Araştırma Makalesi

Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja

Cilt: 14 Sayı: 1 2 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja

Öz

Kolektif hafıza, geçmişin nasıl hatırlandığını ve bu hatırlama pratikleri aracılığıyla grup kimliğinin nasıl kurulduğunu belirleyen dinamik bir alandır. Bu çalışma, Vamık D. Volkan’ın büyük grup psikolojisi kuramındaki “seçilmiş travma” ve “seçilmiş zafer” kavramlarını kullanarak, 1995’teki Oluja (Fırtına) Operasyonu’nun Hırvat ve Sırp kolektif hafızalarında nasıl zıt biçimlerde inşa edildiğini ve bu anlatıların zaman içinde nasıl yeniden üretildiğini analiz etmektedir. Araştırmada nitel karşılaştırmalı analiz yöntemiyle anma törenleri, hafıza mekânları, lider söylemleri, eğitim materyalleri, medya ve hukuki belgeler incelenmektedir. Bulgular, aynı tarihsel olayın Hırvat toplumunda ulusal birlik ve zaferin simgesine, Sırp toplumunda ise zorunlu göç ve kayıplarla özdeşleşen bir travmaya dönüştüğünü ve bu karşıt anlamlandırmaların farklı dönemlerde farklı vurgularla sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır. Çalışma, bu karşıt hafıza rejimlerinin kolektif kimliğin hem bilinçli hem de bilinçdışı boyutlarını nasıl biçimlendirdiğini göstererek Balkan hafızası literatürüne katkıda bulunmakta ve psikanalitik kavramların kolektif bellek incelemelerinde sistematik kullanımına özgün bir örnek sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Assmann, J. (2011) Cultural Memory and Early Civilization: Writing, Remembrance, and Political Imagination. New York: Cambridge University Press.
  2. Baker, C. (2013) Music as a Weapon of Ethnopolitical Violence and Conflict: Processes of Ethnic Separation During and After the Break-Up of Yugoslavia. Patterns of Prejudice, no. 47(4–5), 409–429. [https://doi.org/10.1080/0031322X.2013.835914](https://doi.org/10.1080/0031322X.2013.835914)
  3. Baker, C. (2015) The Yugoslav Wars of the 1990s. London: Palgrave Macmillan.
  4. Bieber, F. (2018) Patterns of Competitive Authoritarianism in the Western Balkans. East European Politics, 34(3), 337–354. [https://doi.org/10.1080/21599.165.2018.1490272](https://doi.org/10.1080/21599.165.2018.1490272)
  5. Cilliers, J. & Douglas, I. (1999) The Military as Business – Military Professional Resources, Incorporated. Cilliers, J. & Mason, P. (der.), Peace, Profit or Plunder?: The Privatisation of Security in War Torn African Societies (111–122). Pretoria: Institute for Security Studies.
  6. Connerton, P. (1989) How Societies Remember. Cambridge & New York: Cambridge University Press.
  7. Đureinović, J. (2020) The Commemoration of Operation Storm in 2020 and Its Position in the Official Memory Politics in Serbia. Đureinović, J. (der.), Reconciliation and Official Memory Politics: Commemorations of the Victory and of the Victims of Operation Storm in Croatia and Serbia (12–15). Belgrade: RECOM Reconciliation Network.
  8. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) (2001) The Prosecutor v. Radislav Krstić (Dava No. IT-98-33-T), Karar, par. 595–620. [https://www.icty.org/x/cases/krstic/tjug/en/krs-tj010802e.pdf](https://www.icty.org/x/cases/krstic/tjug/en/krs-tj010802e.pdf) (Erişim Tarihi: 11.08.2025).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2025

Kabul Tarihi

26 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akbay, B. (2026). Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 14(1), 122-148. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1789686
AMA
1.Akbay B. Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 2026;14(1):122-148. doi:10.14782/marmarasbd.1789686
Chicago
Akbay, Berna. 2026. “Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 14 (1): 122-48. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1789686.
EndNote
Akbay B (01 Nisan 2026) Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 14 1 122–148.
IEEE
[1]B. Akbay, “Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja”, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, c. 14, sy 1, ss. 122–148, Nis. 2026, doi: 10.14782/marmarasbd.1789686.
ISNAD
Akbay, Berna. “Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 14/1 (01 Nisan 2026): 122-148. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1789686.
JAMA
1.Akbay B. Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 2026;14:122–148.
MLA
Akbay, Berna. “Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, c. 14, sy 1, Nisan 2026, ss. 122-48, doi:10.14782/marmarasbd.1789686.
Vancouver
1.Berna Akbay. Hafızanın İki Yüzü: Seçilmiş Zafer ve Seçilmiş Travma Olarak Oluja. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 01 Nisan 2026;14(1):122-48. doi:10.14782/marmarasbd.1789686