Araştırma Makalesi

Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’

Cilt: 13 Sayı: Özel Sayı 19 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’

Öz

Sosyalist Yugoslavya’da Tito döneminde sınırlı etkiye sahip olan Sırp milliyetçiliği, Tito’nun ölümünden sonra yeniden yükselişe geçmiş ve Slobodan Milošević’in liderliğinde, Yugoslavya’nın dağılma sürecine kadar baskın bir ideoloji hâline gelmiştir. İç savaşla birlikte Piskopos Nikolaj Velimirović’in çizdiği geleneksel Sırp-Ortodoks milliyetçi çizgisi, sembolleri ve sloganlarıyla milliyetçi söylemin merkezine yerleşmiştir. Bu miras üzerine inşa edilen günümüz Sırp milliyetçiliği ise etnik milliyetçilik ve Ortodoks Muhafazarlık kadar LGBTQ+ ve Göçmen karşıtlığı, İslam düşmanlığı, Beyaz Avrupalı kimliğin savunulması, küresel düzene ve liberalizme tepkiselliğe de dayanmaktadır. Alternatif Sağ’a özgü bu yeni unsurlar içerisinde Beyaz Avrupalıların Müslümanlar ve göçmenler tarafından yerinden edileceğine dair aşırı sağ bir teori olan “The Great Replacement” (Büyük Yer Değiştirme) teorisi, Sırp milliyetçiliğinin eskiden beri savunduğu “Sırpların İslam’a karşı Avrupa’nın bekçileri” olduğu savıyla da uyum sağlamıştır. Bu etkileşim içerisinde Sırbistan’ da arka arkaya kurulan Srpska Desnica, Dveri, Levijatan, Blood & Honour, Srpska Akcija ve Narodne Patrole gibi gruplar, iktidarda olan SNS (Sırp İlerleme Partisi) ve Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ile kurdukları ilişki sayesinde etki alanlarını genişletmişlerdir. Alternatif Sağ düzlem, iç politikada olduğu kadar Sırp dış politikasına da belirli açılımlar sağlamıştır. Vučić ve Bosna Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Milorad Dodik, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa’daki Alternatif Sağ çevrelerden aldıkları destekle Kosova sorunu ve Bosnalı Sırpların Bosna Hersek devletinden ayrılma arayışlarında, 1990’ların aksine Atlantik ittifakının Sırplara karşı yekpare hareket etmesine engel olmuşlardır. Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın Avrupa Birliği (AB)'nin Dodik’e uygulayacağı yaptırımları engellemesi ve ABD başkanı Donald Trump’ın yakın ekibinin Kosova sorununda Sırplardan yana olan tavrı bu ulusötesi ilişkinin derinliğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Babić, M. (2015) Defining Political Extremism in the Balkans: The Case of Serbia. Interdisciplinary Political and Cultural Journal, 73-90.
  2. Bakic, J. (2013) Right-Wing Extremism in Serbia. Bonn: Friedrich Ebert Stiftung.
  3. BBC (2011) 'Breivik Manifesto' Details Chilling Attack Preparation. 24 Temmuz. https://www.bbc.com/news/world-europe-14267007 (Erişim Tarihi: 11.02.2025).
  4. Betabriefing (2024) Directorate for Diaspora Funneled Funds to Right-Wing Organizations. Betabriefing, 1 Temmuz. https://betabriefing.com/archive/news/27751-directorate-for-diaspora-funneled-funds-to-right-wing-organizations#:~:text=In%202023%2C%20payments%20of%20several,Europe%20reported%20on%20July%201 (Erişim Tarihi: 08.03.2025).
  5. BGNES (2025) Aleksandar Vučić Pours Millions of Dollars into Lobbying in the US to Ensure Survival. 19 Şubat. https://www.bgnes.com/analyses/alexander-vu-i-pours-millions-of-dollars-into-lobbying-in-the-us-to-ensure-survival (Erişim Tarihi: 07.01.2025).
  6. Buljubašić, M. (2022) Violent Right-Wing Extremism in the Western Balkans. Radicalisation Awareness Network.
  7. Byford, J. (2008) Post-Communist Remembrance of the Serbian Bishop Nikolaj Velimirović. Budapest, New York: Central European University Press.
  8. Ćerimagić, A. (2024) With Friends Like These: Orbán's Balkan Allies. Royal United Services Institute, 15 Mart. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/friends-these-orbans-balkan-allies#:~:text=For%20Orb%C3%A1n%2C%20this%20brotherhood%20shows,deeds%20a%20stamp%20of%20approval (Erişim Tarihi: 06.02.2025).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Avrupa Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

21 Nisan 2025

Kabul Tarihi

15 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: Özel Sayı

Kaynak Göster

APA
Karpuz, T. (2025). Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 13(Özel Sayı), 229-247. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1675366
AMA
1.Karpuz T. Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 2025;13(Özel Sayı):229-247. doi:10.14782/marmarasbd.1675366
Chicago
Karpuz, Tolga. 2025. “Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 13 (Özel Sayı): 229-47. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1675366.
EndNote
Karpuz T (01 Temmuz 2025) Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 13 Özel Sayı 229–247.
IEEE
[1]T. Karpuz, “Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’”, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, c. 13, sy Özel Sayı, ss. 229–247, Tem. 2025, doi: 10.14782/marmarasbd.1675366.
ISNAD
Karpuz, Tolga. “Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 13/Özel Sayı (01 Temmuz 2025): 229-247. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1675366.
JAMA
1.Karpuz T. Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 2025;13:229–247.
MLA
Karpuz, Tolga. “Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, c. 13, sy Özel Sayı, Temmuz 2025, ss. 229-47, doi:10.14782/marmarasbd.1675366.
Vancouver
1.Tolga Karpuz. Günümüz Sırp Siyasetinde ‘Alternatif Sağ’. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2025;13(Özel Sayı):229-47. doi:10.14782/marmarasbd.1675366