Pandemi Döneminde Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime İlişkin Görüşlerinin Mesleki Mutluluk Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, pandemi döneminde öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin mesleki mutluluk açısından incelenmesidir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni ile gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme ile belirlenen araştırmanın çalışma grubu, pandemi döneminde uzaktan eğitim aracılığıyla ders veren 18 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmadaki veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile yüz yüze ve online olarak gerçekleştirilen görüşmelerle elde edilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre katılımcı öğretmenler, pandemi döneminde zorunlu olarak geçirilen uzaktan eğitim sayesinde okula gidiş geliş süresinden tasarruf ettikleri ve profesyonel açıdan kendilerini geliştirme imkânı bulabildikleri için mesleki anlamda mutlu olduklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte katılımcı öğretmenler; öğrencilerden ve okul ortamından uzak kalmaları, fırsat eşitsizliklerinin çok fazla yaşanması, online derslerde öğrenci katılımının düşük olması, ölçme-değerlendirmede yaşanan sorunlar ve akademik başarıdaki düşüşler pandemi döneminde mesleki mutluluklarını azalttığını belirtmişlerdir. Araştırma bulguları doğrultusunda, politika yapıcılarına ve uygulayıcılara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mesleki mutluluk
• öğretmen
• uzaktan eğitim
• pandemi

Examining Teachers' Opinions on Distance Education In Terms Of Professional Happiness during the Pandemic Period

Öz

The aim of this study is to examine teachers' opinions on distance education in terms of professional happiness during the pandemic period. This study was conducted with a phenomenological design from qualitative research methods. The study group of the research, which was determined by maximum diversity sampling from purposive sampling methods, consists of 18 teachers who taught through distance education during the pandemic period. The data in the study were obtained through face-to-face and online interviews using a semi-structured interview form. The data obtained as a result of the interviews were analyzed by content analysis. According to the findings, the participant teachers stated that they were professionally happy because they saved time traveling to and from school and had the opportunity to improve themselves professionally thanks to distance education during the pandemic period. However, participant teachers stated that being away from students and the school environment, experiencing too many inequalities of opportunity, low student participation in online courses, problems in assessment and evaluation, and decreases in academic achievement reduced teachers' professional happiness during the pandemic period. In line with the research findings, recommendations for policy makers and practitioners were developed.

Anahtar Kelimeler

• Professional happiness
• teacher
• distance education
• pandemic

Kaynakça

1. Adak, M. M. (2021). Covid-19 pandemi döneminde uygulanan uzaktan eğitim sürecinde bilişim teknolojileri öğretmenlerinin deneyimlerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Isparta.
2. Akarsu, B. (1970). Ahlak öğretileri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
3. Akbulut, B. (2015). Ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel imaj algıları ile iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki. (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
4. Akgül, G. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin, ortaokul öğrencilerinin ve öğrenci velilerinin pandemi sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin görüşleri (Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uşak.
5. Alves, R., Lopes, T. & Precioso, J. (2020). Teachers' well-being in times of Covid-19 pandemic: Factors that explain professional well-being. International Journal of Educational Research and Innovation, 15, 203-217. Doi:10.46661/ijeri.5120
6. Arslan, K. Y. (2019). Meslek lisesinde görev yapan meslek öğretmenleri ile kültür öğretmenlerinin iş doyumları arasındaki farkın incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
7. Aydemir, A. (2021). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmen ile öğrenci-veli iletişimi: Sosyal bilgiler öğretmenlerinin deneyimleri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 813-827.
8. Aziz, A. & Dicle, Ü. (2017). Örgütsel iletişim. İstanbul: Hiperyayın.

9. Bahçalı, F. (2020). Mesleki ve teknik liselerde kültür derslerine giren öğretmenlerin iş doyumları: Nitel bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
10. Bakioğlu, B. & Çevik, M. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Turkish Studies, 15(4), 109-129. Doi:10.7827/TurkishStudies.43502
11. Balaman, F. & Hanbay-Tiryaki, S. (2021). Corona Virüs (Covid-19) nedeniyle mecburi yürütülen uzaktan eğitim hakkında öğretmen görüşleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 52-84.
12. Bayburtlu, Y. S. (2020). Covid-19 pandemi dönemi uzaktan eğitim sürecinde öğretmen görüşlerine göre Türkçe eğitimi. Turkish Studies, 15(4), 131-151. Doi:10.7827/TurkishStudies.44460
13. Bayrakdar, S. & Güveli, A. (2023). Inequalities in home learning and schools’ remote teaching provision during the COVID-19 school closure in the UK. Sociology, 57(4), 767-788. Doi:10.1177/00380385221122444
14. Baysal, S. & Aka, Ç. İ. (2013). Bir pazarlama stratejisi olarak mutluluk temasının markalar tarafından kullanılması: Mutluluk temelli pazarlama üzerine bir araştırma. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 84-93.
15. Beşaltı, M. (2021). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmenlerin yaşadığı gerçeklik şokları. (Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
16. Bircan, H. H. (2001). İslam felsefesinde mutluluk (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
17. Carlsson, M., Dahl, G. B., Öckert, B. & Rooth, D. (2015), The effect of schooling on cognitive skills. The Review of Economics and Statistics, 97(3), 533-547.
18. Chanana, N. (2021). The impact of COVID-19 pandemic on employees organizational commitment and job satisfaction in reference to gender differences. Journal of Public Affairs, 1-12, Doi:10.1002/pa.2695
19. Chitra, A. (2020). Study on impact of occupational stress on job satisfaction of teachers during Covid-19 pandemic period. Global Development Review, 4(2), 52-62.
20. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri (Çeviri Ed.: M. Bütün & S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
21. Çakın, M. & Külekçi-Akyavuz, E. (2020). Covid-19 süreci ve eğitime yansıması: Öğretmen görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6(2), 165-186.
22. Çapuk, S. & Ünsal, M. (2017). Köy okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini etkileyen faktörler. Turkish Studies, 12(25), 193-212.
23. Çetin, E., Arslan, B. & Büyükyılmaz, O. (2021). Covid-19 pandemi döneminde iş doyumunun iş performansına etkisi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 5(1), 19-36.
24. Çoban, E. (2021). Coğrafya öğretmenlerine göre uzaktan eğitim uygulamalarında karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. (Yüksek Lisans Tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
25. Daniel, J. (2020). Education and the COVID-19 pandemic. Prospects, 49, 91-96 Doi:10.1007/s11125-020-09464-3.
26. Demir, E. (2001). Sınıf öğretmenlerinin iş doyumunu etkileyen olası faktörler ve bu faktörler kapsamında sınıf öğretmenlerinin iş doyum düzeylerinin ölçülmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
27. Demir, F. & Özdaş, F. (2020). Covid-19 sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 273-292. Doi:10.37669/milliegitim.775620
28. Dinham, S. & Scott, C. (1997). Modelling teacher satisfaction: findings from 892 teaching staff at 71 schools. Paper presented to the American Educational Research Association Annual Meeting, Chicago.
29. Dinham, S. & Scott, C. (1998). A three domain model of teacher and school executive career satisfaction. Journal of Educational Administration, 36(4), 362–378. Doi:10.1108/09578239810211545
30. Durak, G., Çankaya, S. & İzmirli, S. (2020). COVID-19 pandemi döneminde Türkiye’deki üniversitelerin uzaktan eğitim sistemlerinin incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED) 14(1), 787-809 Doi:10.17522/balikesirnef.743080
31. Ekpenyong, E. E. & Joseph, G. (2017). Teachers’ level of job satisfaction and academic performance of students in social studies in Federal College of Education Yola, Adamawa State & COE Jalingo Taraba State, Nigeria. Imperial Journal of Interdisciplinary Research, 3(10), 532-535.
32. Erbaş, Y. H. (2021). Covid-19 salgını döneminde eğitim: İlkokuma yazma öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 360-380.
33. Eroğlu, E. (2013). Yaşam doyumu ve motivasyon. (Ed.: Yavuz Tuna) İş ve yaşamda motivasyon içinde (ss. 82-99). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
34. Ersoy, A. F. (2019). Fenomenoloji. (Ed.: A. Saban ve A. Ersoy), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde (ss. 82-138). Ankara: Anı Yayıncılık.
35. Fidan, M. (2021). Mutlu çevrimiçi okul. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 149-171.
36. Freud, S. (2015). Uygarlığın huzursuzluğu. (Çev.: A. C. İdemen). İstanbul: Cem Yayınevi (Kitabın orijinal basımı 1930).
37. Güler, N. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
38. Işık, M. & Bahat, İ. (2021). Teknoloji bağlamında eğitimde fırsat eşitsizliği: eğitime erişime yönelik sorunlar ve çözüm önerileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 498-517. Doi: 10.31592/aeusbed.908232
39. İmamoğlu, H. V. & Siyimer-İmamoğlu, F. (2020) Coronavirüs salgını ve uzaktan eğitim süreci hakkında öğretmen görüşleri: Şehit Bülent Yalçın Spor Lisesi ve Şehit Ertan Yılmaz Güzel Sanatlar Lisesi (Sinop) Örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 10(4), 742-761 Doi: 10.14230/johut890
40. Karadeniz, G. & Zabcı, N. (2020). Pandemi döneminde uzaktan eğitim veren öğretmenlerin çalışma koşulları ve algıladıkları stres ile psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişki. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2(22), 301-314.
41. Karaduman, G. (2018). Bağlantıcılık temelli mikro-öğrenmenin yabancı dil öğreniminde uygulanabilirliği: Voscreen örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
42. Karaevli, Ö. & Levent, A. F. (2022). Salgın sürecinde yapılan uzaktan eğitimlerin öğretmenlerin profesyonel gelişimlerine etkisine ilişkin görüşler. Milli Eğitim, 51(233), 303-325. Doi: 10.37669.milliegitim.786842
43. Karasu, G. & Sarı, Y. E. (2019). Uzaktan eğitim ve yabancı dil öğrenme özerkliği. Diyalog, 2, 321-334.
44. Kavuk, E. & Demirtaş, H. (2021). COVID-19 pandemisi sürecinde öğretmenlerin uzaktan eğitimde yaşadığı zorluklar. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(1), 55-73.
45. Kaya, M. (1981). Aristoteles'in ahlâk ve siyâset felsefesinin İslam dünyasına yansıması. Felsefe Arkivi, 22, 207-243.
46. Khlaif, Z. N., Salha, S., Affouneh, S., Rashed, H. & ElKimishy, L. A. (2021). The Covid-19 epidemic: teachers’ responses to school closure in developing countries. Technology, Pedagogy and Education, 30(1), 95-109. Doi:10.1080/1475939X.2020.1851752
47. Kırık, M. A. (2014). Uzaktan eğitimin tarihsel gelişimi ve Türkiye’deki durumu. Marmara İletişim Dergisi, 21, 73-94.
48. Kızılkaya Namlı, A. & Yücekaya, M. A. (2021). Motivation and job satisfaction of physical education teachers during pandemic. OPUS International Journal of Society Researches, 17, 3148-3172. Doi:10.26466/opus.887856
49. Korkmaz, G. & Toraman, Ç. (2020). Are we ready for the post-COVID-19 educational practice? An investigation into what educators think as to online learning. International Journal of Technology in Education and Science, 4(4), 293-309.
50. Koruklu, N., Feyzioğlu, B., Özenoğlu Kiremit, H. & Aladağ, E. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 119-137.
51. Kuhfeld, M., Soland, J., Tarasawa, B., Johnson, A., Ruzek, E. & Liu, J. (2020). Projecting the potential impact of COVID-19 school closures on academic achievement. Educational Researcher, 49(8), 549-565. Doi:10.3102/0013189X20965918
52. Locke, E. A. (1969). What is job satisfaction? Organizational Behavior and Human Performance, 4(4), 309–336. Doi:10.1016/0030-5073(69)90013-0
53. Locke, E. A. (1970). Job satisfaction and job performance: A theoretical analysis. Organizational Behavior and Human Performance, 5(5), 484-500. Doi:10.1016/0030 5073(70)90036-x
54. Mammadlı, P. (2019). Çalışma hayatında motivasyon ve iş doyumu. (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
55. Murphy, R. & Wyness, G. (2020). Minority report: The impact of predicted grades on university admissions of disadvantaged groups. Education Economics, 1-18. Doi:10.1080/09645292.2020.1761945
56. Nyamubi, G. J. (2017) Determinants of secondary school teachers’ job satisfaction in Tanzania, Education Research International, 1-7. Doi:10.1155/2017/7282614
57. Oreopoulos, P. & Page, M. (2006), The intergenerational effects of compulsory schooling. Journal of Labor Economics, 24(4), 729-760.
58. Özdoğan, A. Ç. & Berkant, H. G. (2020). Covid-19 pandemi dönemindeki uzaktan eğitime ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi 49(1), 13-43. Doi:10.37669/milliegitim.788118
59. Özer, M. & Suna, H. E. (2020). Covid-19 salgını ve eğitim. (Ed.: M. Şeker, A. Özer ve C. Korkut), Küresel toplumun anatomisi: İnsan ve toplumun geleceği içinde (ss. 171-192). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
60. Özpınar, M. & Sarpkaya, R. (2010). Köyde görev yapan sınıf öğretmenlerinin sorunları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 17-29.
61. Özyürek, A., Çetin, A., Yıldırım, R., Evirgen, N. & Ergün, Ş. (2016). Farklı kültürlerde aile çocuk etkileşimlerinin öğretmen bakış açısına göre incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 1477-1484.
62. Piopiunik, M., Schwerdt, G., Simon, L. & Woessmann, L. (2020). Skills, signals, and employability: An experimental investigation. European Economic Review, 123, 1-25. Doi:10.1016/j.euroecorev.2020.103374.
63. Savaş, E., Taş, S. & Duru, A. (2010). Matematikte öğrenci başarısını etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 113-132.
64. Schneider, B. & Snyder, R. A. (1975). Some relationships between job satisfaction and organization climate. Journal of Applied Psychology, 60(3), 318-328.
65. Sezgin, S. & Fırat, M. (2020). Covid-19 pandemisinde uzaktan eğitime geçiş ve dijital uçurum tehlikesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırma Dergisi, 6(4), 37-5.
66. Shahidi, M. (2017). The correlation between leadership style of principals and job satisfaction of high school teachers in Region 1, Zanjan, Iran. International Journal of Research in Humanities and Social Studies, 4(1), 8-11.
67. Suganya, S. & Sankareshwari, B. (2020). Job satisfaction level on online teaching among higher secondary school teachers during Covid-19 pandemic. Shanlax International Journal of Education, 9(1), 138-145. Doi: 10.34293/education.v9i1.3530
68. Sultana, A., Sarker, M. N. I. & Prodhan, A. S. (2017). Job satisfaction of public and private primary school teachers of Bogra District in Bangladesh, Journal of Sociology and Anthropology, 1(1), 41-46.
69. Susmitha, G. & Reddy, G. L. (2017) A Study on job satisfaction of teachers working at secondary level. The Research Journal of Social Sciences, 8(11), 4-16.
70. Şahin, H. & Dursun, A. (2009). Okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumları: Burdur örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 160-179.
71. Şahin, İ. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri. Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 142-167.
72. Şenol, C. (2020), Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algılarının mesleki statü, iş memnuniyeti ve öz yeterlik algıları üzerine etkisi (Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
73. Şimşir, Z. (2020). Pandemi sürecinin öğrencilerin ruh sağlığı üzerindeki etkisi ve okul psikolojik danışmanlarının sorumlulukları. (Ed.: Hasan Bozgeyikli), Covid-19 salgını gölgesinde eğitim içinde (ss. 29-36) Ankara: Hermes.
74. TEDMEM. (2014). Öğretmen gözüyle öğretmenlik mesleği. Ankara: Türk Eğitim Derneği Yayınları.
75. Turner, K. L., Hughes, M. & Presland, K. (2020). Learning loss, a potential challenge for transition to undergraduate study following COVID-19 school disruption. Journal of Chemical Education, 97, 3346-3352.
76. UN Education Agency (2020). Startling disparities in digital learning emerge as COVID-19 spreads: UN Education Agency. Erişim adresi: https://news.un.org/en/story/2020/04/1062232
77. UNESCO (2020). COVID-19 educational disruption and response. Erişim adresi: https://en.unesco.org/covid19/educationresponse
78. Ünal, M. & Bulunuz, N. (2020). Covid-19 salgını dönemi uzaktan eğitim çalışmaları ve sonraki süreçle ilgili fen bilimleri öğretmenlerinin görüş ve önerileri. Milli Eğitim Dergisi 49(1), 343-369. Doi:10.37669/milliegitim.775521
79. Vroom, V. H. (1962). Ego-involvement, job satisfactıon, and job performance. Personnel Psychology, 15(2), 159-177. Doi:10.1111/J.1744-6570.1962.Tb01858.X
80. Walker, M., Sharp, C. & Sims, D. (2020). Schools’ responses to Covid-19: Job satisfaction and workload of teachers and senior leaders. Slough: National Foundation for Educational Research (NFER).
81. Yeşil Yıldırım, G. & Levent, A. F. (2021). Okul müdürlerinin öğretmenlere verdikleri disiplin cezalarına ilişkin görüşleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(42), 1566-1593. Doi:10.46928/iticusbe.989557
82. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
83. Yurtseven, S. (2019). Öğretmenlerin mesleki mutluluklarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
84. Zan, N. (2020). Kimya öğretmenlerinin; Covid-19 sürecinde uzaktan eğitim uygulamaları hakkında görüşleri. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitimi, 6(2). Doi:10.37995/jotcsc.991409