda%20haz%C4%B1rlanan,20%20May%C4%B1s%202020%20tarihinde%20a%C3%A7%C4%B1klanm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
25. UNEP - UN ENVIRONMENT PROGRAMME (2011), Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication, UNEP Press, Nairobi, http://www.unep.org/greeneconomy (Erişim Tarihi: 20/09/2025).
26. UNFCCC (2015), The Paris Agreement, United Nations Framework Convention on Climate Change, https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf (Erişim Tarihi: 20.09.2025).
27. WORLD ENERGY COUNCIL TÜRKİYE (2023), “Kara Rüzgâr Özelinde Almanya Yenilenebilir Enerji Kanunu (EEG) – 2017”, Dünya Enerji Kurumsal Web Sayfası, https://dunyaenerji.org.tr/kara-ruzgar-ozelinde-almanya-yenilenebilir-enerji-kanunu-eeg-2017/ (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
28. WORLD NUCLEAR ASSOCIATION (2021), “Germany’s Energiewende”, World Nuclear Kurumsal Web Sitesi, https://world-nuclear.org/information-library/energy-and-the-environment/energiewende (Erişim Tarihi: 27/05/2021).
29. WORLD NUCLEAR ASSOCIATION (2024), “Almanya’da Nükleer Enerji”, World Nuclear Kurumsal Web Sitesi, 8 July 2024, https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-g-n/germany (Erişim Tarihi: 02.10.2025).
30. YALÇIN, Arman Zafer (2016), “Sürdürülebilir Kalkınma İçin Yeşil Ekonomi Düşüncesi ve Mali Politikalar”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.6(1), ss.749-775.